KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 15.
Którego przyrządu używa się w celu pomiaru kątów w wyrobisku kopalnianym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Teodolit jest przyrządem geodezyjnym przeznaczonym do dokładnego pomiaru kątów (poziomych i pionowych) oraz wyznaczania kierunków. Niwelator służy głównie do pomiaru różnic wysokości, dalmierz do odległości, a węgielnica to proste narzędzie do sprawdzania kąta prostego, nie do pomiarów geodezyjnych w wyrobisku.

Pełne wyjaśnienie:

W wyrobisku kopalnianym pomiary geodezyjne obejmują m.in. wyznaczanie kierunków, kontrolę przebiegu wyrobisk oraz dowiązywanie robót do osnowy. Do pomiaru kątów (zarówno kątów poziomych, jak i pionowych) stosuje się teodolit lub nowocześniejsze instrumenty o podobnej funkcji (np. tachimetry), ponieważ konstrukcyjnie są one przystosowane do precyzyjnego odczytu kątów i pracy w układach celowych.

Odpowiedź "Teodolitu." jest poprawna, bo teodolit jest klasycznym instrumentem kątowym: umożliwia ustawienie na stanowisku, celowanie na punkty oraz odczyt wartości kątów na kręgach/układach odczytowych. To odpowiada dokładnie treści pytania o pomiar kątów w wyrobisku.

Pozostałe propozycje są niepoprawne, bo dotyczą innych wielkości lub innego rodzaju prac:

  • "Niwelatora." używa się przede wszystkim do niwelacji, czyli wyznaczania różnic wysokości i rzędnych, a nie do pomiaru kątów.
  • "Dalmierza." służy do pomiaru odległości (dystansu). Nawet jeśli bywa elementem bardziej złożonych instrumentów, sam w sobie nie jest przyrządem kątowym.
  • "Węgielnicy." używa się do sprawdzania lub wyznaczania kąta prostego w prostych pracach warsztatowych/traserskich. Nie zapewnia ona typowej dla geodezji dokładności ani funkcjonalności do pomiaru dowolnych kątów w przestrzeni wyrobiska.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się słowo "kąty/kierunki", szukaj instrumentu kątowego (teodolit/tachimetr). Gdy mowa o "wysokości/różnicy wysokości" – typowo będzie to niwelator, a gdy o "odległości" – dalmierz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Teodolit to przyrząd geodezyjny służący do precyzyjnego pomiaru kątów (poziomych i pionowych). W wyrobiskach wykorzystuje się go m.in. do wyznaczania kierunków, kontroli przebiegu chodników oraz dowiązywania robót do sieci pomiarowej.
Teodolit mierzy przede wszystkim kąty i kierunki. Niwelator służy do pomiaru różnic wysokości (niwelacji) i wyznaczania rzędnych. To podstawowe rozróżnienie często pojawia się w pytaniach egzaminacyjnych.
Dalmierz jest przeznaczony do pomiaru odległości, a nie kątów. Może być częścią bardziej złożonych instrumentów, ale sam w sobie nie realizuje pomiaru kątów poziomych i pionowych tak jak teodolit.
Nie. Węgielnica to proste narzędzie do wyznaczania lub kontroli kąta prostego w pracach warsztatowych. Pomiary geodezyjne w kopalni wymagają instrumentów zapewniających odczyt kątów z odpowiednią dokładnością, takich jak teodolit.
Jeśli w treści występują słowa: kąt, kierunek, azymut lub "wyznaczanie kierunków", zwykle chodzi o instrument kątowy (teodolit/tachimetr). Gdy pojawia się "wysokość" – częściej niwelator, a przy "odległości" – dalmierz.
Pomiary kątów wykonuje się m.in. podczas zakładania i rozwijania osnowy, wyznaczania kierunku drążenia, kontroli załamań wyrobiska oraz przy dowiązaniach pomiarowych. Cel to utrzymanie zgodności robót z dokumentacją i projektowaną trasą.
Najczęstszy błąd to skojarzenie "geodezyjny przyrząd" z niwelatorem bez sprawdzenia, co mierzymy. Niwelator kojarzy się z łatą i odczytem, ale dotyczy wysokości. Teodolit łączy się z celowaniem na punkty i odczytem kątów.
Dalmierzem mierzy się długości/odległości między punktami, np. w celu kontroli długości odcinków, weryfikacji wymiarów lub pomocniczo przy wytyczaniu. Nie zastępuje on jednak instrumentu do pomiaru kątów.
W praktyce teodolit bywa zastępowany tachimetrem lub stacją totalną, które łączą pomiar kątów i odległości oraz ułatwiają rejestrację danych. Jednak w pytaniach podstawowych nadal kluczowe jest skojarzenie: kąty → teodolit.
Warto zrobić tabelę skojarzeń: kąty (teodolit), wysokości (niwelator), odległości (dalmierz). Następnie przećwiczyć krótkie pytania testowe i dopasowywać przyrząd do mierzonej wielkości, nie do samej "branży".
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Teodolit jest przyrządem geodezyjnym przeznaczonym do dokładnego pomiaru kątów (poziomych i pionowych) oraz wyznaczania kierunków."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "teodolit" (opis zastosowania do pomiaru kątów), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/teodolit;3987228.html - dostęp 2026-02-27
  • Encyklopedia PWN – hasło "niwelator" (opis zastosowania do niwelacji/różnic wysokości), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/niwelator;3946313.html - dostęp 2026-02-27
  • Encyklopedia PWN – hasło "dalmierz" (opis zastosowania do pomiaru odległości), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/dalmierz;3891260.html - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z geodezji górniczej (część: pomiary kątów i osnowy podziemne)
  • Instrukcje obsługi teodolitów i tachimetrów (sekcje: pomiar kątów poziomych i pionowych)
  • Materiały szkoleniowe z metrologii i pomiarów w górnictwie podziemnym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego