KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 16.
Którego ściągacza należy użyć do demontażu łożyska przedstawionego na rysunku?
Ilustracja składa się z pięciu fotografii.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W pokazanym przypadku łożysko jest osadzone na końcu wału wirnika i znajduje się bardzo blisko pierścienia dystansowego, więc kluczowe jest pewne zaczepienie za łożysko przy ograniczonym dostępie.
Odpowiedź "A" odpowiada ściągaczowi dwuramiennemu z hakami, który umożliwia taki demontaż bez kolizji z elementami wirnika.

Pełne wyjaśnienie:

Dobór ściągacza do demontażu łożyska zależy głównie od tego, za co można się bezpiecznie zaczepić oraz ile jest miejsca na ramiona narzędzia. W przedstawionej sytuacji łożysko toczne jest osadzone na końcu wału wirnika silnika i znajduje się bardzo blisko pierścienia dystansowego, co ogranicza przestrzeń na podparcie.

Odpowiedź "ściągacz dwuramienny z hakami" jest właściwa, ponieważ taki ściągacz pozwala wprowadzić dwa ramiona w dostępne miejsce i zaczepić je o element łożyska, a następnie wyciągnąć łożysko osiowo, wykorzystując centralną śrubę dociskową. W praktyce (w serwisie urządzeń mechatronicznych) dwuramienne ściągacze są często wybierane tam, gdzie trzeba dopasować ustawienie ramion do przeszkód i nie ma komfortu pełnego, równomiernego dostępu z trzech stron.

Dlaczego pozostałe narzędzia są gorszym wyborem w tym zadaniu:

  • "ściągacz trójramienny" zwykle wymaga więcej miejsca na rozstawienie trzech ramion i ustawienie ich bez kolizji z elementami wirnika; przy ciasnym osadzeniu może być trudniej uzyskać prawidłowy zaczep.
  • "ściągacz/separator dwupołówkowy" jest stosowany, gdy trzeba wejść pod element niemal bez szczeliny i stworzyć powierzchnię podparcia, ale jego użycie wymaga odpowiedniej przestrzeni na złożenie połówek oraz stabilne oparcie — w wielu wirnikach jest to utrudnione ze względu na geometrię i ryzyko kolizji.
  • "ściągacz dźwigniowy" działa bardziej jak narzędzie podważające/zaciskowe; przy łożyskach na wale łatwo wtedy o nierównomierne obciążenie i ryzyko uszkodzeń (np. wału, pierścieni łożyska), a dodatkowo może brakować miejsca na manewr.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw oceń geometrię dostępu (czy jest miejsce na ramiona i gdzie można je zaczepić), dopiero potem wybieraj typ ściągacza. Jeśli łożysko jest blisko innych elementów, preferuj rozwiązania umożliwiające precyzyjne ustawienie ramion i osiowe ściąganie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jeśli łożysko jest osadzone na wale "na wcisk" i nie schodzi ręcznie, podważanie zwykle daje siły niesymetryczne i grozi uszkodzeniem wału lub bieżni. Ściągacz pozwala wyciągać osiowo i kontrolować siłę przez śrubę centralną, co jest bezpieczniejsze.
Dwuramienny ściągacz łatwiej ustawić, gdy z jednej strony przeszkadza pierścień dystansowy, uzwojenie albo obudowa. Dwa ramiona wymagają mniej miejsca i pozwalają ominąć przeszkody. Trzy ramiona często nie mieszczą się lub nie dają się równo zaczepić.
Zasada praktyczna: siłę przykłada się do tego pierścienia, który jest osadzony z pasowaniem. Jeśli łożysko jest ciasno na wale, bezpieczniej oddziaływać na pierścień wewnętrzny (lub element, który go podtrzymuje), aby nie przenosić siły przez kulki/wałeczki.
Najczęściej widać ślizganie się haków, brak stabilnego zaczepu, przechylanie ściągacza podczas dokręcania śruby albo kontakt ramion z innymi elementami (np. pierścieniem dystansowym). To sygnał, że narzędzie nie pasuje geometrycznie lub chwyta niewłaściwy punkt.
W wielu przypadkach to ryzykowne. Narzędzia dźwigniowe mogą powodować niesymetryczne obciążenia i podważanie, co zwiększa ryzyko uszkodzenia wału, komutatora lub samego łożyska. W serwisie wirników preferuje się ściągacze śrubowe zapewniające osiowe ściąganie.
Separator stosuje się, gdy nie ma "kołnierza" do zaczepienia haków albo szczelina za elementem jest minimalna i trzeba stworzyć powierzchnię podparcia pod ściągacz. Wymaga to jednak miejsca na montaż połówek i stabilne ustawienie, czego czasem brakuje na wirniku.
Końcówkę śruby centralnej opiera się osiowo o koniec wału, często przez odpowiednią końcówkę dociskową. Ważne jest, aby punkt podparcia był stabilny i nie ześlizgiwał się. Jeśli wał ma otwór centrujący, wykorzystuje się go do prowadzenia końcówki śruby.
Najpierw ocenia się możliwość użycia narzędzia o cieńszych hakach lub zmiany ustawienia ramion. Jeśli nie da się wykonać poprawnego zaczepu, w praktyce warsztatowej rozważa się inne metody (np. separator, prasa, podgrzewanie), ale zawsze tak, by nie uszkodzić wału i wirnika.
Najczęstsze to wybór "największego" narzędzia bez analizy miejsca, ignorowanie przeszkód wokół łożyska oraz mylenie typów ściągaczy (dwuramienny/trójramienny/separator). Pomaga zasada: najpierw sprawdź, czy ramiona wejdą i gdzie się zaczepią, dopiero potem wybieraj.
Ćwicz rozpoznawanie narzędzi na zdjęciach i dobór do sytuacji: łożysko na wale, w obudowie, mały dostęp, ryzyko kolizji. Ucz się też zasad: osiowe ściąganie, właściwy punkt zaczepu i ochrona elementów wirnika. Dobre są krótkie ćwiczenia warsztatowe i katalogi narzędzi.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Instrukcje BHP i stanowiskowe dotyczące prac demontażowych i użycia narzędzi ręcznych
  • Materiały producentów narzędzi: katalogi/poradniki doboru ściągaczy do łożysk
  • Podręczniki z podstaw montażu i demontażu łożysk tocznych w mechanice

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego