KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 20.
Którego środka powinien użyć opiekun do nacierania i oklepywania pleców w celu zapobiegania zapaleniu płuc?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oklepywanie i nacieranie pleców wykonuje się jako element działań ułatwiających odkrztuszanie i poprawę krążenia powierzchownego. Do nacierania tradycyjnie stosuje się 2% spirytus salicylowy. Roztwory NaCl służą głównie do zastosowań w obrębie błon śluzowych lub do płukania, a 70% spirytus etylowy jest środkiem odkażającym i może silnie wysuszać skórę.

Pełne wyjaśnienie:

Zabiegi takie jak nacieranie i oklepywanie pleców są kojarzone z profilaktyką powikłań oddechowych u osób mało mobilnych (np. długotrwale leżących). Ich sens praktyczny polega na wspieraniu odkrztuszania zalegającej wydzieliny, poprawie komfortu oddychania oraz pobudzeniu krążenia powierzchownego i czucia w obrębie skóry klatki piersiowej i pleców.

Odpowiedź "2% spirytusu salicylowego" jest właściwa w kontekście doboru środka do nacierania: jest to preparat używany miejscowo na skórę w celu uzyskania efektu rozgrzewającego/odczuwalnego przez pacjenta oraz wspierającego masaż i nacieranie. W praktyce opiekuńczej ważne jest jednocześnie, by obserwować reakcję skóry (zaczerwienienie, pieczenie, suchość) i przerwać zabieg w razie podrażnienia.

Pozostałe propozycje nie pasują do wskazanego zastosowania:

  • "Roztwór NaCl 0,9%" jest roztworem izotonicznym kojarzonym z płukaniem, nawilżaniem błon śluzowych, przemywaniem – nie jest typowym środkiem do nacierania pleców przy oklepywaniu. Wybór tej opcji często wynika z automatycznego skojarzenia "NaCl = drogi oddechowe".
  • "70% spirytusu etylowego" to przede wszystkim środek o działaniu odkażającym. Może mocno wysuszać i drażnić skórę, a przy nacieraniu na dużej powierzchni nie jest celem uzyskanie dezynfekcji, tylko efektu wspierającego zabieg pielęgnacyjny.
  • "Roztwór NaCl 10%" jest roztworem hipertonicznym, który może dodatkowo podrażniać tkanki; tym bardziej nie jest standardowym preparatem do nacierania skóry pleców.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o dobór środka zawsze odróżniaj preparaty do skóry (nacieranie, masaż) od preparatów do płukania/nawilżania oraz od środków stricte dezynfekcyjnych. Zwracaj też uwagę na bezpieczeństwo: stan skóry, alergie i zalecenia personelu medycznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oklepywanie ma na celu ułatwienie odrywania i przemieszczania wydzieliny w drogach oddechowych, co może wspierać odkrztuszanie i poprawiać komfort oddychania. W opiece ważne jest też odpowiednie ułożenie, obserwacja tolerancji zabiegu i reagowanie na duszność lub ból.
Nacieranie zwykle poprzedza lub uzupełnia oklepywanie, bo rozgrzewa skórę, poprawia ukrwienie powierzchowne i zwiększa tolerancję bodźców dotykowych. Może też działać uspokajająco, jeśli jest wykonywane spokojnie i z poszanowaniem komfortu osoby podopiecznej.
Stężenie 2% oznacza zawartość określonej ilości substancji czynnej w preparacie, przeznaczoną do stosowania miejscowego na skórę. W praktyce opiekuńczej stężenie ma znaczenie dla bezpieczeństwa: zbyt "mocne" preparaty częściej podrażniają, wysuszają lub powodują pieczenie.
Roztwór NaCl 0,9% jest kojarzony głównie z przemywaniem i nawilżaniem (np. błon śluzowych) oraz płukaniem, a nie z nacieraniem skóry w zabiegach takich jak oklepywanie. Przy doborze środka trzeba kierować się przeznaczeniem preparatu i tolerancją skóry.
70% spirytus etylowy to przede wszystkim środek odkażający, który może mocno wysuszać i drażnić skórę, zwłaszcza przy stosowaniu na większej powierzchni i wielokrotnie. W zabiegach pielęgnacyjnych celem nie jest dezynfekcja całych pleców, tylko wsparcie techniki masażu i komfortu.
Nie wykonuje się oklepywania, gdy występują przeciwwskazania, np. silny ból, świeże urazy, krwioplucie, znaczna duszność, brak tolerancji zabiegu lub zmiany skórne w miejscu zabiegu. W praktyce opiekun powinien kierować się zaleceniami personelu medycznego i stanem pacjenta.
Typowy błąd to wybór preparatu "kojarzącego się" z oddychaniem (np. NaCl), mimo że nie jest przeznaczony do nacierania skóry. Inny błąd to przekonanie, że wyższe stężenie zawsze jest lepsze, co może prowadzić do podrażnień. Na egzaminie analizuj funkcję preparatu, nie tylko nazwę.
Przed i w trakcie zabiegu obserwuj skórę: czy pojawia się nadmierne zaczerwienienie, pieczenie, świąd, pękanie naskórka lub ból. Zapytaj podopiecznego o odczucia. W razie niepokojących objawów przerwij zabieg i zgłoś to pielęgniarce lub przełożonemu zgodnie z procedurą.
Duże znaczenie ma regularna zmiana pozycji, odpowiednie ułożenie (jeśli zalecone), nawodnienie, wietrzenie pomieszczenia oraz zachęcanie do oddechów pogłębionych i kaszlu (jeśli pacjent może). Opiekun powinien też obserwować objawy infekcji i szybko je zgłaszać.
Często pojawiają się pytania o dobór środka do pielęgnacji skóry, dezynfekcji, przemywania ran lub nawilżania błon śluzowych. Kluczem jest rozpoznanie celu: pielęgnacja vs odkażanie vs płukanie. Pomaga też zapamiętanie typowych zastosowań NaCl i preparatów alkoholowych.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że oklepywanie i nacieranie pleców wykonuje się jako element działań ułatwiających odkrztuszanie i poprawę krążenia powierzchownego.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do kształcenia w zawodzie opiekun/ opiekunka środowiskowa (działy: pielęgnacja, profilaktyka oddechowa)
  • Materiały szkoleniowe z technik oklepywania i drenażu ułożeniowego (kursy opiekuńcze/pielęgnacyjne)
  • Procedury placówki dotyczące pielęgnacji osoby długotrwale unieruchomionej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego