KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 19.
Którego zestawu narzędzi należy użyć do zamocowania noża w imaku pokazanym na rysunku?
Ilustracja przedstawia imak narzędziowy, który jest częścią tokarki używanej w zawodzie technik mechanik.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do zamocowania noża w imaku dobiera się narzędzia do elementów mocujących widocznych na rysunku. Jeśli w imaku występuje śruba z gniazdem sześciokątnym wewnętrznym oraz element wymagający chwytu na płaskich powierzchniach, właściwy będzie zestaw: klucz imbusowy i klucz płaski.

Pełne wyjaśnienie:

W mocowaniu noża w imaku kluczowe jest dopasowanie narzędzia do rodzaju elementu złącznego (łba śruby, gniazda, nakrętki) pokazanego na rysunku. Najczęściej w imakach spotyka się śruby dociskowe lub zaciskowe, które mogą mieć:

  • gniazdo sześciokątne wewnętrzne (wymaga klucza imbusowego),
  • łeb/nakrętkę z płaskimi ściankami (wymaga klucza płaskiego dopasowanego rozmiarem).

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "Klucz płaski i klucz imbusowy"?
To zestaw odpowiadający typowemu układowi, w którym jedna część mocowania jest realizowana śrubą imbusową (docisk, zacisk, blokada), a druga wymaga przytrzymania lub dokręcenia elementu o płaskich powierzchniach (np. nakrętki lub łba sześciokątnego). Zastosowanie właściwego klucza ogranicza ryzyko uszkodzenia gniazda śruby i zapewnia odpowiednią siłę docisku noża.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Klucz przegubowy i klucz kątowy – są to narzędzia dobierane do specyficznych sytuacji dostępu, ale nie wynikają wprost z typowych elementów mocujących w imaku. Jeżeli element ma gniazdo imbusowe i/lub płaskie ścianki, to te klucze nie są podstawowym wyborem.
  • Klucz hakowy i wkrętak typu torx – klucz hakowy stosuje się do nakrętek/obejm z wycięciami (np. pierścienie), a torx dotyczy śrub z gniazdem w kształcie gwiazdy. Taki zestaw pasuje tylko do zupełnie innych łączników niż typowe dla imaka.
  • Klucz trzpieniowy i wkrętak płaski – wkrętak płaski służy do wkrętów z nacięciem prostym, które nie są standardowym rozwiązaniem do pewnego i powtarzalnego mocowania noża w imaku. "Klucz trzpieniowy" bywa mylony z imbusem, ale jeśli na rysunku widać klasyczny sześciokąt wewnętrzny oraz element na płaskie ścianki, potrzebny jest konkretnie klucz imbusowy i płaski.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj kształt gniazda/łba (wewnętrzny sześciokąt, torx, nacięcie proste, płaskie ścianki), a dopiero potem dobierz narzędzie. Nie kieruj się "uniwersalnością" nazwy narzędzia, tylko geometrią połączenia i ryzykiem uszkodzenia elementu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Imak to uchwyt narzędziowy służący do mocowania noża (np. tokarskiego) i ustawienia go we właściwym położeniu. Zapewnia sztywność oraz możliwość regulacji i pewnego docisku, aby narzędzie nie przemieściło się podczas pracy.
Klucz imbusowy dobiera się, gdy na śrubie widać gniazdo sześciokątne wewnętrzne. Na rysunku technicznym zwykle jest to przedstawione jako sześciokąt w środku łba śruby albo opis elementu wskazujący na taki typ gniazda.
Klucz płaski stosuje się do elementów z płaskimi ściankami (np. nakrętek lub łbów sześciokątnych), bo pozwala przenieść moment dokręcania bez poślizgu. Jest szybki w użyciu i typowy w pracach montażowych przy maszynach.
Zły klucz może wyrobić gniazdo (np. imbus) albo zaokrąglić krawędzie nakrętki, co utrudni późniejszy demontaż. Może też spowodować niewystarczający docisk noża, a to grozi przestawieniem narzędzia i pogorszeniem jakości obróbki.
Zwykle nie, bo mocowanie noża wymaga dużej, pewnej siły docisku, a wkręty z nacięciem prostym łatwo uszkodzić. W imakach częściej spotyka się śruby imbusowe lub elementy na klucz, które są trwalsze i bezpieczniejsze w eksploatacji.
Torx stosuje się, gdy śruba ma gniazdo w kształcie gwiazdy. W praktyce warsztatowej torx bywa spotykany w osłonach, obudowach i niektórych elementach montażowych, ale w imakach i zaciskach narzędziowych często występuje gniazdo sześciokątne (imbus).
Rozmiar klucza dobiera się do wymiaru "pod klucz", czyli odległości między równoległymi płaskimi ściankami nakrętki/łba. W praktyce najlepiej przymierzyć klucz tak, aby wchodził ciasno, bez luzu, bo luz sprzyja ześlizgnięciu i uszkodzeniu krawędzi.
Klucz hakowy jest przeznaczony do nakrętek i pierścieni z nacięciami/wycięciami na obwodzie. Mocowanie noża w imaku zwykle opiera się na śrubach dociskowych i elementach sześciokątnych, więc klucz hakowy zazwyczaj nie pasuje do geometrii połączenia.
Typowe błędy to: dokręcanie "na oko" bez odpowiedniego docisku, użycie źle dopasowanego klucza (luz na nakrętce lub gnieździe), dokręcanie pod kątem oraz pomijanie kontroli ustawienia noża. Skutkiem bywa przestawienie narzędzia podczas obróbki.
Ćwicz rozpoznawanie: typów kluczy, rodzajów łbów i gniazd śrub oraz typowych zastosowań w montażu maszyn. Pomaga też praca z rysunkami technicznymi i realnymi elementami złącznymi. Na egzaminie najpierw identyfikuj geometrię, potem wybieraj narzędzie.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Do zamocowania noża w imaku dobiera się narzędzia do elementów mocujących widocznych na rysunku."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Klucz_p%C5%82aski - dostęp: 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Klucz_imbusowy - dostęp: 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wkr%C4%99tak - dostęp: 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki/poradniki szkolne z zakresu montażu i obsługi maszyn (dział: narzędzia ręczne i mocowanie osprzętu)
  • Instrukcje stanowiskowe BHP dotyczące mocowania narzędzi i pracy przy obrabiarkach
  • Karty katalogowe narzędzi ręcznych (rodzaje kluczy i ich zastosowanie) oraz ćwiczenia z rozpoznawania łbów/gniazd śrub

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego