KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 29.
Napęd z silnika wiertarki na wrzeciono, zgodnie z przedstawionym rysunkiem, przenoszony jest za pomocą przekładni
Ilustracja przedstawia schemat techniczny związany z mechaniką, prawdopodobnie część egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia pasowa klinowa przenosi napęd za pomocą pasa klinowego współpracującego z kołami pasowymi, co jest typowe dla prostych napędów w maszynach (możliwy poślizg, tłumienie drgań). Odpowiedzi z przekładniami zębatymi i ślimakową dotyczą innych rozwiązań konstrukcyjnych, bez pasa.

Pełne wyjaśnienie:

Przeniesienie napędu z silnika na wrzeciono może być zrealizowane różnymi rodzajami przekładni. W przypadku przekładni pasowej klinowej moment obrotowy przekazywany jest przez pas klinowy pracujący na kołach pasowych. Cechą rozpoznawczą takiego rozwiązania jest obecność pasa oraz kół pasowych, a także możliwość zmiany przełożenia przez zastosowanie kół o różnych średnicach (lub stopniowych).

Odpowiedź "pasowej klinowej" jest poprawna, ponieważ opisuje układ, w którym elementem pośredniczącym w przekazaniu mocy jest pas o przekroju klinowym. Takie przekładnie są często stosowane w napędach, gdzie pożądane jest pewne tłumienie drgań oraz zabezpieczenie przeciążeniowe (poślizg zamiast natychmiastowego uszkodzenia elementów).

  • "zębatej skośnej" jest nieprawidłowe, bo przekładnia zębata skośna wykorzystuje koła zębate o zębach skośnych. Nie występuje w niej pas, a przeniesienie napędu odbywa się przez zazębienie.
  • "zębatej prostej" również jest nieprawidłowe: koła zębate o zębach prostych przenoszą napęd przez bezpośrednie zazębienie, a nie przez element elastyczny. To inna zasada pracy i inne elementy konstrukcyjne.
  • "ślimakowej prostej" jest nieprawidłowe, ponieważ przekładnia ślimakowa składa się ze ślimaka i koła ślimakowego. Stosuje się ją m.in. do dużych przełożeń i zmiany kierunku osi, ale nie jest to rozwiązanie pasowe.

Wskazówka egzaminacyjna: przy identyfikacji przekładni najpierw ustal, czy na rysunku widać pas (przekładnia pasowa), zęby (przekładnia zębata), czy ślimak (przekładnia ślimakowa). Dopiero potem dopasuj odmianę (np. prosta/skośna) do geometrii elementów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przekładnia, w której napęd przenosi pas klinowy współpracujący z kołami pasowymi. Klinowy przekrój zwiększa tarcie w rowku koła, co poprawia przenoszenie momentu. Często daje też tłumienie drgań i możliwość poślizgu przy przeciążeniu.
Szukaj elementu elastycznego między dwoma kołami: pasa oraz kół pasowych (często z rowkiem pod pas). Jeśli zamiast pasa widzisz uzębienie stykających się kół, to będzie przekładnia zębata, a nie pasowa.
Przekładnia pasowa jest prosta, tania i cicha. Potrafi tłumić drgania oraz działać jak "bezpiecznik" przy przeciążeniu (pas może się poślizgnąć). Dodatkowo łatwo zmienić przełożenie przez dobór średnic kół lub stopni na kołach.
Różnica dotyczy kształtu zębów: w prostej zęby są równoległe do osi koła, a w skośnej są nachylone. Zęby skośne zwykle pracują płynniej i ciszej, ale generują siły osiowe. Obie przekładnie przenoszą napęd przez zazębienie, nie przez pas.
Przekładnię ślimakową stosuje się przy potrzebie dużego przełożenia w jednym stopniu oraz często przy zmianie kierunku osi (zwykle pod kątem prostym). Składa się ze ślimaka i koła ślimakowego. To inne rozwiązanie niż pas klinowy i koła pasowe.
Typowe objawy to spadek prędkości wrzeciona pod obciążeniem, piszczenie, zapach przegrzanej gumy oraz nagrzewanie się kół pasowych. Przy diagnostyce sprawdza się napięcie pasa, stan rowków kół, współosiowość oraz zabrudzenia (olej zmniejsza tarcie).
Częsty błąd to kierowanie się samą nazwą maszyny ("wiertarka = na pewno zębatki") zamiast analizą elementów na rysunku. Inny błąd to mylenie terminów "klinowa" i "skośna". Warto najpierw ustalić: pas/zęby/ślimak, a dopiero potem typ szczegółowy.
Tak. Przełożenie zależy od średnic kół pasowych (lub stopni na kołach). Zmiana przełożenia może polegać na przełożeniu pasa na inny stopień koła. W napędach zębatych przełożenie wynika z liczby zębów kół, a w ślimakowej z geometrii ślimaka i koła.
Podstawowe elementy to: pas klinowy, koło pasowe napędzające na wale silnika oraz koło pasowe napędzane na wale wrzeciona (lub pośrednim). Często występuje też mechanizm napinania i osłona zabezpieczająca.
Najpierw rozpoznaj zasadę przeniesienia mocy: tarcie (pas), zazębienie (koła zębate) albo ślimak (ślimak i koło). Potem dopasuj odmianę (klinowa/prosta/skośna). Na końcu sprawdź, czy odpowiedź opisuje tę samą klasę elementów, co na rysunku.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przekładnia pasowa klinowa przenosi napęd za pomocą pasa klinowego współpracującego z kołami pasowymi, co jest typowe dla prostych napędów w maszynach (możliwy poślizg, tłumienie drgań)."

Materiały:

  • Podręczniki/mechanika: rozdziały o przekładniach pasowych, zębatych i ślimakowych
  • Atlas/kompendium elementów maszyn (pas, koła pasowe, koła zębate, ślimak)
  • Instrukcje serwisowe/DTR wiertarek (sekcja napędu i części)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego