KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 39.
Korzystając z danych przedstawionych na rysunku i w tabelach, do wykonania połączenia gwintowego śrubą M10 x 1,25 o długości 50 mm należy użyć następujących narzędzi:
Ilustracja przedstawia schemat techniczny związany z wykonywaniem połączeń gwintowych, co jest istotne w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do połączenia śrubą M10×1,25 potrzebne są narzędzia do nawiercenia, wykonania otworu pod gwint (wiertło dobrane do skoku), wykonania otworu przelotowego/luzowego oraz do gwintowania i dokręcenia śruby kluczem o właściwym wymiarze s. Zestaw z wiertłem ϕ8,8 mm, ϕ11 mm i kluczem s=17 mm odpowiada typowym tabelom doboru.

Pełne wyjaśnienie:

Wykonanie połączenia gwintowego śrubą M10×1,25 obejmuje zwykle kilka etapów technologicznych, z których każdy wymaga innego narzędzia. Najpierw stosuje się nawiertak, aby ustalić oś otworu i ułatwić prowadzenie wiertła. Następnie wierci się otwór pod gwintowanie – jego średnica nie jest równa 10 mm, tylko jest mniejsza i zależy m.in. od skoku gwintu. Dla gwintu drobnozwojnego M10×1,25 typowa średnica wiertła pod gwint wynosi ϕ8,8 mm.

Jeżeli połączenie wymaga również wykonania otworu przelotowego (luzowego) w drugim elemencie, dobiera się wiertło do otworu przelotowego. Dla śruby M10 często spotyka się średnice z zakresu "luz normalny", a w zadaniu wskazano ϕ11 mm jako właściwą średnicę zgodną z tabelami. Po wykonaniu otworu pod gwint stosuje się zestaw gwintowników M10 (np. zdzierak/pośredni/wykańczak), aby wykonać gwint wewnętrzny, dbając o prostopadłe prowadzenie i stosowanie środka smarnego.

Na końcu, do montażu i dokręcenia śruby z łbem sześciokątnym dobiera się klucz płaski według wymiaru pod klucz s. Dla M10 typowo jest to s = 17 mm. Odpowiedź z kluczem 13 mm jest charakterystyczna dla mniejszych średnic (np. M8), dlatego stanowi częsty "wabik" oparty na myleniu rozmiarów.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo zawierają średnice wierteł niezgodne z doborem dla M10×1,25 (zbyt małe lub zbyt duże pod otwór pod gwint) albo błędny wymiar klucza. Na egzaminie warto zawsze rozdzielić w głowie: otwór pod gwintotwór przelotowy, a następnie sprawdzić skok gwintu (1,25) przed wyborem średnicy wiertła.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnicę wiertła pod gwint dobiera się z tablic technologicznych dla gwintów metrycznych drobnozwojnych. Dla M10×1,25 często stosuje się ϕ8,8 mm, bo otwór musi być mniejszy od 10 mm, aby gwintownik mógł wyciąć zarys gwintu. Na egzaminie zawsze sprawdź skok 1,25.
"M10" oznacza średnicę zewnętrzną gwintu śruby, a nie średnicę otworu w materiale. Otwór pod gwint musi uwzględniać skok i wysokość zarysu, więc jest mniejszy. Gdyby miał 10 mm, gwintownik nie miałby z czego "wyciąć" gwintu i połączenie nie trzymałoby parametrów.
To oznaczenie gwintu metrycznego: "M10" to nominalna średnica 10 mm, a "1,25" to skok gwintu w milimetrach (odległość między zwojami). Skok 1,25 wskazuje gwint drobnozwojny, dla którego dobór wiertła pod gwint jest inny niż dla M10×1,5.
Najczęściej potrzebujesz: nawiertaka (ustalenie osi), wiertła pod gwint (otwór pod gwintowanie), zestawu gwintowników danego rozmiaru oraz środka smarnego. W praktyce ważne jest też prowadzenie prostopadłe i cofanie gwintownika w celu łamania wióra, by nie ukręcić narzędzia.
Wiercenie ϕ11 mm dotyczy zwykle otworu przelotowego (luzowego) w elemencie, przez który przechodzi śruba, gdy gwint znajduje się w drugim elemencie (lub jest nakrętka). Średnica przelotowa jest większa od 10 mm, aby śruba swobodnie przechodziła i umożliwiała montaż.
Klucz dobiera się do wymiaru pod klucz "s" łba sześciokątnego. Dla śrub M10 typowo stosuje się s=17 mm, więc potrzebny jest klucz 17. Częsty błąd to wybór 13 mm, bo ten rozmiar kojarzy się z M8. Najlepiej opierać się na tabeli/normie.
Tak. Dla tego samego "M10" inny skok oznacza inny zarys i inne wymiary charakterystyczne gwintu, więc zmienia się zalecana średnica wiertła pod gwintowanie. Dlatego M10×1,25 i M10×1,5 nie powinny mieć automatycznie tego samego wiertła pod gwint.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie otworu pod gwint z otworem przelotowym, dobór "na oko" blisko 10 mm, ignorowanie skoku gwintu oraz przenoszenie wartości z innego rozmiaru (np. z M10×1,5 na M10×1,25). Na egzaminie zawsze rozdziel te dwa otwory.
Nawiertak pomaga ustalić punkt i oś otworu, szczególnie na powierzchniach, gdzie wiertło może "uciec" na boki. Dzięki temu wiercenie jest dokładniejsze, a późniejsze gwintowanie ma większą szansę wyjść prosto. To typowy element poprawnej technologii obróbki otworów.
Otwór pod gwint ma średnicę wyraźnie mniejszą od nominalnej (dla M10 jest to poniżej 10 mm), bo musi zostać materiał na zarys gwintu. Otwór przelotowy jest większy od 10 mm, aby śruba przechodziła swobodnie. W zadaniu te dwie średnice są podane jako dwa różne wiertła.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Zestaw z wiertłem ϕ8,8 mm, ϕ11 mm i kluczem s=17 mm odpowiada typowym tabelom doboru."

Źródła:

  • ISO 724: "ISO general-purpose metric screw threads — Basic dimensions" (tabela wymiarów gwintów metrycznych; wykorzystanie do wyznaczania średnic charakterystycznych gwintu)
  • ISO 273: "Fasteners — Clearance holes for bolts and screws" (tabele otworów przelotowych/luzowych dla śrub)

Materiały:

  • Tablice technologiczne: średnice wierteł pod gwint i otwory przelotowe
  • Podręcznik do przedmiotów: podstawy konstrukcji maszyn (gwinty i połączenia śrubowe)
  • Instrukcje warsztatowe wykonywania gwintów wewnętrznych (kolejność gwintowników, smarowanie, prostopadłość)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego