Białko pełni w organizmie dziecka rolę przede wszystkim budulcową: dostarcza aminokwasów niezbędnych do tworzenia nowych komórek, wzrostu mięśni, narządów oraz elementów układu odpornościowego. W okresie dzieciństwa i dojrzewania zapotrzebowanie na materiał budulcowy jest wysokie, bo organizm stale zwiększa swoją masę i wymiary.
Dlatego odpowiedź "Zbyt małe spożywanie białka." jest prawidłowa: przy niedoborze białka spada tempo syntezy białek ustrojowych (tkanek, enzymów, transporterów), co może prowadzić do opóźnienia rozwoju i zahamowania procesów wzrostowych. W praktyce gastronomicznej oznacza to konieczność planowania posiłków tak, aby w ciągu dnia pojawiały się sensowne źródła białka (np. nabiał, jaja, mięso, ryby, rośliny strączkowe) dobrane do wieku i akceptacji dziecka.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "Zbyt duże spożywanie witaminy D." – witamina D ma istotne znaczenie dla gospodarki wapniowo-fosforanowej, ale pytanie dotyczy typowego błędu żywieniowego hamującego wzrost. Najczęściej jest to niedobór energii i/lub białka, a nie nadmiar tej witaminy.
- "Zbyt małe spożywanie tłuszczu." – zbyt mało tłuszczu może obniżać wartość energetyczną diety i utrudniać wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, ale samo w sobie nie jest najbardziej klasyczną przyczyną zahamowania wzrostu w ujęciu szkolno-egzaminacyjnym. Kluczowy jest brak aminokwasów do budowy tkanek.
- "Zbyt duże spożywanie witaminy C." – witamina C jest ważna m.in. dla syntezy kolagenu, ale jej nadmiar zwykle nie jest wskazywany jako podstawowa przyczyna zahamowania wzrostu. Pytanie wymaga identyfikacji błędu o charakterze budulcowym.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie łączy "dzieci i młodzież" oraz "zahamowanie wzrostu", w pierwszej kolejności rozważ niedobory makroskładników, szczególnie białka, bo to bezpośredni materiał do rozwoju organizmu.
