KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 31.
Który blok funkcjonalny musi być użyty w programie sterowniczym służącym do monitorowania liczby pojazdów znajdujących się na parkingu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Licznik dwukierunkowy służy do zliczania w górę i w dół, więc pozwala bilansować zdarzenia "wjazd" (inkrementacja) i "wyjazd" (dekrementacja) oraz uzyskać aktualną liczbę pojazdów na parkingu. Timer TON mierzy czas, PID reguluje proces, a multiplekser tylko przełącza sygnały.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu "monitorowanie liczby pojazdów na parkingu" kluczowe jest to, że liczba ta zmienia się zdarzeniowo: rośnie o 1 po każdym poprawnie wykrytym wjeździe i maleje o 1 po każdym poprawnie wykrytym wyjeździe. Do takiego bilansowania potrzebny jest blok, który potrafi wykonywać dwie operacje: inkrementację i dekrementację wartości zliczanej.

Dlatego poprawnym wyborem jest "Licznik dwukierunkowy" (często spotykany w bibliotekach PLC jako licznik rewersyjny). W praktyce sygnały z dwóch czujników/torów detekcji (wjazd i wyjazd) podaje się na odpowiednie wejścia zliczające, a wartość bieżąca licznika odzwierciedla aktualne zajęcie parkingu (zwykle dodatkowo ograniczane do zakresu 0…N miejsc).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do celu?

  • "Multiplekser analogowy" służy do wybierania jednego z wielu sygnałów (przełączania torów), a nie do akumulowania liczby zdarzeń. Nie przechowuje "stanu zliczenia" w sensie licznika.
  • "Regulator PID" jest elementem pętli regulacji ciągłej (np. temperatura, prędkość, ciśnienie). W zliczaniu pojazdów nie ma typowej wielkości regulowanej i uchybu, więc PID jest narzędziem z innej klasy problemów.
  • "Timer TON" realizuje opóźnione załączenie (odmierzanie czasu od pojawienia się sygnału). Może być pomocny do filtracji drgań styków lub podtrzymania sygnału, ale sam nie rozwiązuje zadania zliczania wjazdów i wyjazdów.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się słowa "liczba sztuk/obiektów", "zliczanie", "ile jest teraz", zwykle szukasz licznika. Gdy pojawia się "po czasie", "opóźnienie", "podtrzymanie" — to domena timerów. Gdy mowa o "utrzymaniu wartości zadanej" — to typowy obszar PID.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Licznik dwukierunkowy to blok, który potrafi zwiększać i zmniejszać wartość zliczaną na podstawie impulsów na dwóch wejściach (np. "w górę" i "w dół"). Dzięki temu nadaje się do bilansowania zdarzeń: przybyło 1 obiekt / ubyło 1 obiekt.
Najprościej bilansować zdarzenia: impuls z czujnika wjazdu zwiększa licznik o 1, a impuls z czujnika wyjazdu zmniejsza o 1. Warto dodatkowo zapewnić ograniczenia (nie zejść poniżej 0 i nie przekroczyć pojemności) oraz poprawną detekcję pojedynczego impulsu.
Timer TON służy do odmierzania czasu i opóźnionego załączenia sygnału, a nie do zapamiętywania liczby zdarzeń. Liczba aut na parkingu to stan wynikający z historii wjazdów/wyjazdów, więc potrzebujesz akumulacji (zliczania), a nie funkcji czasowej.
Regulator PID oblicza sygnał sterujący tak, aby utrzymać wartość zadaną procesu (np. temperaturę) mimo zakłóceń. Zliczanie pojazdów nie jest problemem regulacji ciągłej, tylko zliczaniem impulsów, więc PID nie rozwiązuje zadania "ile obiektów jest teraz".
Nie. Multiplekser wybiera jeden z kilku sygnałów wejściowych i przekazuje go dalej (przełączanie toru), ale nie wykonuje operacji inkrementacji/dekrementacji ani nie przechowuje stanu "ile już naliczono". To inne narzędzie, używane do selekcji sygnałów.
Typowo potrzebujesz co najmniej dwóch sygnałów impulsowych: "wjazd" i "wyjazd", generowanych przez czujniki (np. pętle indukcyjne, fotokomórki). Ważne jest, aby z każdego zdarzenia powstał pojedynczy impuls, bo wielokrotne drgania mogą fałszować wynik.
Stosuje się detekcję zbocza (impuls tylko przy zmianie stanu) albo formowanie impulsu o stałej szerokości. Dodatkowo można użyć krótkiej blokady czasowej po zliczeniu, aby drugi raz nie naliczyć tego samego przejazdu, jeśli sygnał trwa długo.
Licznik jednokierunkowy sprawdza się, gdy interesuje Cię tylko liczba zdarzeń "w jedną stronę" (np. ile sztuk wyprodukowano). Licznik dwukierunkowy jest właściwy, gdy stan może rosnąć i maleć, np. liczba elementów w buforze lub aut na parkingu.
W praktyce dodaje się warunek przed dekrementacją (zmniejszaj tylko, gdy wartość > 0) lub stosuje ograniczenie dolne. Dzięki temu błędny impuls "wyjazd" nie spowoduje ujemnej liczby pojazdów, co ułatwia diagnostykę i logikę sygnalizacji.
Częste pomyłki to wybór timera zamiast licznika, brak rozróżnienia wjazd/wyjazd (zliczanie tylko w górę), oraz nieuwzględnienie, że czujnik może generować wiele impulsów na jedno zdarzenie. Warto też pamiętać o resetowaniu licznika i ograniczeniach zakresu.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Licznik dwukierunkowy służy do zliczania w górę i w dół, więc pozwala bilansować zdarzenia "wjazd" (inkrementacja) i "wyjazd" (dekrementacja) oraz uzyskać aktualną liczbę pojazdów na parkingu."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (standard opisujący m.in. pojęcia bloków funkcyjnych, timerów i liczników)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do IEC 61131-3: podstawy języków FBD/LD i biblioteki standardowe (timery, liczniki)
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w szkole/pracowni (opis bloków liczników i timerów)
  • Zadania laboratoryjne: zliczanie impulsów z czujników oraz bilansowanie wejść/wyjść obiektu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego