W przypadku darowizny towarów jednostka przekazuje składniki majątku bez uzyskania ekwiwalentu (brak przychodu ze sprzedaży). Skutkiem ekonomicznym jest:
- zmniejszenie zapasów (towarów w magazynie),
- powstanie kosztu związanego z operacją inną niż podstawowa sprzedaż.
Dlatego poprawny dekret obejmuje:
- stronę Wn konta kosztowego: "Pozostałe koszty operacyjne" – bo darowizna jest zdarzeniem operacyjnym, ale nie jest typową sprzedażą ani kosztem wytworzenia/sprzedaży w normalnym cyklu,
- stronę Ma konta aktywów: "Towary" – bo następuje rozchód i spadek stanu zapasów.
W praktyce dokument WZ (wydanie zewnętrzne) jest dowodem magazynowym potwierdzającym rozchód. W księgach rachunkowych sam w sobie nie tworzy przychodu – stanowi podstawę do ujęcia zmniejszenia zapasów i odpowiedniego kosztu.
Dlaczego pozostałe propozycje bywają mylące?
- Ujęcie na koncie przychodowym jest błędne, bo darowizna nie generuje należności ani przychodu ze sprzedaży.
- Ujęcie jako koszt sprzedaży lub w koszty działalności podstawowej bywa niepoprawne, gdyż darowizna nie jest elementem procesu sprzedaży, tylko zdarzeniem ubocznym/pozostałym.
- Odwrócenie stron Wn/Ma prowadzi do nielogicznego wyniku: wzrostu towarów lub "ujemnego" kosztu.
Na egzaminie warto zapamiętać regułę: gdy zapas maleje, konto zapasu jest po Ma, a druga strona zapisu zależy od przyczyny rozchodu (sprzedaż, zużycie, darowizna, likwidacja). Dla darowizny typowym przeciwstawnym kontem jest "Pozostałe koszty operacyjne".
