Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2023 (test 2)



PYTANIE NR 29.
Który element oznaczony jest na przedstawionym schemacie symbolem literowym dT?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest prawdopodobnie częścią egzaminu zawodowego dla elektryków,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie dT na schematach bywa stosowane dla elementu termicznego z członem bimetalowym, który reaguje na przeciążenie i zabezpiecza obwód (np. silnik) przed długotrwałym nadprądem.
Bezpiecznik działa głównie przy zwarciach, a rozłącznik służy do odłączania obwodu.

Pełne wyjaśnienie:

Symbol literowy dT na schemacie jest przypisany do przekaźnika termobimetalowego, czyli zabezpieczenia przeciążeniowego o działaniu zwłocznym. Taki element reaguje na długotrwały nadprąd (przeciążenie), który powoduje nagrzewanie członu bimetalowego i w konsekwencji zadziałanie (rozwarcie styków pomocniczych w torze sterowania lub wyzwolenie układu).

To rozróżnienie jest ważne w praktyce: przeciążenie ma zwykle charakter "wolniejszy" niż zwarcie, dlatego stosuje się aparat, który uwzględnia nagrzewanie i chroni uzwojenia silnika/urządzenia przed przegrzaniem.

  • "Bezpiecznik." – jest typowym zabezpieczeniem zwarciowym (i w pewnym zakresie nadprądowym), ale jego działanie oraz sposób oznaczania na schematach jest inny. Bezpiecznik nie pełni roli regulowanego zabezpieczenia przeciążeniowego silnika w takim sensie jak przekaźnik termiczny.
  • "Wyłącznik silnikowy." – może łączyć funkcje zabezpieczenia przeciążeniowego i zwarciowego w jednej obudowie. Jest to jednak inny aparat niż przekaźnik termobimetalowy i na schematach zwykle ma odrębne oznaczenia/oznaczenia literowe zgodne z legendą projektu.
  • "Rozłącznik." – służy do bezpiecznego odłączania obwodu (funkcja łączeniowa/izolacyjna), a nie do samoczynnego zadziałania przy przeciążeniu. Nie jest więc właściwą interpretacją oznaczenia elementu termicznego.

Na egzaminie warto pamiętać, że pytania o oznaczenia literowe często odnoszą się do funkcji elementu w układzie: jeśli element ma chronić przed przegrzaniem wynikającym z przeciążenia, najczęściej chodzi o człon termiczny (bimetal/termik), a nie o aparat do ręcznego odłączania czy typowe zabezpieczenie zwarciowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest przekaźnik termobimetalowy?
Przekaźnik termobimetalowy (termik) to zabezpieczenie przeciążeniowe. Wykorzystuje nagrzewanie i odkształcanie bimetalu przy długotrwałym nadprądzie, aby przerwać sterowanie (np. odłączyć stycznik) i chronić silnik lub urządzenie przed przegrzaniem.
Jak odróżnić zabezpieczenie przeciążeniowe od zwarciowego na schemacie?
Zabezpieczenie przeciążeniowe reaguje na długotrwały nadprąd (często opis/oznaczenie związane z członem termicznym). Zabezpieczenie zwarciowe działa szybko przy dużych prądach zwarciowych (np. bezpiecznik, wyłącznik nadprądowy). Patrz na funkcję i legendę schematu.
Dlaczego bezpiecznik to nie to samo co przekaźnik termiczny?
Bezpiecznik jest przede wszystkim ochroną przed skutkami zwarć (bardzo duży prąd w krótkim czasie). Przekaźnik termiczny chroni przed przeciążeniem, czyli umiarkowanym nadprądem trwającym dłużej, który przegrzewa uzwojenia silnika. To różne zjawiska i różne aparaty.
Jaką funkcję pełni "termik" w układzie sterowania?
W układzie sterowania termik zwykle rozłącza obwód cewki stycznika po zadziałaniu przeciążenia. Dzięki temu napęd zostaje wyłączony, a ponowne uruchomienie wymaga skasowania zadziałania (ręcznie lub automatycznie – zależnie od rozwiązania), co zwiększa bezpieczeństwo.
Kiedy w praktyce instalatora spotyka się przekaźnik termobimetalowy?
Najczęściej przy silnikach: pompy, wentylatory, dmuchawy, napędy w urządzeniach pomocniczych kotłowni czy węzła technologicznego. W obiektach z instalacjami gazowymi takie napędy są częścią automatyki i wymagają zabezpieczenia przed przeciążeniem.
Co oznacza, że przekaźnik termiczny działa "zwłocznie"?
"Zwłocznie" znaczy, że zadziałanie następuje po pewnym czasie zależnym od wartości przeciążenia. Im większy nadprąd, tym szybciej zadziała. To naśladuje nagrzewanie silnika: krótkie przeciążenie może być dopuszczalne, ale długie prowadzi do przegrzania.
Jakie błędy najczęściej popełnia się w pytaniach o oznaczenia na schemacie?
Najczęstsze błędy to: wybór aparatu "bo też jest zabezpieczeniem" bez rozróżnienia zwarcia i przeciążenia, ignorowanie legendy schematu oraz sugerowanie się pojedynczą literą zamiast funkcją elementu w obwodzie. Warto czytać cały fragment układu, nie tylko symbol.
Czy wyłącznik silnikowy może zastąpić przekaźnik termiczny?
W wielu rozwiązaniach wyłącznik silnikowy łączy funkcję przeciążeniową i zwarciową, więc może pełnić rolę zabezpieczenia napędu. Jednak na schemacie to inny aparat niż oddzielny przekaźnik termobimetalowy, dlatego w pytaniach o oznaczenie należy trzymać się konkretnego symbolu/legendy.
Gdzie w obwodzie jest włączany przekaźnik termobimetalowy?
Zwykle w torze mocy, w szeregu z silnikiem (mierzy prąd faz), a jego styki pomocnicze są w torze sterowania cewką stycznika. Dzięki temu przeciążenie wykryte w torze mocy powoduje przerwanie sterowania i wyłączenie napędu.
Jak przygotować się do zadań z czytania schematów na egzaminie?
Ćwicz rozpoznawanie aparatów (bezpiecznik, rozłącznik, stycznik, termik, wyłącznik silnikowy) oraz analizę funkcji w układzie: co ma odłączać, co chronić i co sygnalizować. Zawsze szukaj legendy oznaczeń i sprawdzaj, czy element jest w torze mocy czy sterowania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • IEC 60617 database (Graphical symbols for diagrams) – opis i wyszukiwanie symboli aparatury elektrycznej: https://www.iec.ch/iec-60617-graphical-symbols-diagrams (dostęp 2026-03-01)
  • Eaton (Moeller) – materiały informacyjne: przekaźniki przeciążeniowe/termiczne i ich rola w zabezpieczeniu silników: https://www.eaton.com/pl/pl-pl/catalog/low-voltage-power-distribution-controls-and-automation/overload-relays.html (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z czytania schematów elektrycznych (tor mocy/tor sterowania)
  • Katalogi i instrukcje producentów aparatury: przekaźniki przeciążeniowe, wyłączniki silnikowe, rozłączniki
  • Baza symboli graficznych IEC 60617 (symbole na schematach)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego