KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 2.
Które urządzenie elektryczne oznaczane jest symbolem przedstawionym na rysunku?
Ilustracja przedstawia symbol elektryczny używany w kontekście zawodowym, szczególnie związanym z kwalifikacją elektryka.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Filtr dolnoprzepustowy rozpoznaje się po symbolu filtru (kwadrat) z dwiema falami oznaczającymi tor AC na wejściu i wyjściu oraz ukośnym przekreśleniu górnej fali, które wskazuje typ charakterystyki. Przemienniki (napięcia/częstotliwości) mają symbole sugerujące zmianę parametrów, a nie "dwie takie same fale".

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy rozpoznania symbolu graficznego urządzenia elektrycznego stosowanego na schematach. Na rysunku widać kwadratową ramkę z dwiema liniami falistymi (symbolami sygnału/prądu przemiennego) ułożonymi jedna nad drugą. To typowy zapis dla filtru sygnałowego, gdzie fala "wejścia" i fala "wyjścia" sugerują, że element działa na sygnał o tej samej naturze (AC), lecz zmienia jego widmo (tłumi część częstotliwości).

Odpowiedź "Filtr dolnoprzepustowy." jest poprawna, ponieważ w przyjętej konwencji oznaczeń przekreślenie górnej fali krótką ukośną kreską oznacza właśnie filtr dolnoprzepustowy (przepuszcza składowe o niższych częstotliwościach, a tłumi wyższe). Taki filtr bywa używany do wygładzania sygnałów i eliminacji szybkich zakłóceń, co ma praktyczne znaczenie w automatyce i pomiarach spotykanych również w instalacjach gazowych (np. stabilizacja wskazań czujników, ograniczenie szumu na wejściach sterowników).

  • Odpowiedź "Filtr górnoprzepustowy." jest błędna, bo w tym typie filtru przekreślona jest dolna fala, a nie górna. Częstą pomyłką jest intuicyjne odwrócenie tej zależności.
  • Odpowiedź "Przemiennik napięcia." jest błędna: przemiennik wskazywałby funkcję zmiany parametru (np. AC↔DC lub zmianę poziomu), a symbol filtru pokazuje raczej przepuszczanie/tłumienie pasma, bez sugerowania konwersji.
  • Odpowiedź "Przemiennik częstotliwości." (falownik) jest błędna, bo symbol przemiennika powinien wskazywać, że częstotliwość na wyjściu jest inna niż na wejściu (inne oznaczenia wej./wyj.). W filtrze widzimy dwie fale tego samego typu, a przekreślenie opisuje charakterystykę filtru, nie proces konwersji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz dwie fale w symbolu w obrębie kwadratu, myśl najpierw o filtrze (wejście/wyjście AC). Gdy symbol sugeruje zmianę rodzaju lub parametru sygnału, wtedy dopiero rozważ przemienniki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Filtr dolnoprzepustowy to układ, który przepuszcza niskie częstotliwości, a tłumi wysokie. Na schematach rozpoznaje się go po symbolu filtru (zwykle w ramce) z oznaczeniami toru AC oraz znakiem wskazującym typ charakterystyki.
Filtr zwykle przedstawia ten sam rodzaj sygnału na wejściu i wyjściu (np. dwie fale AC) i informuje o tłumieniu pasma. Przemiennik częstotliwości powinien sugerować zmianę parametru (inna częstotliwość/inna postać sygnału), a nie tylko selekcję pasma.
Ukośne przekreślenie jednej z fal jest detalem, który koduje typ filtru (np. dolno- lub górnoprzepustowy). To nie jest "zakaz" ani kierunek przepływu, tylko informacja o charakterystyce częstotliwościowej elementu w torze sygnałowym.
Najczęściej spotkasz: dolnoprzepustowy (tłumi wysokie), górnoprzepustowy (tłumi niskie), środkowoprzepustowy (przepuszcza pasmo środkowe) i środkowozaporowy (tłumi pasmo środkowe). Na egzaminie ważne jest rozróżnienie po nazwie i symbolu.
W automatyce gazowniczej filtry dolnoprzepustowe mogą być stosowane w układach pomiarowych i sterowania do wygładzania sygnałów czujników oraz ograniczania szybkich zakłóceń. Pomaga to stabilizować odczyty i zmniejszać ryzyko fałszywych zadziałań algorytmów sterownika.
Filtr nie "przekształca" sygnału jak przemiennik. Jego zadaniem jest tłumienie wybranych składowych częstotliwości i przepuszczanie innych. Wartość napięcia w paśmie przepustowym może być zbliżona do wejściowej, ale filtr nie jest urządzeniem do celowej konwersji napięcia czy częstotliwości.
Typowe pomyłki to: mylenie filtru z przemiennikiem (bo oba kojarzą się z częstotliwością), ignorowanie detali typu przekreślenie, oraz zgadywanie "na nazwę" bez sprawdzenia, czy symbol pokazuje selekcję pasma czy konwersję parametrów. Pomaga porównanie wejścia i wyjścia w symbolu.
W torze pomiarowym filtr dolnoprzepustowy działa jak "wygładzacz": przepuszcza wolniejsze zmiany (niskie częstotliwości) związane z rzeczywistą zmianą mierzonej wielkości, a tłumi szybkie skoki i szum. Dzięki temu sygnał jest stabilniejszy i łatwiejszy do wiarygodnej interpretacji przez sterownik.
Skup się na nazwie: dolnoprzepustowy przepuszcza "dół" pasma (niskie częstotliwości), a górnoprzepustowy przepuszcza "górę" (wysokie). Na schematach nie zgaduj po intuicji—zwracaj uwagę na szczegół symbolu wskazujący typ filtru.
Najlepiej uczyć się zestawami: wydrukuj lub przygotuj fiszki z symbolami (filtry, czujniki, elementy automatyki) i codziennie ćwicz szybkie rozpoznawanie. Dodatkowo czytaj proste schematy sterowania instalacjami gazowymi i opisuj słownie funkcję każdego bloku—wtedy symbol łączysz z zastosowaniem.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że filtr dolnoprzepustowy rozpoznaje się po symbolu filtru (kwadrat) z dwiema falami oznaczającymi tor AC na wejściu i wyjściu oraz ukośnym przekreśleniu górnej fali, które wskazuje typ charakterystyki.

Materiały:

  • Tablice i zestawienia symboli graficznych stosowanych na schematach elektrycznych (wg PN-EN 60617)
  • Materiały dydaktyczne Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej dotyczące symboli elektrycznych i filtrów
  • Podstawy elektroniki/automatyki: rozdziały o filtrach (dolno-, górnoprzepustowych) i zakłóceniach sygnałów pomiarowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego