KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 11.
Który klucz umożliwia odkręcanie i przykręcanie śruby przedstawionej na rysunku?
Ilustracja przedstawia metalową śrubę z łbem typu Torx, co można rozpoznać po charakterystycznym kształcie gwiazdy z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gniazdo w łbie śruby ma kształt sześcioramiennej gwiazdy z wklęsłymi krawędziami między ramionami, co jest cechą charakterystyczną systemu Torx.
Robertson ma gniazdo kwadratowe, Phillips jest krzyżowe, a imbus to sześciokąt o prostych bokach, więc nie pasują do pokazanego kształtu.

Pełne wyjaśnienie:

Właściwe narzędzie dobiera się do kształtu gniazda (napędu) w łbie śruby. Na ilustracji widać sześcioramienną "gwiazdę", a przestrzenie między ramionami są wklęsłe. Taka geometria jest typowa dla systemu Torx (często spotykanego w mechatronice, elektronice i motoryzacji), który umożliwia dobre przenoszenie momentu i zmniejsza ryzyko wyślizgiwania się narzędzia.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "Torx" – pasuje do gniazda gwiaździstego i pozwala bezpiecznie odkręcać oraz dokręcać tę śrubę.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do widocznego gniazda:

  • "Robertson" dotyczy gniazda kwadratowego (cztery boki). W takim gnieździe nie ma ramion gwiazdy.
  • "Philips" (częściej zapisywane "Phillips") to napęd krzyżowy. Krzyż ma wyraźne cztery ramiona, a nie sześć.
  • "Imbusowy" oznacza gniazdo sześciokątne o prostych bokach. Torx bywa z nim mylony, bo również "ma sześć", ale kluczowa różnica to właśnie gwiazdowy zarys i wklęsłe przejścia między ramionami.

W praktyce użycie niewłaściwego narzędzia (np. imbusa do Torx) często kończy się wyrobieniem gniazda, utrudnionym demontażem i ryzykiem uszkodzenia elementu. Na egzaminie warto zapamiętać: Torx = gwiazda 6-ramienna z wklęsłymi krawędziami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gniazdo Torx to wewnętrzny napęd śruby w kształcie sześcioramiennej gwiazdy. Charakterystyczne są wklęsłe krawędzie między ramionami, co poprawia przenoszenie momentu i ogranicza wyślizgiwanie się narzędzia podczas dokręcania i odkręcania.
Szukaj 6 ramion ułożonych jak gwiazda oraz zaokrąglonych końców ramion. Kluczowa cecha to wklęsłe "dolinki" między ramionami. Jeśli zamiast tego widzisz prosty sześciokąt, to raczej imbus, a nie Torx.
Imbus ma gniazdo w kształcie sześciokąta o prostych bokach. Torx to gwiazda z sześcioma ramionami i wklęsłymi przejściami między nimi. Pomyłka często prowadzi do uszkodzenia gniazda, bo narzędzie nie przylega prawidłowo.
Torx pozwala przenieść większy moment przy mniejszym ryzyku "wyskoczenia" bitu z gniazda. To ważne w urządzeniach mechatronicznych, gdzie są małe śruby, ograniczony dostęp i wymóg powtarzalnego montażu. Dodatkowo zmniejsza się ryzyko zniszczenia łba śruby.
W praktyce czasem da się "na siłę", ale jest to zły nawyk. Kształt nie pasuje idealnie, więc rośnie ryzyko wyrobienia gniazda i poślizgu narzędzia. W serwisie mechatronicznym należy dobrać właściwy bit Torx o odpowiednim rozmiarze.
To oznaczenia rozmiaru gniazda Torx i odpowiadają dopasowaniu bitu/klucza do wymiarów napędu w śrubie. Im większa liczba po literze T, tym większy rozmiar narzędzia. Dobór rozmiaru "na oko" zwiększa ryzyko uszkodzenia gniazda.
Torx Security spotyka się tam, gdzie producent chce utrudnić demontaż przez osoby nieuprawnione. W środku gniazda jest centralny trzpień, więc potrzebny jest specjalny bit z otworem. Zwykły bit Torx nie wejdzie w takie gniazdo.
Najczęstsze są: mylenie Torx z imbusem (bo "też jest sześć"), automatyczny wybór krzyżaka Phillips bez analizy kształtu oraz ignorowanie cechy wklęsłych krawędzi. Pomaga porównywanie: Torx = gwiazda, imbus = sześciokąt, Phillips = krzyż.
Dobierz dokładny rozmiar T, tak aby bit wchodził do gniazda bez luzu i nie wymagał "dobijania". Pracuj osiowo (prosto), dociśnij bit przed obrotem i unikaj zużytych końcówek. To szczególnie ważne przy małych śrubach w elektronice.
W praktyce spotyka się różne zapisy, ale poprawna nazwa napędu krzyżowego to Phillips (od nazwiska). W testach warto jednak kierować się przede wszystkim kształtem gniazda: Phillips to krzyż, a Torx to sześciopromienna gwiazda.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • ISO 10664:1994, Hexalobular internal driving feature for bolts and screws — Dimensions (norma definiująca wymiary gniazd Torx)
  • Wikipedia: Torx — https://en.wikipedia.org/wiki/Torx (dostęp 2026-02-28)
  • Wikipedia: Phillips screw drive — https://en.wikipedia.org/wiki/Phillips_screw_drive (dostęp 2026-02-28)

Materiały:

  • Katalogi producentów bitów i kluczy (tabele typów gniazd oraz rozmiarów)
  • Norma ISO 10664 (wymiary gniazd Torx) – do wglądu w bibliotece/szkole
  • Instrukcje serwisowe urządzeń (sekcje o doborze narzędzi i momentów dokręcania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego