KWALIFIKACJA ELE3 + ELE4 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 6.
Który odcinek na wykresie obiegu czynnika chłodniczego w układzie chłodniczym odpowiada przebiegowi sprężania?
Ilustracja przedstawia wykres obiegu czynnika chłodniczego w układzie chłodniczym, co jest istotne w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprężanie w sprężarkowym obiegu chłodniczym zachodzi w sprężarce i odpowiada odcinkowi, na którym rośnie ciśnienie (i zwykle także temperatura oraz entalpia) par czynnika. Na typowo opisywanym wykresie obiegu jest to przejście od punktu ssania do punktu tłoczenia, czyli odcinek 1–2.

Pełne wyjaśnienie:

W sprężarkowym obiegu chłodniczym wyróżnia się cztery podstawowe procesy: sprężanie, skraplanie, rozprężanie oraz odparowanie. Pytanie dotyczy wskazania, który odcinek na wykresie odpowiada sprężaniu.

Dlaczego poprawne jest 1–2?
Odcinek 1–2 standardowo oznacza przejście czynnika przez sprężarkę: od stanu na ssaniu (niższe ciśnienie) do stanu na tłoczeniu (wyższe ciśnienie). Niezależnie od tego, czy wykres jest typu log(p)-h, T-s czy inny, sprężanie rozpoznaje się po tym, że jest to etap, w którym czynnik (zwykle w postaci pary) jest sprężany, a jego ciśnienie wzrasta.

Dlaczego pozostałe odcinki są błędne?

  • 2–3 najczęściej odpowiada skraplaniu w skraplaczu: oddawanie ciepła do otoczenia przy wysokim ciśnieniu, często ze zmianą fazy z pary na ciecz. To nie jest sprężanie, bo nie zachodzi w sprężarce.
  • 3–4 zwykle oznacza rozprężanie (dławienie) w zaworze rozprężnym: spadek ciśnienia bez wykonywania pracy użytecznej. To proces przeciwny do sprężania pod względem zmiany ciśnienia.
  • 4–1 typowo odpowiada odparowaniu w parowniku: pobór ciepła z chłodzonego medium przy niskim ciśnieniu. To etap wytwarzania pary i przygotowania czynnika do sprężania, ale nie samo sprężanie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli nie pamiętasz numeracji, zacznij od znalezienia na wykresie odcinka, który odpowiada pracy sprężarki (wzrost ciśnienia). Następnie dopasuj numerację punktów do kolejności elementów: sprężarka → skraplacz → zawór rozprężny → parownik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprężanie to proces zachodzący w sprężarce, w którym para czynnika chłodniczego jest sprężana do wyższego ciśnienia. Skutkiem jest wzrost ciśnienia (oraz zwykle temperatury), co umożliwia późniejsze oddanie ciepła w skraplaczu.
Odcinek sprężania rozpoznasz po tym, że odpowiada pracy sprężarki: ciśnienie rośnie od punktu ssania do punktu tłoczenia. Na typowych wykresach obiegu jest to przejście 1–2, poprzedzające skraplanie w skraplaczu.
W klasycznej numeracji obiegu sprężarkowego 2–3 odnosi się do skraplacza: czynnik oddaje ciepło i często skrapla się przy wysokim ciśnieniu. Sprężanie wymaga sprężarki i wzrostu ciśnienia, więc nie pasuje do etapu wymiany ciepła w skraplaczu.
Odcinek 3–4 to zazwyczaj rozprężanie (dławienie) w zaworze rozprężnym. Następuje gwałtowny spadek ciśnienia bez użytecznej pracy, a czynnik przechodzi do warunków odpowiednich do odparowania w parowniku.
Najczęściej: 1–2 sprężarka, 2–3 skraplacz, 3–4 zawór rozprężny (dławienie), 4–1 parownik. To praktyczny schemat kojarzeniowy ułatwiający czytanie wykresów obiegu.
W praktyce sprężanie par czynnika zwykle powoduje wzrost temperatury, ale kluczowym wyróżnikiem jest wzrost ciśnienia wynikający z pracy sprężarki. Na egzaminie najpewniejszym kryterium identyfikacji sprężania jest etap ssanie→tłoczenie.
Częsty błąd to wybór odcinka, gdzie zachodzi zmiana fazy (skraplanie/odparowanie), bo jest "bardziej widoczna" na wykresie. Inny błąd to pomylenie rozprężania z sprężaniem. Zawsze łącz odcinek z elementem: sprężanie = sprężarka.
Ćwicz na kilku typach wykresów (np. log(p)-h i T-s): zaznacz cztery procesy i przypisz je do elementów instalacji. Ucz się "funkcyjnie": sprężarka podnosi ciśnienie, skraplacz oddaje ciepło, zawór dław i, parownik pobiera ciepło.
Podczas diagnostyki sprężarki i oceny jej pracy. Porównujesz parametry ssania i tłoczenia (ciśnienie, temperatura, czasem przegrzanie) i wnioskujesz, czy sprężarka prawidłowo spręża czynnik. To pomaga wykryć np. niedobór czynnika lub uszkodzenia sprężarki.
Sprężanie (1–2) to proces z doprowadzeniem pracy w sprężarce i wzrostem ciśnienia. Rozprężanie/dławienie (3–4) to spadek ciśnienia w zaworze rozprężnym bez użytecznej pracy. Te procesy są funkcjonalnie przeciwstawne.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sprężanie w sprężarkowym obiegu chłodniczym zachodzi w sprężarce i odpowiada odcinkowi, na którym rośnie ciśnienie (i zwykle także temperatura oraz entalpia) par czynnika.

Źródła:

  • Recknagel, Sprenger, Schramek: "Ogrzewnictwo, klimatyzacja" (wydania polskie), rozdziały: chłodnictwo sprężarkowe i wykresy obiegu czynnika
  • W.F. Stoecker, J.W. Jones: "Refrigeration and Air Conditioning", rozdział o sprężarkowym obiegu chłodniczym i interpretacji wykresów cyklu
  • C.P. Arora: "Refrigeration and Air Conditioning", rozdział: vapour compression refrigeration system (procesy 1–2–3–4)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw chłodnictwa opisujące sprężarkowy obieg chłodniczy oraz wykresy log(p)-h
  • Karty katalogowe i instrukcje serwisowe producentów urządzeń (sekcje o obiegu i parametrach ssania/tłoczenia)
  • Materiały dydaktyczne z termodynamiki technicznej dotyczące interpretacji wykresów h-s, p-h, T-s

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego