KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 37.
Który parametr koła zębatego można zmierzyć bezpośrednio za pomocą przedstawionego na zdjęciu przyrządu pomiarowego?
Ilustracja przedstawia suwmiarkę, która jest narzędziem pomiarowym używanym w technice mechanicznej do precyzyjnego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Grubość zęba" to parametr, który mierzy się bezpośrednio odpowiednim przyrządem do uzębień, przykładanym do boków zęba. Natomiast "moduł zęba" i "średnica podziałowa" zwykle wymagają danych konstrukcyjnych lub obliczeń pośrednich, a "szerokość rowka wpustowego" nie dotyczy samego uzębienia.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o rozróżnienie, który parametr można odczytać wprost z przyrządu pokazanego na zdjęciu (czyli bez przeliczania i bez wyznaczania parametrów z zależności geometrycznych).

Parametr "grubość zęba" odnosi się do wymiaru pojedynczego zęba (mierzonego na określonej wysokości/profilu, zależnie od metody). Przyrządy przeznaczone do pomiarów uzębień pozwalają przyłożyć powierzchnie pomiarowe do boków zęba i uzyskać wynik w milimetrach jako wartość wymiaru liniowego, czyli pomiar bezpośredni.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Moduł zęba" jest wielkością opisującą uzębienie (powiązaną z podziałką i średnicą podziałową). W praktyce warsztatowej nie odczytuje się go zwykle "wprost" jednym przyłożeniem takiego przyrządu; częściej wyznacza się go pośrednio (np. na podstawie innych danych, pomiarów i zależności).
  • "Średnica podziałowa" jest średnicą teoretyczną związaną z geometrią współpracy kół. Nie jest to typowy wymiar, który mierzy się bezpośrednio standardowym przyłożeniem przyrządu do zębów; zwykle wymaga wyznaczenia z geometrii lub dokumentacji.
  • "Szerokość rowka wpustowego" dotyczy połączenia wpustowego w piaście/otworze koła, a nie uzębienia. Do tego stosuje się inne metody (np. pomiar szczękami wewnętrznymi, sprawdziany), więc nie jest to właściwy wybór dla przyrządu do uzębień.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli odpowiedzi mieszają parametry uzębienia i elementów piasty (rowek), najpierw rozstrzygnij, czy przyrząd z fotografii służy do zębów czy do otworów/rowków. To szybko eliminuje odpowiedzi niepasujące do zakresu pomiaru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Grubość zęba to wymiar pojedynczego zęba mierzony w określonym miejscu profilu (zależnie od metody pomiaru). Jest to wielkość liniowa w mm, używana m.in. do kontroli wykonania uzębienia i oceny zużycia podczas eksploatacji przekładni.
Bezpośrednio najczęściej mierzy się wymiary liniowe możliwe do uchwycenia szczękami lub końcówkami pomiarowymi, np. wybrane wymiary zęba (jak grubość) oraz szerokości elementów zewnętrznych koła. Parametry teoretyczne (np. średnica podziałowa) zwykle wyznacza się pośrednio.
Moduł jest parametrem wynikającym z geometrii uzębienia i zależności między podziałką, liczbą zębów oraz średnicą podziałową. W praktyce częściej korzysta się z dokumentacji, oznaczeń lub obliczeń pośrednich na podstawie innych pomiarów, zamiast jednego odczytu "wprost".
Średnica podziałowa to średnica teoretyczna, na której rozpatruje się toczną współpracę dwóch kół zębatych. Jest kluczowa dla przełożenia i poprawnego zazębienia, ale nie zawsze odpowiada powierzchni, do której łatwo przyłożyć przyrząd wprost, dlatego często jest wyznaczana pośrednio.
Zwróć uwagę, czy powierzchnie pomiarowe są ukształtowane tak, aby opierały się o boki zęba, a nie o walcową powierzchnię zewnętrzną. Przyrządy do uzębień często mają końcówki lub szczęki przystosowane do kontaktu z profilem zęba, a nie do typowych średnic.
Nie. Rowek wpustowy dotyczy połączenia wał–piasta i znajduje się w otworze/piaście koła, a nie na wieńcu zębatym. To inna grupa cech geometrycznych, zwykle kontrolowana innymi metodami (np. sprawdzianami lub pomiarem szczękami wewnętrznymi).
Najczęstsze błędy to mylenie parametrów teoretycznych z mierzalnymi bezpośrednio oraz sugerowanie się samym słowem "ząb" (np. wybór modułu, bo jest znany z teorii). Drugi błąd to ignorowanie, że rowek wpustowy dotyczy piasty, a nie uzębienia.
Pomiar bezpośredni to taki, w którym wynik odczytujesz wprost z przyrządu po przyłożeniu go do elementu. Pomiar pośredni wymaga dodatkowego kroku: obliczeń, tabel lub zależności geometrycznych. Jeśli odpowiedź wymaga "wyznaczenia", zwykle jest to metoda pośrednia.
Pomiar grubości zęba przydaje się przy kontroli wykonania kół po obróbce, przy doborze części zamiennych oraz przy diagnostyce zużycia (np. w przekładniach pracujących pod obciążeniem). Zbyt mała grubość może wskazywać na zużycie lub błędy wykonania.
Warto przećwiczyć dobór przyrządu do cechy: co mierzysz (ząb, średnica, rowek) i jaką metodą (bezpośrednio czy pośrednio). Ucz się na zdjęciach narzędzi warsztatowych, a przy każdym narzędziu dopisz: jakie cechy mierzy oraz jakie cechy są nim tylko wyznaczane z obliczeń.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: ""Grubość zęba" to parametr, który mierzy się bezpośrednio odpowiednim przyrządem do uzębień, przykładanym do boków zęba."

Materiały:

  • Podręcznik z metrologii technicznej (dział: pomiary warsztatowe)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw konstrukcji maszyn (dział: koła zębate)
  • Instrukcje użytkowania przyrządów pomiarowych stosowanych do uzębień

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego