KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 15.
Który podzespół jest badany pod względem szczelności w układzie przedstawionym na ilustracji?
Ilustracja przedstawia schemat pneumatyczny, który może być używany w kontekście egzaminu zawodowego z kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Badanie szczelności w układach pneumatycznych najczęściej dotyczy elementu wykonawczego, czyli siłownika, ponieważ zawiera on uszczelnienia tłoka i tłoczyska oraz komory robocze narażone na ubytki powietrza.
Pozostałe elementy (zawory, przygotowanie powietrza) zwykle weryfikuje się pod kątem działania, nastaw i przepływu.

Pełne wyjaśnienie:

W diagnostyce układów pneumatycznych "badanie szczelności" najczęściej odnosi się do sprawdzenia, czy powietrze nie ucieka z komór roboczych elementu wykonawczego. Elementem szczególnie wrażliwym na nieszczelności jest siłownik pneumatyczny, ponieważ ma uszczelnienia tłoka oraz uszczelnienia tłoczyska. Ich zużycie lub uszkodzenie może powodować spadek ciśnienia w komorze, wolniejszy ruch, brak utrzymania pozycji lub spadek generowanej siły.

Odpowiedź "Siłownik pneumatyczny." jest więc poprawna, bo to właśnie ten podzespół jest typowym obiektem testów szczelności w kontekście sprawności wykonawczej układu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do pytania:

  • "Zawór Z3." – zawory rozdzielające/sterujące ocenia się zwykle pod kątem prawidłowego przełączania, przepływu i zgodności funkcji ze sterowaniem. Nieszczelność zaworu może wystąpić, ale w zadaniach egzaminacyjnych "badanie szczelności" częściej wskazuje na element z uszczelnieniami dynamicznymi (siłownik), a nie na konkretny zawór oznaczony symbolem.
  • "Zawór Z1." – analogicznie, sama obecność zaworu w schemacie nie przesądza, że to on jest przedmiotem próby szczelności. Bez jednoznacznego wskazania na ilustracji, wybór konkretnego zaworu jest typową pułapką polegającą na zgadywaniu po oznaczeniu.
  • "Zespół przygotowania powietrza." – jego rolą jest filtracja, redukcja/ustalanie ciśnienia i ewentualne smarowanie. W praktyce kontroluje się go częściej pod kątem nastaw, kondycji filtra i spadków ciśnienia, a nie jako "badany pod względem szczelności" podzespół wykonawczy układu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pada "szczelność" i na schemacie jest element wykonawczy, warto najpierw rozważyć siłownik lub inne elementy z uszczelnieniami pracującymi w ruchu, bo to one najczęściej determinują ubytki medium i spadek parametrów pracy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sprawdzenie, czy sprężone powietrze nie ucieka z elementów układu (np. przez uszczelnienia, złączki, przewody). W praktyce ocenia się spadek ciśnienia w czasie, słyszalne syczenie lub używa środka do wykrywania nieszczelności. Celem jest potwierdzenie sprawności i ograniczenie strat energii.
Siłownik ma uszczelnienia tłoka i tłoczyska, które pracują w ruchu i zużywają się. Nieszczelność powoduje spadek ciśnienia w komorach, mniejszą siłę, problemy z utrzymaniem pozycji i gorszą powtarzalność ruchu. Dlatego w diagnostyce to typowy "podejrzany" przy objawach ubytku powietrza.
Typowe symptomy to: spadek siły docisku, wolniejszy lub nierówny ruch, brak zatrzymania w pozycji, konieczność podnoszenia ciśnienia, a czasem słyszalny wyciek przy tłoczysku. W układach precyzyjnych pojawia się też gorsza powtarzalność cyklu i wahania prędkości.
Najpierw izoluje się odcinki układu: sprawdza połączenia i przewody (np. wizualnie, słuchowo, preparatem do wykrywania wycieków), a potem obserwuje spadek ciśnienia po odcięciu zasilania. Jeśli wyciek pojawia się przy tłoczysku lub z obudowy siłownika, częściej winne są uszczelnienia wewnętrzne.
Tak, zawory mogą mieć przecieki wewnętrzne lub zewnętrzne (np. na uszczelnieniach). W praktyce jednak pytania egzaminacyjne o "badanie szczelności" często kierują na element wykonawczy z uszczelnieniami dynamicznymi. Zawory ocenia się też pod kątem funkcji sterowania, przełączania i przepływu.
Zwykle jest to filtr, reduktor ciśnienia i ewentualnie smarownica (FRL). Kontroluje się m.in. drożność i stan wkładu filtracyjnego, poprawność nastawy reduktora, spadki ciśnienia oraz poziom kondensatu. To ważny podzespół eksploatacyjny, ale nie zawsze jest głównym obiektem próby szczelności.
Najczęściej są to: zużyte uszczelnienia (szczególnie w siłownikach), źle dobrane lub niedokręcone złączki, uszkodzone przewody, zanieczyszczenia w układzie oraz błędy montażowe. Częstą przyczyną jest też niewłaściwe przygotowanie powietrza (wilgoć, brud), które przyspiesza zużycie uszczelnień.
Gdy na rysunku zawory mają oznaczenia typu Z1/Z3, a pytanie dotyczy diagnostyki. Uczeń może skupić się na "numerach" zamiast na funkcji elementu. Dobra strategia to najpierw zidentyfikować element wykonawczy (siłownik) i zasilanie (FRL), a dopiero potem zawory sterujące.
Warto iść od źródła sprężonego powietrza do elementu wykonawczego: zasilanie → przygotowanie powietrza → zawory sterujące → siłownik. Jeśli pytanie mówi o "szczelności", szukaj elementów z komorami i uszczelnieniami (siłownik) lub miejsc łączeń przewodów, a nie tylko oznaczeń literowych.
Zwykle nie. Najczęściej jest to zadanie rozpoznawcze: wskazanie elementu układu lub wybór prawidłowej procedury/objawów. Obliczenia pojawiają się raczej przy doborze siłownika (siła, ciśnienie, pole tłoka) lub przy szacowaniu zużycia powietrza, a nie przy samym wskazaniu nieszczelnego podzespołu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • ISO 4414:2010, Pneumatic fluid power — General rules and safety requirements for systems and their components
  • ISO 8573-1:2010, Compressed air — Contaminants and purity classes

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki przemysłowej (symbole i schematy)
  • Instrukcje serwisowe producentów siłowników i zaworów (rozdziały o szczelności i testach)
  • Ćwiczenia z czytania schematów pneumatycznych w kontekście diagnostyki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego