KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2021 (test 4)

PYTANIE NR 5.
Który podzespół silnika spalinowego przedstawia rysunek?
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny zębatej pompy oleju, która jest podzespołem silnika spalinowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa oleju zębata jest pompą wyporową, w której dwa zazębiające się koła transportują olej w układzie smarowania i wytwarzają wymagane ciśnienie. Pompy odśrodkowe są typowe dla cieczy chłodzącej, a pompy paliwa mają inną budowę i przeznaczenie niż element układu smarowania.

Pełne wyjaśnienie:

Układ smarowania silnika ma za zadanie doprowadzić olej pod odpowiednim ciśnieniem do łożysk i współpracujących elementów, aby zmniejszyć tarcie oraz odprowadzać ciepło i zanieczyszczenia. W wielu silnikach rolę źródła przepływu i ciśnienia pełni zębata pompa oleju, czyli pompa wyporowa.

Odpowiedź "Zębata pompę oleju." pasuje do rysunku podzespołu, gdy widoczne są cechy typowe dla pompy zębatej: współpracujące koła zębate w obudowie oraz kanały ssawny i tłoczny. Zasada działania jest prosta: obrót kół powoduje zabieranie oleju w przestrzeniach między zębami i obudową, a następnie jego przetłaczanie do strony tłocznej, co daje stabilny przepływ i możliwość budowania ciśnienia w magistrali olejowej.

Odpowiedź "Odśrodkową pompę paliwa." jest błędna, ponieważ pompy odśrodkowe (wirowe) są charakterystyczne dla cieczy o dużych przepływach i niskich oporach, a w układach paliwowych silników spotyka się różne rozwiązania, jednak budowa odśrodkowa nie jest typowym sposobem realizacji podstawowego zadania zasilania w paliwo w silniku rolniczym. Ponadto sama geometria pompy odśrodkowej opiera się na wirniku z łopatkami, a nie na kołach zębatych.

Odpowiedź "Rolkowo-komorową pompę paliwa." także nie pasuje, bo pompa rolkowo-komorowa (wyporowa) ma wirnik z rolkami lub łopatkami pracującymi w mimośrodowej komorze. Jej charakterystycznym elementem nie są dwa zazębiające się koła, tylko zespół rolek/łopatek i mimośrodowa obudowa. Uczeń może ją mylić z pompą oleju, bo obie są wyporowe, ale różnią się konstrukcją elementu roboczego.

Odpowiedź "Odśrodkową pompę cieczy chłodzącej." jest błędna, ponieważ pompa cieczy chłodzącej w silniku to najczęściej pompa wirowa (odśrodkowa) z wirnikiem łopatkowym. Jej zadaniem jest duży przepływ płynu w obiegu chłodzenia, a nie budowanie wysokiego ciśnienia jak w smarowaniu. Jeżeli na rysunku widać koła zębate i komory typowe dla pompy zębatej, to nie jest to pompa cieczy.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu pomp patrz na element roboczy. Koła zębate sugerują pompę zębatą (często oleju), łopatki/rolki w mimośrodzie sugerują pompę rolkowo-komorową, a wirnik łopatkowy w "ślimaku" obudowy sugeruje pompę odśrodkową (często cieczy chłodzącej).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zębata pompa oleju to pompa wyporowa, w której obracające się koła zębate zabierają olej i przetłaczają go do magistrali smarowania. Jej zadaniem jest zapewnienie przepływu i ciśnienia oleju potrzebnego do smarowania łożysk oraz innych współpracujących elementów silnika.
Najczęściej rozpoznasz ją po dwóch zazębiających się kołach zębatych umieszczonych w zwartej obudowie. Widać też zwykle dwa kanały: ssawny (doprowadzenie oleju) i tłoczny (wyjście do układu). Kluczowe jest to, że elementem roboczym są koła zębate.
Pompa cieczy chłodzącej ma zapewnić duży przepływ płynu przy niewielkim wzroście ciśnienia, dlatego często stosuje się konstrukcję odśrodkową (wirnik łopatkowy). Układ smarowania wymaga stabilnego wytwarzania ciśnienia oleju, co dobrze realizują pompy wyporowe, np. zębate.
Typowe objawy to spadek ciśnienia oleju (kontrolka, wskaźnik), głośniejsza praca silnika, przyspieszone zużycie elementów oraz ryzyko zatarcia. W praktyce trzeba też brać pod uwagę inne przyczyny (olej, filtr, zawór przelewowy), ale pompa jest jednym z kluczowych elementów układu.
Mogą być mylące, bo obie mogą być pompami wyporowymi i mieć zwartą obudowę. Różnią się jednak typem elementu roboczego (np. koła zębate vs rolki/łopatki), przeznaczeniem oraz miejscem w układzie. Na egzaminie warto szukać na rysunku cech charakterystycznych: zębów, rolek lub wirnika łopatkowego.
Pompa odśrodkowa ma wirnik z łopatkami, który nadaje cieczy prędkość, a obudowa kieruje przepływ w stronę wylotu. Wytwarza głównie przepływ, a ciśnienie rośnie w mniejszym stopniu niż w pompach wyporowych. To pasuje do obiegu chłodzenia, gdzie ważna jest cyrkulacja płynu.
Najczęstszy błąd to skupienie się na samej nazwie "pompa" i zgadywanie bez analizy elementu roboczego. Uczniowie mylą też pompy odśrodkowe z wyporowymi, bo nie rozróżniają wirnika łopatkowego od kół zębatych. Pomaga zasada: koła zębate = pompa zębata, wirnik łopatkowy = pompa odśrodkowa.
Kontrolę wykonuje się przed pracą (poziom oleju, wycieki), okresowo zgodnie z harmonogramem obsługi (wymiana oleju i filtra) oraz doraźnie przy niepokojących objawach (kontrolka ciśnienia, hałas). Dla maszyn rolniczych jest to kluczowe, bo praca pod obciążeniem zwiększa wymagania wobec smarowania.
W typowym układzie pompa współpracuje m.in. ze smokiem ssawnym, filtrem oleju, kanałami olejowymi oraz zaworem przelewowym/regulacyjnym ciśnienia. Niezależnie od konkretnego silnika, cały układ ma zapewnić czysty olej o właściwym przepływie do punktów smarowania i bezpiecznie ograniczać nadmierne ciśnienie.
Najlepiej ćwiczyć rozpoznawanie części na schematach i przekrojach: pompy, filtry, elementy zasilania, chłodzenia i smarowania. Ucz się cech wyróżniających (koła zębate, wirnik, rolki/łopatki) oraz funkcji w układzie. W zadaniach obrazkowych zawsze identyfikuj najpierw element roboczy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Pompa oleju zębata jest pompą wyporową, w której dwa zazębiające się koła transportują olej w układzie smarowania i wytwarzają wymagane ciśnienie."

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw eksploatacji silników spalinowych (działy: smarowanie, chłodzenie, zasilanie)
  • Instrukcje obsługi i napraw silników stosowanych w maszynach rolniczych (rozdziały o układzie smarowania)
  • Materiały dydaktyczne z rozpoznawania części i zespołów silnika (rysunki przekrojowe, schematy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego