KWALIFIKACJA HGT12 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 2.
Który produkt spożyty w ilości podanej w tabeli dostarczy organizmowi człowieka najwięcej węglowodanów nieprzyswajalnych?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi żywieniowymi dla czterech produktów spożywczych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Węglowodany nieprzyswajalne to w praktyce błonnik pokarmowy. Aby wskazać produkt dostarczający go najwięcej, trzeba przeliczyć błonnik z wartości "na 100 g" na porcję z tabeli. Groszek zielony: 100 g × 6,0/100 = 6,0 g błonnika, czyli najwięcej.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu "węglowodany nieprzyswajalne" należy rozumieć jako błonnik pokarmowy (frakcję węglowodanów, która nie jest trawiona przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka). Dlatego porównujemy wartości z kolumny "błonnik pokarmowy", ale kluczowe jest uwzględnienie ilości produktu spożytej w ciągu dnia, a nie tylko danych na 100 g.

Kroki rozwiązania są następujące:

  • Odczytaj z tabeli zawartość błonnika w 100 g produktu.
  • Przelicz na porcję dzienną: (ilość spożyta w g) × (błonnik na 100 g) / 100.
  • Porównaj otrzymane wyniki i wybierz największy.

Dla produktów z tabeli:

  • Groszek zielony: 100 g × 6,0/100 = 6,0 g błonnika.
  • Kasza gryczana: 50 g × 6,0/100 = 3,0 g błonnika.
  • Miód pszczeli: 10 g × 0,0/100 = 0,0 g błonnika (produkt praktycznie bez błonnika).
  • Mleko w proszku: 35 g × 0,0/100 = 0,0 g błonnika (produkt bez błonnika).

Największą ilość błonnika w spożytej porcji dostarcza więc odpowiedź "Groszek zielony".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? "Kasza gryczana" ma taką samą zawartość błonnika na 100 g jak groszek w tabeli, ale zjedzona porcja jest mniejsza (50 g), więc błonnika wychodzi mniej. "Miód pszczeli" ma dużo węglowodanów ogółem, jednak są to głównie cukry przyswajalne, a błonnika jest 0 g. "Mleko w proszku" zawiera węglowodany (np. laktozę), ale nie dostarcza błonnika, więc nie zwiększa podaży węglowodanów nieprzyswajalnych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy pytanie dotyczy wartości na 100 g, czy wartości w porcji. To jedna z najczęstszych pułapek w zadaniach z tabelami żywieniowymi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Węglowodany nieprzyswajalne to głównie błonnik pokarmowy, czyli składniki roślinne (np. celuloza, pektyny), których człowiek nie trawi enzymami. Nie podnoszą bezpośrednio glikemii jak cukry, ale wpływają m.in. na pracę jelit i uczucie sytości.
W tabelach wartości odżywczych błonnik zwykle występuje jako osobna pozycja: "błonnik" lub "błonnik pokarmowy". Nie należy go mylić z "węglowodanami ogółem", które obejmują głównie cukry i skrobię, a nie samą frakcję nieprzyswajalną.
Użyj proporcji: błonnik w porcji = (masa porcji w g) × (błonnik na 100 g) / 100. To typowe działanie w gastronomii przy analizie receptur i planowaniu jadłospisów, gdy gramatura w przepisie różni się od 100 g.
"Węglowodany ogółem" to suma cukrów i skrobi (przyswajalnych) oraz ewentualnie innych frakcji. Błonnik jest odrębną częścią węglowodanów i może wynosić 0 g nawet wtedy, gdy produkt ma dużo cukrów (np. miód). Dlatego zawsze patrz na wiersz "błonnik".
Zwykle nie lub ma go śladowo, bo miód to głównie cukry proste i woda. W zadaniach egzaminacyjnych miód jest częstym "dystraktorem": ma wysokie węglowodany ogółem, ale błonnika praktycznie nie dostarcza.
Nie jest typowym źródłem błonnika, ponieważ błonnik pochodzi głównie z produktów roślinnych. Mleko w proszku zawiera m.in. białko, tłuszcz i laktozę (cukier mleczny), ale w tabelach żywieniowych błonnik zwykle wynosi 0 g.
Najwięcej błonnika dostarczają produkty roślinne: pełnoziarniste zboża, kasze, warzywa strączkowe, a także warzywa i owoce. W praktyce kucharza znaczenie ma też porcja: duża porcja warzyw może dać więcej błonnika niż mała porcja produktu zbożowego.
Najczęstsze są: porównywanie tylko na 100 g zamiast na porcję z zadania, wybieranie produktu z dużą ilością "węglowodanów ogółem" zamiast "błonnika", oraz pomijanie przeliczenia gramatury. Pomaga zapisanie wzoru i policzenie każdego produktu tak samo.
Zawsze, gdy analizujesz wartość odżywczą konkretnej potrawy lub dziennego jadłospisu. Etykiety i tabele często podają dane na 100 g, a w recepturach używa się innych mas (np. 35 g mleka w proszku), więc bez przeliczeń porównanie będzie mylące.
Ćwicz krótkie zadania z tabelami: odczyt danych, wybór właściwej kolumny (np. błonnik), przeliczenie na porcję i porównanie wyników. Warto też utrwalić podstawowe pojęcia: błonnik, węglowodany ogółem, porcja, 100 g oraz typowe produkty o błonniku 0 g (miód, nabiał).
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że węglowodany nieprzyswajalne to w praktyce błonnik pokarmowy.

Źródła:

  • EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition, and Allergies (NDA), "Scientific Opinion on Dietary Reference Values for carbohydrates and dietary fibre", EFSA Journal 2010;8(3):1462, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2010.1462 (dostęp: 2026-02-28)
  • Harvard T.H. Chan School of Public Health, The Nutrition Source: "Fiber", https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/carbohydrates/fiber/ (dostęp: 2026-02-28)
  • Encyclopaedia Britannica, hasło: "dietary fiber", https://www.britannica.com/science/dietary-fiber (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały do żywienia człowieka dla gastronomii (dział: błonnik, etykietowanie żywności)
  • Ćwiczenia rachunkowe z przeliczania wartości odżywczych na porcję
  • Wiarygodne poradniki dietetyczne opisujące błonnik i interpretację tabel żywieniowych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego