KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2016 (test 2)

PYTANIE NR 39.
Który program steruje pracą silnika zgodnie z przedstawionym opisem?
Ilustracja przedstawia schematy logiczne związane z działaniem sterownika silnika, co jest istotne w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "B", ponieważ wskazany wariant programu odpowiada opisanemu sterowaniu silnikiem: w pierwszej części (Network 1) warunki są łączone koniunkcją (AND), a następnie wynik jest sumowany logicznie (OR) w kolejnej sieci. Taki układ realizuje dokładnie zależność wymaganą w opisie.

Pełne wyjaśnienie:

W sterowaniu silnikiem w PLC opis działania zwykle da się przełożyć na zależność logiczną: wyjście (silnik) jest aktywne wtedy i tylko wtedy, gdy spełnione są określone warunki wejściowe.

Odpowiedź "B" jest poprawna, bo odpowiada strukturze wskazanej w opisie: w Network 1 występują dwie bramki AND, co oznacza, że pewne warunki muszą być spełnione jednocześnie (koniunkcja). Następnie w Network 2 jest bramka OR, czyli alternatywa: do uruchomienia wystarcza spełnienie jednego z dwóch warunków (np. jeden z torów zezwolenia), zależnie od szczegółów opisu.

Dlaczego pozostałe warianty nie pasują (na poziomie zasady):

  • Warianty, które mają OR zamiast AND w miejscu wymagającym jednoczesności, dopuszczą uruchomienie przy zbyt "luźnych" warunkach (wystarczy pojedynczy sygnał), co zmienia funkcję sterowania.
  • Warianty, które mają AND zamiast OR tam, gdzie opis dopuszcza alternatywę, będą zbyt restrykcyjne (wymuszą jednoczesne spełnienie warunków, które miały być zamienne).
  • Warianty o innej liczbie bramek lub innej topologii połączeń mogą realizować inną tabelę prawdy, nawet jeśli używają tych samych operatorów.

W praktyce, aby pewnie rozstrzygnąć takie zadanie, warto: (1) rozpisać tabelę prawdy z opisu, (2) odczytać logikę z programu (kolejność i grupowanie warunków), (3) porównać oba wyniki. To minimalizuje ryzyko pomylenia AND/OR lub błędnego "czytania" sieci programu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bramka AND oznacza, że wyjście jest aktywne tylko wtedy, gdy wszystkie wskazane warunki są spełnione jednocześnie. W sterowaniu silnikiem to typowe dla blokad bezpieczeństwa, np. gdy potrzebne są równocześnie: zezwolenie i brak awarii.
Bramka OR oznacza, że do aktywacji wyjścia wystarczy spełnienie co najmniej jednego z warunków. W praktyce może to opisywać alternatywne ścieżki uruchomienia, np. start z panelu HMI albo z przycisku, o ile pozostałe warunki są spełnione.
Sieci (Network) porządkują logikę na bloki. Zwykle analizuje się je od góry do dołu, sprawdzając, jakie sygnały są wyliczane i gdzie są dalej użyte. Kluczowe jest też grupowanie warunków w jednej sieci, bo ono odpowiada nawiasom w wyrażeniu logicznym.
Pomyłki wynikają z podobnych symboli graficznych, szybkiego "skanowania" schematu bez analizy oraz z przenoszenia nawyków z języka potocznego. Pomaga rozpisanie tabeli prawdy: dla AND wynik jest 1 tylko przy wszystkich jedynkach, dla OR wystarczy jedna jedynka.
Najpewniejsza metoda to: (1) wypisać warunki z opisu, (2) zbudować tabelę prawdy, (3) odczytać wyrażenie logiczne ze schematu (uwzględniając grupowanie), (4) porównać wyniki. Wtedy widać różnice nawet przy podobnych układach bramek.
AND stosuje się, gdy wymagane jest jednoczesne spełnienie kilku warunków, np. zamknięta osłona, brak alarmu termicznego, aktywne zezwolenie z nadrzędnego sterownika. OR jest właściwe, gdy dopuszcza się alternatywę (jeden z kilku sygnałów startu).
Typowe błędy to: pominięcie jednego wejścia, błędne założenie o priorytecie działań, nieuwzględnienie sygnałów pośrednich między sieciami oraz mylenie "sumy logicznej" z "sumą arytmetyczną". Warto sprawdzać każdy wariant na kilku kombinacjach wejść.
Nie. Liczba elementów nie przesądza o poprawności. Dwa schematy o podobnej liczbie bramek mogą realizować zupełnie inną funkcję logiczną przez inne połączenia i inne grupowanie warunków. O poprawności decyduje zgodność tabeli prawdy z opisem działania.
W zadaniach typowe są: przycisk START/STOP, krańcówki, zezwolenie (ENABLE), sygnał awarii, czujnik przeciążenia, potwierdzenie stycznika oraz warunki bezpieczeństwa. Na tej bazie buduje się koniunkcje (AND) i alternatywy (OR) uruchomienia.
Ćwicz tłumaczenie opisów na wyrażenia logiczne, rysuj proste schematy AND/OR i porównuj je z wariantami odpowiedzi. Dobrym nawykiem jest zapisywanie funkcji w postaci: silnik = (warunek1 AND warunek2) OR (warunek3 AND warunek4) i sprawdzanie tego na przykładach.
info

Statystycznie 39% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Taki układ realizuje dokładnie zależność wymaganą w opisie."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z programowania PLC (języki zgodne z IEC 61131-3)
  • Ćwiczenia z tworzenia tabel prawdy i upraszczania funkcji logicznych
  • Zadania praktyczne: analiza kilku wariantów logiki w sieciach PLC i porównanie z opisem działania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego