KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 28.
Który program zapisany w języku LD odpowiada programowi zapisanemu w postaci listy rozkazów IL?
Ilustracja przedstawia diagramy drabinkowe (LD) oraz listę rozkazów (IL) związane z programowaniem w technice
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Równoważny program w LD musi realizować dokładnie tę samą funkcję logiczną co lista rozkazów IL: te same warunki AND/OR dla wejść, to samo użycie negacji oraz identyczny sposób sterowania wyjściem (cewką, ewentualnie SET/RESET). Poprawny wybór to wariant, którego drabinka daje identyczne stany wyjścia.

Pełne wyjaśnienie:

Języki LD (Ladder Diagram) i IL (Instruction List) służą do opisu tej samej logiki sterowania w sterownikach PLC, ale w innej postaci. IL jest zapisem "tekstowym" w formie sekwencji instrukcji, natomiast LD przedstawia zależności jako układ styków i cewek (gałęzie szeregowe i równoległe).

Aby wskazać, który program w LD odpowiada danemu IL, trzeba sprawdzić równoważność funkcjonalną, czyli czy dla tych samych stanów wejść program daje te same stany wyjść oraz tak samo zachowuje się w czasie (np. przy podtrzymaniu). W praktyce oznacza to:

  • Instrukcje odpowiadające AND w IL przekładają się na połączenie szeregowe styków w LD.
  • Instrukcje odpowiadające OR w IL przekładają się na gałęzie równoległe w LD.
  • Negacja warunku w IL odpowiada zastosowaniu styku NC (normalnie zamkniętego) lub negacji sygnału w LD.
  • Zapis wyniku na wyjście w IL odpowiada elementowi wykonawczemu w LD: typowo cewce (lub cewce typu SET/RESET, jeśli w IL użyto podtrzymania).

Poprawna odpowiedź to ta, której schemat LD odtwarza dokładnie tę samą strukturę logiczną i to samo "miejsce" przypisania wyniku (to samo wyjście/zmienna). Pozostałe warianty są niepoprawne typowo dlatego, że zmieniają kolejność lub grupowanie warunków (np. mylą AND z OR), stosują inną polaryzację (NO zamiast NC) albo sterują innym typem cewki (zwykła cewka zamiast podtrzymania), przez co wyjście zachowuje się inaczej dla części kombinacji wejść.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli masz wątpliwość, wybierz 2–3 kluczowe kombinacje wejść (np. wszystkie 0, pojedyncza 1, wszystkie 1) i porównaj, czy IL i LD dałyby to samo wyjście. To szybciej ujawnia błędy w gałęziach równoległych oraz w negacjach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
LD (Ladder Diagram) to graficzny język PLC, w którym logikę przedstawia się jako "drabinkę" ze stykami i cewkami. Połączenia szeregowe zwykle oznaczają warunek AND, a gałęzie równoległe OR. Jest popularny w utrzymaniu ruchu, bo przypomina schematy przekaźnikowe.
IL (Instruction List) to tekstowy zapis programu jako lista rozkazów wykonywanych sekwencyjnie. W wielu nowszych narzędziach bywa ograniczany lub wypierany przez ST/LD/FBD, bo jest mniej czytelny i trudniej utrzymać duże projekty. Na egzaminach nadal może się pojawiać w zadaniach.
Najczęściej AND z IL odpowiada połączeniu szeregowemu dwóch (lub więcej) styków w jednym "szczeblu" LD. Oznacza to, że aby zasilić cewkę, wszystkie te warunki muszą być spełnione jednocześnie. Uważaj na negacje, bo wtedy zmienia się typ styku (NO/NC).
OR w IL zazwyczaj przekłada się na gałęzie równoległe w LD: wystarczy spełnienie jednego z warunków, aby "przepuścić" zasilanie do dalszej części szczebla i do cewki. Błędem jest zamiana OR na szereg (AND), bo wtedy wyjście zadziała zbyt rzadko.
Negacja w praktyce oznacza, że warunek ma być spełniony, gdy sygnał jest w stanie 0. W LD realizuje się to najczęściej stykiem NC (normalnie zamkniętym) dla danej zmiennej. Typowy błąd to użycie styku NO, co całkowicie odwraca logikę działania szczebla.
Nie zawsze w sposób idealnie jednoznaczny graficznie, bo różne układy LD mogą być równoważne logicznie. Jednak na egzaminie zwykle oczekuje się równoważności funkcjonalnej: to samo wyjście dla tych samych wejść oraz to samo zachowanie pamięci (np. przy podtrzymaniu). Dlatego porównuje się działanie, nie "rysunek".
Wybierz kilka charakterystycznych stanów wejść (np. wszystkie 0, jeden sygnał 1, wszystkie 1) i "prześledź" czy w LD zasilanie dojdzie do cewki. Dla IL sprawdź, czy wynik logiki po instrukcjach AND/OR/NOT da zapis na to samo wyjście. Różnice najczęściej wychodzą na negacjach i gałęziach OR.
Najczęściej myli się: (1) OR z AND (równoległe vs szeregowe), (2) NO z NC przy negacji, (3) zwykłą cewkę z podtrzymaniem SET/RESET, (4) kolejność i grupowanie warunków (brak poprawnego "nawiasowania" logiki). Pomaga świadome rozpisanie funkcji logicznej.
Nie chodzi o pamięciowe cytowanie standardu, tylko o praktyczne rozumienie języków PLC i instrukcji logicznych. W zadaniach typowo wystarcza, że rozpoznasz elementy LD (styki/cewki/gałęzie) i umiesz odczytać sens listy rozkazów IL, aby wskazać równoważny program.
Ćwicz na krótkich przykładach: przepisuj prostą funkcję AND/OR/NOT z IL do LD i odwrotnie, a potem sprawdzaj tabelą prawdy (choćby dla 2–3 wejść). Zwracaj uwagę na negacje i typ cewki. Dodatkowo przećwicz czytanie "szczebla" od lewej do prawej aż do wyjścia.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawny wybór to wariant, którego drabinka daje identyczne stany wyjścia.

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (opis języków LD i IL oraz zasad ich interpretacji)
  • CODESYS Online Help / Documentation – Instruction List (IL) i Ladder Diagram (LD), https://content.codesys.com/en/documents/ - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w pracowni (opis języków i instrukcji)
  • Kursy/poradniki dotyczące IEC 61131-3 i języków PLC
  • Zestawy zadań: tłumaczenie IL na LD i odwrotnie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego