KWALIFIKACJA TLO3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 38.
Który przyrząd pokładowy przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny, który ukazuje przyrząd pokładowy, najprawdopodobniej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkościomierz to przyrząd pokładowy służący do wskazywania prędkości lotu (zwykle prędkości przyrządowej), rozpoznawalny m.in. po skali prędkości i typowych jednostkach. Pozostałe opcje odnoszą się do innych wielkości: wysokości, prędkości wznoszenia/opadania oraz przechylenia.

Pełne wyjaśnienie:

Przyrząd "Prędkościomierz" służy do wskazywania prędkości lotu (w ujęciu ogólnym: prędkości wskazywanej przez przyrząd). W typowych statkach powietrznych jest to wskaźnik związany z instalacją Pitota-statyczną i prezentuje prędkość na czytelnej skali (np. w węzłach lub km/h). Na egzaminie rozpoznanie opiera się najczęściej na wyglądzie tarczy: charakterystyczna podziałka prędkości i brak elementów typowych dla przyrządów wysokościowych.

Odpowiedź "Wysokościomierz" jest błędna, ponieważ wysokościomierz wskazuje wysokość (zwykle w stopach lub metrach) i ma inną logikę skali oraz często dodatkowe wskazówki/okienko nastawy ciśnienia. To inny typ informacji niż prędkość.

Odpowiedź "Wariometr" jest błędna, ponieważ wariometr (VSI) pokazuje prędkość wznoszenia lub opadania (tempo zmiany wysokości), a jego skala jest zwykle symetryczna wokół zera (wznoszenie/opadanie). To nie jest skala prędkości lotu.

Odpowiedź "Chyłomierz" jest błędna, ponieważ chyłomierz dotyczy pochylenia/przechylenia (w zależności od konstrukcji i nazewnictwa w danym zestawie przyrządów) i służy do oceny orientacji/odchylenia, a nie prędkości. Jego oznaczenia i skala nie odpowiadają jednostkom prędkości.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "jaki przyrząd na rysunku" najpierw szukaj, jaką wielkość sugeruje skala (prędkość, wysokość, tempo zmian, kąt). Dopiero potem dopasuj nazwę: prędkościomierz ≠ wysokościomierz ≠ wariometr ≠ przyrząd kątowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prędkościomierz lotniczy to przyrząd pokładowy pokazujący prędkość statku powietrznego w ujęciu przyrządowym (to, co "widzi" wskaźnik). W praktyce pilot odczytuje ją ze skali, a mechanik powinien umieć rozpoznać przyrząd na tablicy i powiązać go z instalacją Pitota-statyczną.
Najpewniejsza metoda to porównanie skali i oznaczeń. Prędkościomierz ma podziałkę prędkości (typowo w węzłach lub km/h). Wysokościomierz ma skalę wysokości (metry/stopy) i często elementy nastawy ciśnienia. Różnią się więc jednostką i logiką skali.
Wariometr wskazuje tempo zmiany wysokości (wznoszenie lub opadanie), a nie prędkość lotu. Typowa skala jest z "0" w środku i wartościami dodatnimi/ujemnymi. Prędkościomierz nie ma skali symetrycznej wokół zera, tylko zakres prędkości rosnących.
Chyłomierz to przyrząd kątowy związany z oceną odchylenia/orientacji (zależnie od zestawu przyrządów i nazewnictwa). Nie służy do pomiaru prędkości ani wysokości. Na egzaminie jest typowym "dystraktorem", bo wygląda jak wskaźnik, ale dotyczy innej wielkości.
Najczęściej spotyka się węzły (kt) lub kilometry na godzinę (km/h), czasem mile na godzinę (mph) w starszych lub specyficznych konstrukcjach. Kluczowe na egzaminie jest to, że skala dotyczy prędkości lotu, a nie wysokości czy prędkości wznoszenia.
Tak, w typowej konfiguracji prędkościomierz jest powiązany z instalacją Pitota-statyczną. Dla mechanika to ważne, bo usterki przewodów/otworów pomiarowych mogą wpływać na wskazania. W zadaniu egzaminacyjnym najczęściej sprawdza się jednak samo rozpoznanie przyrządu.
Często myli się prędkościomierz z wysokościomierzem, bo oba mają okrągłą tarczę i wskazówkę. Inny błąd to automatyczny wybór "wariometru", gdy widać gęstą podziałkę. Pomaga nawyk: zawsze sprawdź, jaką wielkość opisuje skala (prędkość/wysokość/zmiana/kąt).
Przydaje się podczas oględzin tablicy przyrządów, pracy z dokumentacją (opisy wskaźników), a także w rozmowie z załogą zgłaszającą nieprawidłowe wskazania. Umiejętność szybkiego rozróżnienia prędkościomierza, wysokościomierza i wariometru ułatwia wstępną diagnostykę.
Wariometr zwykle ma "0" w środku skali i wartości dodatnie dla wznoszenia oraz ujemne dla opadania (skala symetryczna). Prędkościomierz ma skalę tylko dodatnią, rosnącą wraz ze wzrostem prędkości. To jedna z najszybszych cech różnicujących na rysunkach egzaminacyjnych.
Najlepiej ćwiczyć na zestawach zdjęć/rysunków tablicy przyrządów i robić fiszki: nazwa przyrządu ↔ wielkość ↔ typowa skala. Ucz się rozróżniać: prędkość, wysokość, prędkość wznoszenia/opadania i przyrządy kątowe. Na egzaminie liczy się szybka identyfikacja po tarczy.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że prędkościomierz to przyrząd pokładowy służący do wskazywania prędkości lotu (zwykle prędkości przyrządowej), rozpoznawalny m.in. po skali prędkości i typowych jednostkach.

Źródła:

  • FAA, Pilot’s Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25B), Chapter "Flight Instruments" (Airspeed Indicator) - https://www.faa.gov/regulations_policies/handbook - accessed 2026-02-27
  • FAA, Airplane Flying Handbook (FAA-H-8083-3C), Chapter "Flight Instruments and Navigation" (opis podstawowych wskaźników) - https://www.faa.gov/regulations_policies/handbook - accessed 2026-02-27
  • Skybrary Aviation Safety, hasło "Airspeed Indicator (ASI)" (opis funkcji i rozróżnień) - https://skybrary.aero/articles/airspeed-indicator-asi - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki z działu "Flight instruments / Przyrządy pokładowe" (szczególnie rozdziały o prędkościomierzu, wysokościomierzu i wariometrze)
  • Materiały szkolne z podstaw awioniki i przyrządów pokładowych (tablica przyrządów, rodzaje wskaźników)
  • Rysunki i fotografie typowych wskaźników analogowych oraz ćwiczenia z ich rozpoznawania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego