KWALIFIKACJA MOD3 + MOD7 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 5.
Który przyrząd stosuje się do pomiaru wytrzymałości przędzy na rozciąganie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wytrzymałość przędzy na rozciąganie bada się w próbie zrywania, w której mierzy się siłę potrzebną do zerwania próbki (często także wydłużenie). Do takiego pomiaru służy zrywarka (maszyna wytrzymałościowa). Motowidło jest do nawijania/odmierzania, skrętomierz do skrętu, a "rozciągarka" nie jest typowym przyrządem pomiarowym dla tej cechy.

Pełne wyjaśnienie:

Wytrzymałość przędzy na rozciąganie to jej odporność na działanie siły rozciągającej aż do momentu przerwania (zerwania). W praktyce laboratoryjnej wykonuje się próbę rozciągania do zerwania: odcinek przędzy jest zamocowany w szczękach urządzenia, a następnie rozciągany ze zdefiniowaną prędkością. Aparat rejestruje siłę (a często również wydłużenie), a wynikiem jest m.in. siła zrywająca lub parametry z nią związane.

Do tego celu stosuje się zrywarkę (spotykaną też jako maszyna wytrzymałościowa/dynamometr do przędzy). To właśnie ta grupa urządzeń jest przeznaczona do pomiaru właściwości rozciągających i zrywania materiałów włókienniczych.

  • "Motowidło" nie służy do badania wytrzymałości. Jego zastosowanie jest związane z nawijaniem przędzy w zwoje (np. do przygotowania próbki o określonej długości lub do czynności kontrolnych związanych z nawojem). Nie mierzy siły zrywania.
  • "Rozciągarka" jako nazwa może kojarzyć się z rozciąganiem, ale w typowym zestawie przyrządów badawczych dla przędzy wytrzymałość oznacza się na maszynie wytrzymałościowej (zrywarce). Sama czynność rozciągania bez pomiaru siły i rejestracji nie stanowi poprawnego badania wytrzymałości.
  • "Skrętomierz" jest przeznaczony do pomiaru skrętu przędzy (ile skrętów ma przędza na określonej długości). Skręt wpływa na własności przędzy, ale jego pomiar nie jest pomiarem wytrzymałości na rozciąganie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się słowa "wytrzymałość", "siła" i "zrywanie", szukaj urządzeń z grupy maszyn wytrzymałościowych. Gdy pojawia się "skręt" – wybór zwykle prowadzi do skrętomierza, a gdy "nawój/długość w zwojach" – do motowidła.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To odporność przędzy na działanie siły rozciągającej aż do momentu zerwania. W badaniu określa się najczęściej siłę zrywającą oraz wydłużenie przy zerwaniu, co pomaga ocenić, czy przędza nadaje się np. na nici szwalnicze lub dzianiny.
Zrywarka (maszyna wytrzymałościowa) mocuje próbkę przędzy w uchwytach i rozciąga ją z ustaloną prędkością. Urządzenie mierzy siłę w funkcji wydłużenia i rejestruje moment zerwania. Wynik pozwala porównać partie przędzy i wykryć wady.
Motowidło służy głównie do nawijania przędzy w zwoje i przygotowania próbek o określonej długości, a nie do pomiaru siły. Wytrzymałość na rozciąganie wymaga pomiaru obciążenia aż do zerwania, co realizuje zrywarka, a nie motowidło.
Skrętomierz mierzy skręt przędzy, czyli liczbę skrętów na określonej długości (kierunek i wartość skrętu). Skręt wpływa na wygląd i własności użytkowe, ale jego pomiar nie zastępuje badania siły zrywającej na maszynie wytrzymałościowej.
Najczęściej odczytuje się siłę zrywającą (maksymalną siłę przed przerwaniem) oraz wydłużenie przy zerwaniu. W praktyce analizuje się też przebieg siła–wydłużenie, bo wskazuje on na zachowanie przędzy (kruchość, sprężystość, plastyczność).
Gdy dobierasz nici do szycia, planujesz obciążone szwy (np. w spodniach, odzieży roboczej) albo diagnozujesz zrywanie nici na maszynie. Zbyt słaba przędza może pękać w trakcie szycia lub użytkowania, pogarszając trwałość wyrobu.
Przyczyną bywa niska wytrzymałość przędzy, wady odcinkowe (nierównomierność, uszkodzenia), zbyt duże naprężenie nici, tarcie w prowadnikach lub nieprawidłowy dobór grubości nici do materiału. Sama igła to tylko jeden z elementów układu.
Jeśli pytanie dotyczy "skrętu", "liczby skrętów" lub "kierunku skrętu", właściwy będzie skrętomierz. Jeśli pojawiają się słowa "wytrzymałość", "siła zrywająca", "rozciąganie do zerwania", chodzi o zrywarkę/maszynę wytrzymałościową.
Tak, skręt wpływa na spójność i zachowanie włókien w przędzy, więc może zmieniać jej wytrzymałość i wydłużenie. Jednak skrętomierz nie mierzy wytrzymałości – jedynie skręt. Wytrzymałość potwierdza się pomiarem siły zrywającej na zrywarce.
Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi "brzmiącej podobnie" (np. "rozciągarka"), bez sprawdzenia, czy urządzenie faktycznie mierzy siłę. Inny błąd to mylenie przygotowania próbki (motowidło) z pomiarem właściwości mechanicznych (zrywarka).
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Wytrzymałość przędzy na rozciąganie bada się w próbie zrywania, w której mierzy się siłę potrzebną do zerwania próbki (często także wydłużenie)."

Źródła:

  • ISO 2062:2009 Textiles — Yarns from packages — Determination of single-end breaking force and elongation at break (method and apparatus requirements)
  • PN-EN ISO 2062 (wydanie krajowe normy ISO 2062) – metoda wyznaczania siły zrywającej i wydłużenia przędzy (opis badania na maszynie wytrzymałościowej)
  • ASTM D2256/D2256M Standard Test Method for Tensile Properties of Yarns by the Single-Strand Method (tensile testing machine / breaking force measurement)

Materiały:

  • Normy dotyczące wyznaczania właściwości rozciągających przędzy (np. PN-EN ISO/ISO 2062) – opis metody i aparatury
  • Instrukcje obsługi laboratoriów włókienniczych (maszyny wytrzymałościowe do przędzy, dynamometry)
  • Podręczniki z materiałoznawstwa włókienniczego i badań surowców/przędz

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego