KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 16.
Który rodzaj intruzji magmowej przedstawiono na przekroju?
Ilustracja przedstawia przekrój geologiczny, który ukazuje rodzaj intruzji magmowej, znanej jako lopolit.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lopolit to intruzja o kształcie misy (wklęsła ku górze), zwykle zgodna z uławiceniem i często o dużym zasięgu. Dajka przecina warstwy niemal pionowo, sill jest cienkim ciałem równoległym do warstw, a lakkolit ma kształt kopuły (wypukły ku górze).

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie rodzaju intruzji na przekroju opiera się na geometrii ciała magmowego i na tym, czy intruzja jest zgodna (równoległa) czy niezgodna (przecinająca) względem uławicenia/warstwowania.

Odpowiedź "Lopolit." jest poprawna, gdy przekrój pokazuje ciało intruzywne o kształcie misy (wklęsłe ku górze): środkowa część jest położona niżej, a brzegi wyżej. Taki kształt odróżnia lopolit od innych, często mylonych form.

  • "Dajka." jest błędna, jeśli intruzja na rysunku nie przecina warstw. Dajka to zwykle ciało żyłowe wcinające się przez uławicenie, najczęściej o przebiegu stromo nachylonym lub prawie pionowym.
  • "Sill." jest błędny, gdy intruzja nie jest cienką, tabularną warstwą równoległą do uławicenia. Sill na przekroju wygląda jak stosunkowo równomierna "wkładka" pomiędzy warstwami, bez wyraźnej geometrii misy czy kopuły.
  • "Lakkolit." jest błędny, jeśli intruzja nie powoduje wyraźnego wypiętrzenia warstw i nie ma kształtu kopuły (wypukła ku górze). Lakkolit bywa soczewkowaty, ale kluczowe jest to, że jego górna powierzchnia jest wybrzuszona.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą zasadę: dajka przecina, sill leży równolegle, lakkolit robi kopułę, a lopolit tworzy misę. Ostateczny wybór zawsze powinien wynikać z całego obrazu na przekroju, a nie z pojedynczego fragmentu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lopolit to intruzja magmowa o kształcie misy (wklęsła ku górze), zwykle zgodna z uławiceniem skał. Na przekroju środek ciała jest "zapadnięty" w porównaniu z obrzeżami, co odróżnia go od form kopułowych.
Kluczowy jest kształt: lopolit jest wklęsły ku górze (misa), a lakkolit wypukły ku górze (kopuła) i często wypiętrza nadkład. Jeśli widzisz wybrzuszenie warstw nad intruzją, częściej pasuje lakkolit.
Dajka to intruzja żyłowa, która przecina warstwy skał (niezgodna). Na przekroju ma zwykle postać wąskiego, stromego lub prawie pionowego ciała magmowego przecinającego uławicenie i inne struktury.
Sill to intruzja zgodna: układa się równolegle do warstw (jak "wkładka" między ławicami). Dajka jest niezgodna i przecina warstwy. Różnica wynika więc głównie z relacji do uławicenia, a nie tylko z grubości ciała.
Obie formy mogą być zgodne z uławiceniem, więc łatwo ulec skrótowi myślowemu "równoległe = sill". Sill jest jednak tabularny i dość równomierny, a lopolit ma geometrię misy i zwykle większy, "basenowy" kształt.
Lakkolit rozpoznasz po soczewkowatym ciele z wyraźnie wypukłą ku górze częścią i po wypiętrzeniu nadkładu (warstwy nad intruzją są wygięte ku górze). To forma bardziej "kopułowa" niż "misowa".
W ujęciu definicyjnym lopolit jest opisywany jako ciało zwykle zgodne, ale na rzeczywistych przekrojach mogą występować lokalne odchylenia lub nieregularności. W zadaniach testowych najczęściej pokazuje się klasyczny, jednoznaczny kształt misy.
Podczas interpretacji map i przekrojów w dokumentacji geologicznej, w kartowaniu terenowym oraz przy analizie stref kontaktowych. Typ intruzji pomaga wnioskować o historii magmatyzmu, deformacjach oraz o możliwych zmianach litologii w otoczeniu.
Najczęściej: mylenie kopuły z misą (lakkolit vs lopolit), automatyczne wybieranie dajki, gdy intruzja wygląda na "wąską", oraz ignorowanie relacji do warstw (czy ciało je przecina, czy biegnie równolegle). Pomaga analiza całego przekroju.
Ćwicz na wielu przekrojach i ucz się cech diagnostycznych: "przecina vs równoległe" oraz "misa vs kopuła". Dobrą metodą jest rysowanie schematów z podpisami i szybkie porównywanie czterech typów: dajka, sill, lakkolit, lopolit.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Lopolit to intruzja o kształcie misy (wklęsła ku górze), zwykle zgodna z uławiceniem i często o dużym zasięgu."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Lopolit - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Lakkolit - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Dajka_(geologia) - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Atlasy i plansze z typami intruzji magmowych (przekroje: dajka/sill/lakkolit/lopolit)
  • Podręczniki i skrypty z geologii ogólnej: magmatyzm i formy intruzywne
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z interpretacji przekrojów geologicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego