KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 28.
Który rodzaj maszyny wirującej przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek maszyny wirującej, prawdopodobnie synchronicznej jawnobiegunowej, co jest zgodne
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maszyna synchroniczna jawnobiegunowa ma wirnik z wyraźnie wystającymi biegunami (bieguny "jawne"), co odróżnia ją od wirnika klatkowego silnika indukcyjnego oraz od maszyny komutatorowej (z komutatorem i szczotkami). Wirnik z biegunami utajonymi jest gładki, bez wyraźnych nabiegunników.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie rodzaju maszyny wirującej na rysunku polega na identyfikacji charakterystycznych cech konstrukcyjnych wirnika i elementów współpracujących.

Odpowiedź "Synchroniczną jawnobiegunową." jest właściwa, gdy na rysunku widać wirnik z wyraźnie wydzielonymi, wystającymi biegunami (nabiegunnikami). To typowa cecha maszyn synchronicznych jawnobiegunowych, często stosowanych m.in. przy większej liczbie biegunów i niższych prędkościach obrotowych.

  • "Indukcyjną klatkową." jest błędna, jeśli na rysunku nie ma cech klatki wirnika (prętów i pierścieni zwarciowych). Wirnik klatkowy ma budowę "kratownicową" (klatkę) i nie posiada wydzielonych biegunów jak w maszynie jawnobiegunowej.
  • "Komutatorową prądu przemiennego." jest błędna, gdy nie widać komutatora (segmentowego pierścienia) ani typowego układu szczotek. Obecność komutatora jest na tyle charakterystyczna, że zwykle pozwala szybko odróżnić maszynę komutatorową od synchronicznej.
  • "Synchroniczną z biegunami utajonymi." nie pasuje, jeżeli wirnik nie jest gładki. Maszyna z biegunami utajonymi (wirnik cylindryczny) ma bieguny "schowane" w konstrukcji wirnika i z zewnątrz wygląda jak jednolity cylinder, bez wyraźnych występów.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw szukaj elementów rozstrzygających (komutator/szczotki, klatka wirnika, kształt biegunów). Dopiero potem dopasuj nazwę typu maszyny do zaobserwowanej budowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej rozpoznasz ją po wystających biegunach wirnika (nabiegunnikach), które są wyraźnie "oddzielone" i widoczne jako wypukłe elementy. To odróżnia ją od wirnika gładkiego (bieguny utajone) oraz od wirnika klatkowego w maszynie indukcyjnej.
"Jawnobiegunowa" oznacza, że bieguny magnetyczne wirnika są konstrukcyjnie wyodrębnione i wystają ponad powierzchnię wirnika. Dzięki temu na rysunkach przekrojowych widać ich kształt, a nie jednolity cylinder wirnika.
Bieguny jawne są widoczne jako występy wirnika. Bieguny utajone nie wystają—wirnik jest gładki (cylindryczny), a podział na bieguny wynika z rozkładu pola i uzwojeń. Na rysunku kluczowy jest więc kształt wirnika.
Bo w praktyce jest bardzo popularny, więc wiele osób wybiera go "z przyzwyczajenia". W zadaniach z rysunkiem trzeba jednak szukać cech klatki (pręty i pierścienie zwarciowe). Jeśli ich nie widać, odpowiedź o klatce zwykle jest błędna.
Tak, cechą rozpoznawczą maszyn komutatorowych jest komutator oraz szczotki współpracujące z komutatorem. Jeśli na rysunku brak tych elementów, to odpowiedź "komutatorowa" jest zwykle niezgodna z przedstawioną konstrukcją.
Wirnik klatkowy ma układ przewodników w postaci prętów połączonych na końcach pierścieniami zwarciowymi, tworzących "klatkę". Na rysunkach przekrojowych nie widać wyodrębnionych biegunów, tylko jednolitą strukturę wirnika.
Stosuje się je m.in. tam, gdzie potrzebna jest praca synchroniczna i często większa liczba biegunów (np. przy niższych prędkościach). W kontekście obsługi i montażu ważne jest rozpoznanie typu wirnika, bo wpływa na budowę i czynności serwisowe.
Najczęstsze błędy to: skupienie się na jednym detalu i pominięcie reszty rysunku, mylenie wirnika gładkiego z klatkowym oraz wybór odpowiedzi "najbardziej znanej" z praktyki. Pomaga metoda: najpierw wyklucz komutator, potem oceń kształt biegunów.
Najbardziej "diagnostyczne" są elementy unikalne: komutator i szczotki (maszyna komutatorowa), klatka wirnika (indukcyjna klatkowa) oraz wystające bieguny (synchroniczna jawnobiegunowa) lub gładki wirnik (bieguny utajone).
Najlepiej ćwiczyć na zestawie rysunków/przekrojów i robić krótką checklistę: 1) czy widać komutator? 2) czy widać klatkę? 3) czy wirnik ma wystające bieguny? 4) czy wirnik jest gładki? Powtarzalność tych kroków ogranicza pomyłki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Wirnik z biegunami utajonymi jest gładki, bez wyraźnych nabiegunników."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Maszyna_synchroniczna - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_indukcyjny - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Maszyna_komutatorowa - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z działu: maszyny synchroniczne i indukcyjne (budowa i zasada działania)
  • Atlas/rysunki przekrojów maszyn elektrycznych (rozpoznawanie elementów)
  • Karty katalogowe producentów silników (zdjęcia wirników: klatkowy vs jawnobiegunowy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego