Przedstawiony schemat to typowy układ silnika prądu stałego z rozruchem rezystorowym i regulacją realizowaną przez zmianę warunków w obwodzie twornika.
W obwodzie twornika znajdują się trzy rezystory R1, R2, R3 połączone szeregowo. Nad każdym rezystorem widać styk zwierający, który może "ominąć" (zwarć/bocznikować) dany rezystor. Taka realizacja ma dwa skutki praktyczne:
- podczas rozruchu ogranicza prąd rozruchowy (duża rezystancja w szeregu → mniejszy prąd),
- po kolejnym zwieraniu rezystorów maleje rezystancja szeregowa, więc maleje spadek napięcia na rezystorach, a rośnie napięcie dostępne na tworniku, co zwiększa prędkość obrotową.
Dlatego poprawna jest odpowiedź: regulacja obrotów przez zmianę napięcia twornika (w praktyce przez zmianę rezystancji szeregowej, która zmienia napięcie efektywne na tworniku).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Hamowanie dynamiczne zwykle polega na odłączeniu zasilania i dołączeniu twornika do rezystora hamowania (energia kinetyczna zamienia się w ciepło). Na schemacie nie ma typowego przełączenia w tryb hamowania ani wyraźnie wydzielonego rezystora hamowania po odłączeniu źródła.
- Hamowanie prądnicowe (regeneracyjne) wymaga pracy silnika jako prądnicy i warunków pozwalających oddawać energię do odbiornika/sieci. Sam układ stopniowanych rezystorów w szeregu z twornikiem nie stanowi takiego toru oddawania energii.
- Regulacja przez bocznikowanie uzwojenia wzbudzenia wymaga gałęzi równoległej do cewki wzbudzenia (rezystor równoległy osłabiający pole). W opisywanym schemacie rezystory są w torze twornika, a nie równolegle do uzwojenia wzbudzenia, więc nie jest to regulacja strumieniem przez bocznik wzbudzenia.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na schemacie widzisz kilka rezystorów w szeregu z twornikiem oraz styki, które je kolejno zwierają, najczęściej jest to układ rozruchu/sterowania wpływający na napięcie na tworniku, a nie układ hamowania.
