Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELE5 - WRZESIEŃ 2014


PYTANIE NR 39.
Na rysunku przedstawiono schemat układu pomiarowego w obwodzie sterowania silnika zasilanego napięciem 230/400 V o częstotliwości 50 Hz. Po naciśnięciu przycisku S3 stycznik K2 i silnik (który powinien zostać załączony przez styki główne stycznika K2) nie działają. Wskazania woltomierzy: V1: U = 0 V; V2: U = 230 V; V3: U = 0 V oznaczają uszkodzenie
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu pomiarowego w obwodzie sterowania silnikiem zasilanym napięciem 230/400 V
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W obwodzie szeregowym pełne napięcie odkłada się na miejscu przerwy.
V1=0 V oznacza, że naciśnięty S3 przewodzi. V2=230 V na styku NC K1 (21-22) wskazuje, że to on nie domyka obwodu. V3=0 V jest skutkiem braku zasilania cewki K2, a nie jej uszkodzenia.

Pełne wyjaśnienie:

Diagnostyka takiego obwodu sterowania opiera się na prostej zasadzie wynikającej z praw Kirchhoffa: w obwodzie szeregowym całe napięcie zasilania odkłada się na elemencie, który stanowi przerwę (ma bardzo dużą rezystancję). Woltomierze podłączone równolegle pokazują więc, gdzie "ginie" ciągłość obwodu.

Interpretacja wskazań:

  • V1 = 0 V (równolegle do gałęzi z S3 i stykiem NO K2) oznacza, że badany odcinek w danym momencie przewodzi i nie stanowi przerwy. W praktyce: po naciśnięciu S3 nie ma na nim spadku napięcia, więc przycisk nie jest przyczyną usterki.
  • V2 = 230 V (równolegle do styku NC K1, zaciski 21-22) oznacza, że na tym elemencie odkłada się pełne napięcie zasilania. To typowy objaw przerwy: styk NC powinien być domknięty w stanie spoczynku, a skoro "wisi" na nim całe 230 V, to obwód jest właśnie tutaj otwarty (np. styk uszkodzony, przypalony, rozłączony mechanicznie).
  • V3 = 0 V (równolegle do cewki K2, A1-A2) oznacza, że cewka nie dostaje napięcia. To jest skutek przerwy wcześniej w szeregu (na K1), a nie dowód uszkodzenia cewki.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Przy uszkodzeniu cewki stycznika K2 (np. przerwa uzwojenia) napięcie zwykle pojawiłoby się na zaciskach cewki, bo obwód "dochodzi" do jej końców. Wtedy V3 wskazywałby wartość zbliżoną do napięcia zasilania, a nie 0 V.
  • Uszkodzenie przycisku S3 (brak przewodzenia po wciśnięciu) skutkowałoby pojawieniem się napięcia na tym elemencie (spadek na przerwie), czyli V1 nie byłby równy 0 V.
  • Uszkodzenie styków pomocniczych K2 (NO 13-14) dotyczyłoby najczęściej funkcji samopodtrzymania. W takim przypadku często po wciśnięciu S3 stycznik zadziałałby tylko na czas trzymania przycisku, a tu wskazania wskazują na brak możliwości zasilenia cewki już w podstawowym torze szeregowym (przerwa na K1).

Wskazówka egzaminacyjna: w obwodzie szeregowym szukaj elementu, na którym występuje pełne napięcie zasilania podczas próby załączenia. To prawie zawsze "miejsce przerwy".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak działa diagnostyka obwodu sterowania metodą spadków napięć?
Woltomierz podłącza się równolegle do kolejnych elementów obwodu. W obwodzie szeregowym pełne napięcie pojawia się na elemencie stanowiącym przerwę (nie przewodzi), a na elementach przewodzących spadek jest bliski 0 V. To pozwala szybko wskazać miejsce usterki.
Dlaczego pełne 230 V pojawia się na uszkodzonym styku NC w szeregu?
Gdy styk NC ma być domknięty, a jest rozłączony, staje się "przerwą" o bardzo dużej rezystancji. Z prawa napięciowego Kirchhoffa wynika, że suma spadków w pętli równa się napięciu zasilania, więc praktycznie całe napięcie odkłada się na przerwie.
Co oznacza wskazanie V=0 V na przycisku podczas próby załączenia?
Odczyt 0 V na elemencie oznacza, że w danym momencie nie ma na nim spadku napięcia, czyli element przewodzi (jest zwarty lub zamknięty). W kontekście przycisku sterującego sugeruje to, że po naciśnięciu styk przycisku działa i nie jest miejscem przerwy obwodu.
Czy V=0 V na cewce stycznika oznacza, że cewka jest uszkodzona?
Nie. 0 V na cewce zwykle oznacza, że cewka nie jest zasilana, bo wcześniej w szeregu jest przerwa. Uszkodzona (np. przerwana) cewka może mieć na zaciskach napięcie zasilania, ale nie pobiera prądu i nie przyciąga rdzenia.
Jak rozróżnić styk NO i NC w schematach sterowania?
Styk NO (zwierny) jest w spoczynku otwarty i zamyka się po zadziałaniu cewki. Styk NC (rozwierny) jest w spoczynku domknięty i otwiera się po zadziałaniu cewki. W praktyce NC często bywa w torach zabezpieczeń i blokad.
Jakie są typowe zaciski styków pomocniczych i cewki stycznika?
W schematach spotyka się m.in. cewkę oznaczaną zaciskami A1 i A2. Styki pomocnicze NO często mają oznaczenia 13-14, a styki pomocnicze NC 21-22. Na egzaminie warto kojarzyć te oznaczenia z typem styku.
Dlaczego awaria styku samopodtrzymania nie zawsze blokuje start silnika?
Styk NO używany do samopodtrzymania zwykle podtrzymuje zasilanie cewki po puszczeniu przycisku. Gdy jest uszkodzony, stycznik może zadziałać tylko podczas trzymania przycisku. Jeśli jednak cewka w ogóle nie dostaje napięcia, przyczyna leży wcześniej w szeregu (np. blokada NC).
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy interpretacji wskazań woltomierzy?
Najczęstszy błąd to mylenie skutku z przyczyną: brak napięcia na cewce (0 V) traktuje się jako uszkodzenie cewki. Drugi błąd to ignorowanie tego, czy badany styk ma być NO czy NC. Właściwa diagnoza wymaga spojrzenia na cały tor szeregowy.
Jak krok po kroku znaleźć miejsce przerwy w obwodzie sterowania?
  1. Ustal napięcie zasilania obwodu (np. L–N).
  2. Mierz napięcie równolegle do kolejnych elementów w szeregu podczas próby załączenia.
  3. Element z odczytem zbliżonym do pełnego napięcia to najczęściej miejsce przerwy.
To szybka metoda serwisowa w automatyce.
Gdzie w praktyce gazowniczej spotyka się takie układy sterowania silników?
Układy ze stycznikami i przyciskami mogą występować przy napędach pomocniczych, np. wentylacji, pompach, sprężarkach czy urządzeniach stacji/reduktorowni. Umiejętność diagnozy toru sterowania jest przydatna podczas eksploatacji i przeglądów urządzeń współpracujących z instalacjami gazowymi.
info

Statystycznie 30% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w obwodzie szeregowym pełne napięcie odkłada się na miejscu przerwy.V1=0 V oznacza, że naciśnięty S3 przewodzi.

Materiały:

  • Podstawy elektrotechniki: prawa Kirchhoffa i pomiary napięcia
  • Materiały dydaktyczne o układach sterowania silników (styczniki, przyciski, samopodtrzymanie)
  • Instrukcje producentów styczników i schematy zacisków (A1/A2, 13-14, 21-22)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego