KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2011

PYTANIE NR 14.
Rozwarcie styku 1-2, z jednoczesnym zwarciem styku 1-3 łącznika S3, spowoduje
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla elektryków, kwalifikacja
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łącznik schodowy S3 przełącza zacisk wspólny 1 między 2 i 3.
Gdy następuje rozwarcie 1-2 i jednoczesne zwarcie 1-3, w tej konfiguracji napięcie nie trafia na zacisk zasilający lampy. Tor fazowy zostaje przerwany, więc obie lampy E1 i E2 (równolegle) gasną.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie sterowania oświetleniem z trzech miejsc pracują dwa łączniki schodowe (S1 i S3) oraz łącznik krzyżowy (S2). Kluczowe jest to, że łącznik schodowy nie "włącza/wyłącza" jak zwykły wyłącznik, tylko przełącza zacisk wspólny na jedno z dwóch wyjść.

W rozpatrywanym stanie początkowym styk ruchomy w S3 łączy 1-2. Z opisu układu wynika, że w tej konfiguracji napięcie z przewodu fazowego L dochodzi do S3 akurat na tor odpowiadający zaciskowi 2, więc połączenie 2→1 zasila lampy E1 i E2 (podłączone równolegle do zacisku 1 S3), a dalej wraca przewodem neutralnym N.

Jeżeli następuje rozwarcie 1-2 i jednoczesne zwarcie 1-3 w łączniku S3, to zacisk wspólny 1 zostaje przełączony na zacisk 3. W tej konkretnej konfiguracji układu napięcie nie jest doprowadzone do zacisku 3, więc zasilanie lamp zostaje odcięte. Skutkiem jest przerwanie obwodu i zgaśnięcie obu lamp.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "załączenie lampy E1." – obie lampy są zasilane z tego samego punktu (zacisk 1 S3) i połączone równolegle, więc przełączenie S3 nie wybiera jednej lampy, tylko decyduje o zasileniu całej gałęzi.
  • "wyłączenie lampy E2." – analogicznie: brak tu elementu, który rozłącza tylko jedną lampę; przełączenie dotyczy wspólnego zasilania.
  • "załączenie lamp E1 i E2." – byłoby prawdziwe, gdyby po przełączeniu na 1-3 napięcie dochodziło do zacisku 3. W opisywanym stanie jest odwrotnie: przełączenie odcina tor, więc lampy gasną.

Wskazówka egzaminacyjna: przy takich zadaniach zawsze śledź ciągłość toru L → łączniki → zacisk wspólny → odbiornik → N dla aktualnych położeń styków. To ogranicza typowy błąd mylenia łącznika schodowego ze zwykłym wyłącznikiem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łącznik schodowy to przełącznik, który łączy zacisk wspólny na przemian z jednym z dwóch wyjść. Zwykły włącznik tylko rozłącza lub załącza jeden tor. W układach schodowych przełączenie może zarówno zapalić, jak i zgasić lampę – zależnie od położeń pozostałych łączników.
Najczęściej stosuje się dwa łączniki schodowe na końcach i łącznik krzyżowy pośrodku. Schodowe wybierają, którym przewodem "idzie" faza, a krzyżowy zamienia przewody miejscami (połączenie proste lub skrzyżowane). Dzięki temu dowolne przełączenie zmienia ciągłość obwodu.
Gdy obie lampy są podłączone równolegle do tego samego punktu zasilania (np. zacisku wspólnego łącznika), to rozłączenie toru fazowego przed tym punktem odcina napięcie dla całej gałęzi. Nie ma wtedy możliwości, aby świeciła tylko jedna lampa.
Zacisk wspólny to punkt, który jest przełączany na jedno z dwóch wyjść. W schematach bywa oznaczany jako COM, L albo numerem (często 1). Aby poprawnie analizować obwód, trzeba sprawdzać, z którym wyjściem zacisk wspólny jest aktualnie połączony.
1) Zacznij od przewodu fazowego L.
2) Sprawdź, na które wyjście przełącza go pierwszy łącznik schodowy.
3) Przejdź przez łącznik krzyżowy (połączenie proste lub skrzyżowane).
4) Sprawdź, czy drugi łącznik schodowy łączy właściwe wejście z zaciskiem wspólnym.
5) Jeśli masz drogę do lamp i dalej do N, obwód jest zamknięty.
Nie, jeśli obie lampy mają wspólne zasilanie sterowane jednym łącznikiem, to stan tego łącznika dotyczy całej gałęzi. Niezależne sterowanie wymagałoby oddzielnych torów (np. osobnych łączników lub dodatkowych przekaźników), a nie tylko przełączania 1-2/1-3 w jednym łączniku.
Najczęściej myli się łącznik schodowy ze zwykłym włącznikiem i zakłada, że każde przełączenie "włącza" lampę. Drugi błąd to brak śledzenia drogi fazy przez cały układ. Trzeci to błędne odczytanie numerów zacisków i potraktowanie przełączenia jako trwałego "zwarcia" obwodu.
Taki układ stosuje się w długich korytarzach, na klatkach schodowych i w dużych pomieszczeniach z wieloma wejściami. Pozwala zapalić i zgasić światło z dowolnego punktu. W budynkach z instalacjami gazowymi bywa istotny także ze względów bezpieczeństwa i wygody obsługi.
Prąd płynie, gdy istnieje pełna droga od L (fazy) przez elementy sterujące i odbiornik do N (neutralnego). Jeśli przełączenie rozłączy tor fazowy, odbiornik nie dostanie napięcia i nie zadziała. Pomieszanie L i N w analizie prowadzi do błędnych wniosków o "zasilaniu", mimo że obwód jest przerwany.
Połączenie równoległe rozpoznasz po tym, że obie lampy mają jeden wspólny punkt zasilania (np. ten sam przewód z łącznika) i drugi wspólny punkt powrotny (np. N). Na schemacie widać rozgałęzienie przewodu na dwa odbiorniki. Wtedy obie lampy dostają to samo napięcie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Łącznik schodowy S3 przełącza zacisk wspólny 1 między 2 i 3.Gdy następuje rozwarcie 1-2 i jednoczesne zwarcie 1-3, w tej konfiguracji napięcie nie trafia na zacisk zasilający lampy."

Materiały:

  • Podręczniki/zeszyty ćwiczeń z podstaw elektrotechniki: obwody prądu przemiennego i łączenie odbiorników
  • Instrukcje producentów łączników schodowych i krzyżowych (schematy zacisków, oznaczenia COM/L, 1/2)
  • Materiały dydaktyczne o instalacjach oświetleniowych: układ schodowy i krzyżowy, czytanie schematów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego