Udostępnienie złoża w górnictwie odkrywkowym polega na takim wykonaniu wyrobiska, aby możliwe było rozpoczęcie robót eksploatacyjnych oraz zapewnienie dojazdu/transportu. Na rysunkach rozróżnia się je przede wszystkim po geometrii wyrobiska i jego relacji do ukształtowania terenu.
Odpowiedź "Wkop stokowy." jest właściwa, gdy wyrobisko jest prowadzone "od stoku", tzn. dostęp do poziomów roboczych uzyskuje się przez wejście/zjazd po nachyleniu, wykorzystując skarpę lub zbocze. W praktyce taki układ sprzyja organizacji zjazdów i ogranicza potrzebę wykonywania głębokiego, centralnego zagłębienia na starcie robót.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do tego typu schematu?
- "Lej górniczy." kojarzy się z formą lejkowatą (zwężającą się ku dołowi) i nie opisuje typowego udostępnienia przez wkop prowadzony wzdłuż stoku. W zadaniach egzaminacyjnych ta odpowiedź jest częstą pułapką dla osób kierujących się jedynie ogólnym "kształtem dołu".
- "Wkop wgłębny." oznacza udostępnienie przez zagłębienie wykonywane w głąb terenu, zwykle bardziej "centralne", bez oczywistego wykorzystania stoku jako miejsca wejścia. Jeśli na rysunku widać dostęp od skarpy i prowadzenie wyrobiska zgodnie z nachyleniem, to nie jest to wkop wgłębny.
- "Rów udostępniający." to forma bardziej liniowa (rowowa), kojarzona z wąskim, wydłużonym wyrobiskiem. Gdy schemat pokazuje wkop prowadzący do wyrobiska odkrywkowego poprzez stok, określenie "rów" nie oddaje właściwej funkcji i geometrii.
Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu typów udostępnienia najpierw oceń, czy dostęp jest realizowany od stoku (stokowy), czy przez zagłębienie w głąb (wgłębny), a dopiero potem porównuj szczegóły kształtu.
