KWALIFIKACJA MTL5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 36.
Który rodzaj wady odlewu zaznaczono na rysunku strzałką?
Ilustracja przedstawia fragment metalowego odlewu, na którym widoczna jest wada zaznaczona czerwoną strzałką.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Niedolew ścianki" oznacza niepełne wypełnienie formy, przez co fragment odlewu (często cienkościenny) nie powstaje w wymaganym kształcie lub ma ubytek materiału. Wtrącenie niemetaliczne to ciało obce w metalu, strup jest nałożeniem/warstwą na powierzchni, a fałda ma postać zagięcia lub "zakładki" metalu.

Pełne wyjaśnienie:

Wada "Niedolew ścianki" polega na tym, że ciekły metal nie wypełnia całkowicie wnęki formy w obszarze ścianki (często w miejscu o małej grubości). Skutkiem jest brak fragmentu materiału, wyraźnie "ucięty" lub nieregularny ubytek kształtu, a czasem lokalne przerwanie ciągłości ścianki. Taka wada jest zwykle związana z niewystarczającą ciekłością stopu, zbyt szybkim wychłodzeniem, niekorzystnym układem wlewowym albo zbyt małą temperaturą zalewania.

Odpowiedź "Wtrącenie niemetaliczne" jest niepoprawna, gdyż wtrącenia to obce cząstki (np. żużel, produkty reakcji, piasek), które występują jako punkty, smugi lub skupiska w materiale, a nie jako brak wypełnienia ścianki. Mechanizm jest inny: wtrącenie dodaje niepożądany składnik do odlewu, natomiast niedolew oznacza brak metalu w danym obszarze.

Odpowiedź "Strup" również nie pasuje do niedolewu, ponieważ strup jest wadą powierzchniową typu nałożenia/"przyklejenia" warstwy na powierzchni odlewu, często o chropowatej strukturze. W strupie materiał jest obecny, lecz ma złą strukturę lub tworzy narośl. Niedolew ma charakter ubytku kształtu wynikającego z niepełnego zalania.

Odpowiedź "Fałda" opisuje nieciągłość związaną z niewłaściwym połączeniem strug metalu lub z "zagięciem"/zakładką na powierzchni. W fałdzie metal zwykle jest, ale układa się w sposób powodujący liniową nieciągłość i osłabienie. W niedolewie kluczową cechą jest brak materiału w części ścianki.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw oceń, czy widoczna jest narośl/dodany materiał (częściej strup), linia zakładki (fałda), obce wtrącenie (wtrącenie) czy ubytek/brak fragmentu kształtu (niedolew). Takie rozróżnienie opiera się na mechanizmie powstawania, nie tylko na ogólnym "złym wyglądzie" powierzchni.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niedolew to wada polegająca na niepełnym wypełnieniu formy ciekłym metalem. W praktyce wygląda jak brak fragmentu kształtu, najczęściej w cienkich ściankach lub na obrzeżach. Zwykle widać ubytek materiału, a nie narośl czy ciało obce.
Cienkie ścianki szybciej oddają ciepło do formy, więc metal może zbyt wcześnie zacząć krzepnąć i stracić ciekłość, zanim dopłynie do końca wnęki. Jeśli układ wlewowy lub temperatura zalewania są nieoptymalne, ryzyko niedolewu rośnie właśnie w tych miejscach.
Niedolew to przede wszystkim brak materiału (ubytek kształtu). Fałda ma zwykle postać linii zakładki lub zagięcia, gdzie metal się nałożył albo źle połączyły się strugi. W fałdzie materiał jest obecny, ale ułożony wadliwie; w niedolewie materiału brakuje.
Wtrącenie niemetaliczne to obecność obcych cząstek w metalu (np. żużel, piasek, produkty utleniania). Powstaje m.in. przez zanieczyszczenie ciekłego metalu, erozję formy lub niewłaściwe oczyszczanie ciekłego metalu. To wada "dodana", a nie ubytek jak przy niedolewie.
Strup jest wadą, w której na powierzchni powstaje narośl lub nałożona warstwa materiału, często chropowata i nieregularna. Niedolew oznacza sytuację odwrotną: metal nie dopłynął i nie wypełnił formy, więc pojawia się brak fragmentu ścianki lub kształtu.
Najczęściej znaczenie mają: temperatura zalewania, czas i sposób zalewania, ciekłość stopu, geometria i grubość ścianek, a także układ wlewowy i odpowietrzenie formy. Gdy metal szybko traci ciepło lub dopływ jest utrudniony, rośnie ryzyko niepełnego wypełnienia.
To zależy od miejsca i wpływu na wytrzymałość oraz szczelność. Niedolew w elemencie konstrukcyjnym lub w miejscu wymagającym ciągłości materiału zwykle oznacza niespełnienie wymagań i brakowanie. Decyzję podejmuje się na podstawie kryteriów jakości w dokumentacji technicznej i kontroli.
Typowe błędy to mylenie wad ubytkowych z wadami "naddatkowymi", czyli wybieranie strupa zamiast niedolewu. Częsty jest też wybór wtrącenia, bo brzmi "technicznie", mimo że na rysunku widać brak materiału. Pomaga pytanie kontrolne: czy metalu brakuje, czy jest go za dużo?
W praktyce stosuje się m.in. korektę temperatury i czasu zalewania, zmianę układu wlewowego, poprawę odpowietrzenia oraz modyfikację technologii topienia/rafinacji, aby zwiększyć ciekłość. Czasem pomaga też zmiana konstrukcji odlewu (np. grubości) lub materiału formy.
Najczęściej w raporcie kontroli i kartach niezgodności (np. protokół badań wizualnych). Wpis obejmuje nazwę wady, lokalizację, wielkość, decyzję (akceptacja/naprawa/brakowanie) oraz proponowane działania korygujące. Poprawna terminologia ułatwia analizę przyczyn i reklamacje.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: ""Niedolew ścianki" oznacza niepełne wypełnienie formy, przez co fragment odlewu (często cienkościenny) nie powstaje w wymaganym kształcie lub ma ubytek materiału."

Materiały:

  • Atlas wad odlewów stosowany w dydaktyce odlewnictwa (materiały szkolne/zakładowe)
  • Podstawy technologii odlewnictwa: ciekłość, układy wlewowe, krzepnięcie i typowe niezgodności
  • Instrukcje kontroli jakości odlewów w przedsiębiorstwie (karty niezgodności, katalog wad)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego