KWALIFIKACJA MTL5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 40.
Na rysunku przedstawiono schematycznie zasadę nieniszczącego lokalizowania wad wewnętrznych w wyrobach. Jaką metodę badania zastosowano?
Ilustracja przedstawia schematyczne zobrazowanie metody badania ultradźwiękowego, stosowanej do nieniszczącego lokalizowania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda ultradźwiękowa wykorzystuje wprowadzanie do materiału fali i rejestrację jej odbić (echo) od granic ośrodków, np. od nieciągłości wewnętrznej. Na schematach tej metody zwykle widać głowicę/przetwornik oraz tor fali i sygnał powrotny, co pozwala lokalizować wady w objętości wyrobu.

Pełne wyjaśnienie:

Badania ultradźwiękowe (UT) są klasyczną metodą NDT służącą do lokalizowania nieciągłości wewnętrznych w wyrobach metalowych. Zasada jest oparta na propagacji fali ultradźwiękowej w materiale: przetwornik (głowica) wytwarza impuls, który biegnie przez badany element, a następnie część energii odbija się od granic ośrodków (np. od wady, pustki, rozwarstwienia) i wraca do głowicy jako echo. Na tej podstawie można określać położenie wady w głąb materiału, interpretując czas przelotu i amplitudę sygnału.

Odpowiedź "Ultradźwiękową." pasuje do schematów przedstawiających tor fali oraz odbicia, czyli mechanizm impuls–echo. To właśnie UT jest najczęściej kojarzone z "nieniszczącym lokalizowaniem wad wewnętrznych" w objętości materiału, szczególnie w grubszych przekrojach, odlewach, odkuwkach i półwyrobach.

Pozostałe metody są tu mylące z następujących powodów:

  • "Prądów wirowych." (ET) jest metodą elektromagnetyczną. W typowych zastosowaniach wykrywa głównie wady powierzchniowe i przypowierzchniowe (zależnie od częstotliwości i materiału), a schematy tej metody pokazują zwykle cewkę oraz zjawiska indukcji, nie zaś falę i echo.
  • "Rentgenograficzną." (RT) opiera się na prześwietlaniu promieniowaniem i rejestracji obrazu na detektorze/kliszy. Zasadę ilustruje tor promieniowania i obrazowanie cieniowe, a nie sygnał powrotny fali. Metoda ta lokalizuje wady poprzez obraz, a nie przez echo.
  • "Magnetyczno-proszkową." (MT) dotyczy materiałów ferromagnetycznych i ujawnia nieciągłości przez rozproszenie pola magnetycznego oraz gromadzenie się proszku w miejscu wady. Jest to metoda przede wszystkim dla wad powierzchniowych i podpowierzchniowych, a schemat pokazuje magnesowanie i proszek, nie fale.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie lub na schemacie pojawia się fala, przetwornik oraz odbicie/echo, najczęściej chodzi o UT. Jeśli jest promieniowanie i detektor – RT. Jeśli magnesowanie i proszek – MT. Jeśli cewka i zjawiska indukcyjne – ET.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metoda ultradźwiękowa (UT) to badanie NDT polegające na wprowadzeniu fali ultradźwiękowej do materiału i analizie sygnałów odbitych od granic ośrodków. Odbicia (echo) mogą pochodzić od dna elementu lub od nieciągłości wewnętrznych, co pozwala je wykryć i zlokalizować.
Głowica wysyła krótki impuls fali, który biegnie przez materiał. Gdy natrafi na granicę (np. pustkę, pęknięcie, rozwarstwienie), część fali odbija się i wraca do głowicy jako echo. Czas powrotu i kształt echa pomagają określić położenie oraz charakter nieciągłości.
Ultradźwięki przenikają w głąb materiału i reagują na zmiany ośrodka. Wady wewnętrzne tworzą granice akustyczne, które odbijają falę. Dzięki temu można wykrywać nieciągłości w objętości elementu bez jego niszczenia, często także w grubych przekrojach metalowych.
Rentgenografia (RT) obrazuje wnętrze przez prześwietlenie promieniowaniem i analizę obrazu na detektorze. Ultrasonografia (UT) nie tworzy "zdjęcia", lecz analizuje sygnały falowe (echo) w czasie. RT bywa lepsza do pewnych nieciągłości objętościowych, a UT dobrze lokalizuje wady w funkcji głębokości.
Najczęściej nie w takim zakresie. Prądy wirowe (ET) są silnie związane z warstwą przypowierzchniową, więc typowo wykrywają nieciągłości powierzchniowe i podpowierzchniowe. UT jest standardowo kojarzona z lokalizacją wad w głębi materiału dzięki propagacji fali w objętości elementu.
Metodę magnetyczno-proszkową (MT) stosuje się głównie do szybkiego ujawniania nieciągłości powierzchniowych i bliskich powierzchni w materiałach ferromagnetycznych. Jeśli podejrzewa się wady głęboko wewnątrz lub bada się grubsze elementy, częściej wybiera się UT lub RT.
Najbardziej typowe są: głowica/przetwornik przyłożony do powierzchni, strzałki pokazujące bieg fali w materiale oraz sygnał powrotny (echo) od dna lub od wady. Często pojawia się też pojęcie "echo" lub zapis impulsów na ekranie defektoskopu.
Częsty błąd to wybór metody na podstawie skojarzenia "badanie wnętrza = rentgen", bez analizy schematu. Inny to mylenie MT i ET jako metod "elektrycznych/magnetycznych". Warto szukać na rysunku mechanizmu: fala i echo (UT), promieniowanie i detektor (RT), proszek i magnesowanie (MT), cewka i indukcja (ET).
Tak, to jedna z głównych zalet UT. Głębokość nieciągłości szacuje się z czasu przelotu echa (od momentu wysłania impulsu do odebrania odbicia), przy znanej prędkości fali w materiale. W praktyce wymaga to poprawnej kalibracji i właściwej interpretacji wskazań.
Ucz się porównawczo: dla UT/RT/MT/ET zapamiętaj zjawisko fizyczne, typ wykrywanych wad i typowy schemat. Pomaga też łączenie metody z zastosowaniem: UT – lokalizacja w głębi, RT – obraz prześwietleniowy, MT – ujawnianie proszkiem na powierzchni, ET – kontrola przypowierzchniowa przewodników.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Metoda ultradźwiękowa wykorzystuje wprowadzanie do materiału fali i rejestrację jej odbić (echo) od granic ośrodków, np. od nieciągłości wewnętrznej."

Źródła:

  • PN-EN ISO 17640, Badania nieniszczące spoin — Badania ultradźwiękowe — Techniki, poziomy badań i ocena
  • PN-EN ISO 5579, Badania nieniszczące — Badania radiograficzne materiałów metalowych z użyciem promieniowania X i gamma — Zasady ogólne
  • PN-EN ISO 9934-1, Badania nieniszczące — Badania magnetyczno-proszkowe — Część 1: Zasady ogólne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z defektoskopii/badań nieniszczących dla szkół branżowych i techników
  • Materiały producentów defektoskopów ultradźwiękowych (wprowadzenia do metody UT)
  • Normy serii PN-EN ISO dotyczące metod UT/RT/MT/ET jako źródło definicji i zasad ogólnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego