KWALIFIKACJA MOD11 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 19.
Który rodzaj zdobienia zastosowano w wyrobie przedstawionym na zdjęciu?
Ilustracja przedstawia osobę ubraną w białą bluzkę z wyraźnym zdobieniem w postaci falban.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Riusza to zdobienie z tkaniny układanej w drobne fałdy lub marszczenia, zwykle wszywane jako dekoracyjny pas przy krawędzi (np. dekoltu, mankietu). Od żabotu i krezy różni się formą i sposobem ułożenia, a od wolantu – tym, że wolant jest falbaną z koła/półkola.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna jest odpowiedź "Riuszę.", ponieważ riusza to charakterystyczne zdobienie polegające na wszyciu pasa materiału uformowanego w gęste, drobne fałdy lub marszczenia. Najczęściej widzi się ją jako dekoracyjny dodatek przy krawędziach wyrobu (np. przy dekolcie, wzdłuż zapięcia, na rękawie). Kluczową cechą jest "pofalowana", miękka struktura wynikająca z marszczenia lub układania w liczne zakładki.

Odpowiedź "Krezę." należy odrzucić, bo kreza to historyczny, sztywniejszy element stroju, zwykle kołnierz o wyraźnie określonej formie i często większej objętości, kojarzony z konstrukcją wokół szyi. W praktyce kreza ma inną funkcję i estetykę niż riusza (nie jest typową "miękką" falą/marszczeniem przy krawędzi).

Odpowiedź "Żabot." jest niepoprawna, ponieważ żabot to dekoracja przodu bluzki/koszuli w postaci kaskadowo ułożonych falban lub plis, zwykle biegnących pionowo na piersi. Jest to element bardziej "panelowy" i umiejscowiony centralnie, a nie krótki, obwodowy dodatek przy krawędzi, typowy dla riuszy.

Odpowiedź "Wolant." także nie pasuje: wolant to falbana wykrojona z koła lub półkola, dzięki czemu układa się w większe, swobodniejsze fale. Riusza natomiast częściej wynika z marszczenia/prostego pasa lub wąskiego elementu z gęstymi fałdami, dając drobniejszy, bardziej "zmarszczony" efekt.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz drobne, gęste marszczenie przy krawędzi – myśl "riusza". Gdy fale są większe i wynikają z wykroju z koła – częściej będzie to "wolant". Przy określeniach historycznych kołnierzy (sztywnych, wokół szyi) uważaj na "krezę", a przy dekoracji przodu koszuli – na "żabot".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Riusza to element dekoracyjny z tkaniny ułożonej w drobne fałdy lub marszczenia i wszytej jako ozdobny pas, często przy krawędziach (np. dekoltu, mankietu). Daje efekt "pofalowania" i zwiększa dekoracyjność wyrobu.
Riusza zwykle ma drobniejsze, gęstsze fałdy/marszczenia i wygląda jak wąski, zmarszczony pasek. Wolant to falbana najczęściej z koła/półkola, więc tworzy większe, swobodniejsze fale. Na zdjęciu zwróć uwagę na wielkość fal i sposób ułożenia materiału.
Żabot to dekoracja kojarzona z przodem koszuli lub bluzki, często w formie kaskadowych falban/plis biegnących wzdłuż zapięcia na klatce piersiowej. W przeciwieństwie do riuszy nie jest typowo krótkim dodatkiem przy krawędzi, lecz bardziej centralnym panelem zdobniczym.
Kreza (często spotykana też jako "kryza" w kontekście historycznym) to przede wszystkim forma kołnierza/zdobienia wokół szyi o określonej konstrukcji, nierzadko bardziej sztywna i przestrzenna. Riusza jest zwykle miękkim, marszczonym paskiem wszytym jako wykończenie lub ozdoba.
Najważniejsze jest rozpoznanie: (1) drobnych, gęstych fałd lub marszczeń, (2) charakteru wąskiego pasa materiału, (3) miejsca wszycia przy krawędzi (dekolt, rękaw, dół). Te trzy cechy najczęściej odróżniają riuszę od wolantu i żabotu.
Częsty błąd to kierowanie się samą "falą" materiału bez analizy umiejscowienia. Żabot zwykle jest na przodzie (centralnie) i bywa dłuższy, a riusza bywa obwodowym wykończeniem krawędzi. Drugi błąd to mylenie marszczeń z falbaną z koła.
Riuszę stosuje się, gdy chce się uzyskać delikatną dekorację i "objętość" bez budowania sztywnej konstrukcji. Spotyka się ją m.in. w bluzkach, sukienkach, bieliźnie, strojach dziecięcych oraz w projektach inspirowanych stylem romantycznym.
Najczęściej przygotowuje się pas materiału, a następnie wykonuje marszczenie (np. ściegiem marszczącym) albo układa drobne fałdy/zakładki. Potem element wszywa się w szew lub doszywa do krawędzi i wykańcza (obrębienie, podwinięcie lub lamowanie) zależnie od projektu.
W klasycznym ujęciu wolant to falbana z koła lub półkola (albo wycinka), dzięki czemu układa się w miękkie, większe fale. W praktyce projektowej spotyka się też falbany o zbliżonym efekcie, ale na egzaminie zwykle przyjmuje się to rozróżnienie jako podstawowe.
Najpierw ustal, czy zdobienie jest przy krawędzi czy centralnie na przodzie. Potem oceń, czy fale są drobne i gęste (marszczenie) czy duże i "kołowe". Na końcu porównaj z terminami: riusza (drobno), wolant (duże fale), żabot (przód), kreza (historyczny kołnierz).
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Riusza to zdobienie z tkaniny układanej w drobne fałdy lub marszczenia, zwykle wszywane jako dekoracyjny pas przy krawędzi (np. dekoltu, mankietu)."

Źródła:

  • WikipedIa (PL) – hasło "Riusza" (definicja i opis), https://pl.wikipedia.org/wiki/Riusza - dostęp 2026-03-01
  • WikipedIa (PL) – hasło "Żabot" (opis elementu stroju), https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBabot - dostęp 2026-03-01
  • WikipedIa (PL) – hasło "Kryza" (kołnierz historyczny; pojęcie pokrewne do "kreza/kreza" w języku potocznym), https://pl.wikipedia.org/wiki/Kryza - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Słowniki i leksykony terminologii krawieckiej/odzieżowej (hasła dotyczące zdobień)
  • Albumy/opracowania z elementami ubioru i ich nazewnictwem (historyczne i współczesne)
  • Materiały dydaktyczne z konstrukcji i modelowania odzieży (rozdziały o falbanach i zdobieniach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego