KWALIFIKACJA BUD19 - STYCZEŃ 2019 (test 2)

PYTANIE NR 18.
Który rysunek przedstawia metodę umożliwiającą tyczenie prostej PK o długości 1,5 km, z wykorzystaniem teodolitu przy dobrej widoczności pomiędzy tymi punktami?
Ilustracja przedstawia cztery rysunki techniczne związane z geodezją, które mogą być częścią egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy dobrej widoczności między punktami P i K tyczenie prostej na teodolit sprowadza się do wyznaczenia i utrzymania kierunku PK z jednego stanowiska (celowanie na drugi punkt) oraz wyznaczania kolejnych punktów leżących na tej linii. Poprawny rysunek musi więc pokazywać ustawienie instrumentu i celowanie wzdłuż PK.

Pełne wyjaśnienie:

Tyczenie prostej PK przy użyciu teodolitu w warunkach dobrej widoczności między punktami opiera się na prostej idei: instrument ustawia się na jednym z punktów (np. na P), a następnie celuje na drugi punkt (K), wyznaczając w ten sposób kierunek prostej PK. Mając ustalony kierunek, w terenie można wytyczać kolejne punkty leżące na tej samej linii, prowadząc tyczenie "na wprost" wzdłuż linii celowej.

Dlatego poprawny wariant graficzny powinien przedstawiać schemat, w którym:

  • teodolit znajduje się na stanowisku w punkcie początkowym lub końcowym odcinka,
  • linia celowa instrumentu jest skierowana na punkt drugi (P↔K),
  • wyznaczanie prostej odbywa się poprzez odkładanie punktów pośrednich na tej samej linii (bez konieczności zmiany metody wynikającej z przeszkód widoczności).

Warianty niepoprawne w takich zadaniach najczęściej pokazują inne sytuacje: tyczenie wymagające obejścia przeszkody (brak widoczności), tyczenie z dwóch stanowisk bez bezpośredniego celowania na drugi punkt, albo schematy odnoszące się do wyznaczania kierunków przez punkt pośredni. Takie rozwiązania nie odpowiadają warunkowi z treści: "dobra widoczność pomiędzy tymi punktami".

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "który rysunek przedstawia metodę…" warto najpierw wypisać warunki (instrument: teodolit; obiekt: prosta PK; warunek: widoczność P–K) i sprawdzić, czy rysunek pokazuje dokładnie tę sytuację, a nie inny typ tyczenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tyczenie prostej to wyznaczanie w terenie przebiegu linii projektowanej lub zadanej (np. między punktami P i K). W praktyce oznacza to przeniesienie kierunku na grunt i stabilizację punktów pośrednich tak, aby leżały na jednej linii.
Teodolit służy do wyznaczenia i utrzymania kierunku (linii celowej) zgodnego z prostą PK. Ustawiając instrument na jednym punkcie i celując na drugi, uzyskuje się odniesienie kierunkowe do wytyczania kolejnych punktów na tej samej prostej.
Jeśli punkty są wzajemnie widoczne, kierunek PK można wyznaczyć bezpośrednio przez celowanie. Eliminuje to konieczność metod zastępczych (np. przez punkty pośrednie wymuszone przeszkodą), które stosuje się głównie wtedy, gdy nie ma widoczności.
Szukaj schematu, gdzie instrument stoi na jednym z punktów końcowych, a linia celowa jest skierowana na drugi punkt. Dodatkowo powinny być widoczne punkty pośrednie ustawiane wzdłuż tej samej linii, bez obejść i bez zmiany kierunku.
Sama długość odcinka nie wymusza innej idei tyczenia, jeśli zachowana jest widoczność i można utrzymać kierunek. W praktyce mogą dojść kwestie organizacyjne (punkty pośrednie, stabilizacja), ale zasada rozpoznania poprawnego schematu pozostaje taka sama.
Częsty błąd to wybór rysunku pokazującego brak widoczności i obejście przeszkody, mimo że treść mówi o dobrej widoczności. Inny błąd to mylenie tyczenia prostej z tyczeniem pojedynczego punktu lub z metodą wymagającą dwóch niezależnych stanowisk.
Punkty pośrednie stosuje się, gdy trzeba przenieść przebieg linii na teren i ułatwić jej materializację (np. palikami) na dłuższym odcinku. Nawet przy widoczności P–K punkty pośrednie pomagają "prowadzić" linię i kontrolować jej przebieg.
W praktyce kontroluje się współliniowość przez ponowne celowanie na punkt końcowy i sprawdzenie, czy punkt pośredni znajduje się na linii celowej, albo przez pomiar kątów/kierunków z jednego stanowiska. Ważne jest też stabilne ustawienie instrumentu i poprawne celowanie.
Tak, w praktyce często używa się tachimetru lub technik GNSS, zależnie od wymaganej dokładności i warunków terenowych. To pytanie dotyczy jednak rozpoznania metody z teodolitem, więc na egzaminie trzeba skupić się na zasadzie wyznaczania kierunku linią celową.
Ćwicz analizę rysunków: najpierw wypisz warunki z treści (instrument, widoczność, co ma być wytyczone), potem sprawdź, czy schemat je spełnia. Pomaga też powtarzanie typowych przypadków: tyczenie prostej, punktu, osi oraz warianty z przeszkodami.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Poprawny rysunek musi więc pokazywać ustawienie instrumentu i celowanie wzdłuż PK."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Teodolit" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Teodolit (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (EN): "Theodolite" — https://en.wikipedia.org/wiki/Theodolite (accessed 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezji inżynieryjnej dotyczące tyczenia
  • Instrukcje obsługi teodolitu (celowanie, odczyty kierunków)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z rozpoznawaniem schematów tyczenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego