KWALIFIKACJA BUD22 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 28.
Który sposób pozwala na ograniczenie erozji wodnej w terenie wyżynnym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uprawa roślin utrudniających spływ powierzchniowy ogranicza erozję, bo okrywa roślinna przechwytuje krople deszczu, zwiększa szorstkość podłoża i sprzyja wsiąkaniu. Pozostałe działania mogą zwiększać spływ lub dostarczać dodatkowej wody, co sprzyja rozmywaniu gleby na stokach.

Pełne wyjaśnienie:

Erozja wodna na terenach wyżynnych jest silnie związana ze spływem powierzchniowym: im szybciej woda spływa po stoku, tym większą ma energię do odrywania i transportu cząstek gleby.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "Uprawa roślin utrudniających spływ powierzchniowy." Roślinność działa przeciwerozyjnie wieloma mechanizmami:

  • osłabia uderzenie kropel deszczu (mniej rozbryzgu i rozbijania agregatów glebowych),
  • zwiększa szorstkość i spowalnia spływ po powierzchni,
  • sprzyja infiltracji (system korzeniowy, poprawa struktury), co zmniejsza ilość wody płynącej po powierzchni.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo nie zmniejszają przyczyny erozji, a często ją nasilają:

  • "Wykonywanie głębokiej orki prostopadle do warstwic." to zabieg uprawowy, który może pozostawiać glebę bardziej odsłoniętą i podatną na rozmywanie; kierunek prac i pozostawienie bruzd/rowków może sprzyjać koncentracji odpływu, jeśli jest dobrany niewłaściwie do rzeźby terenu i warunków glebowych.
  • "Zmniejszenie przepuszczalności gleb na wierzchowinie." może prowadzić do tego, że więcej wody nie wsiąka, tylko spływa po powierzchni w dół stoku, co typowo zwiększa ryzyko erozji.
  • "Systematyczne nawodnienia deszczowniane stoków." wprowadza dodatkową wodę na powierzchnię i może zwiększać spływ oraz rozmywanie, szczególnie przy niewłaściwej intensywności zraszania i na glebach o słabszej infiltracji.

W praktyce w ochronie przeciwerozyjnej kluczowe jest: utrzymywanie okrywy roślinnej, ograniczanie odsłonięcia gleby oraz takie prowadzenie zabiegów, by nie przyspieszać i nie koncentrować spływu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Erozja wodna to niszczenie i przemieszczanie gleby przez wodę opadową i spływ powierzchniowy. Na stokach woda szybciej przyspiesza, ma większą energię i łatwiej odrywa cząstki gleby, co powoduje ubytki próchnicy, zamulanie rowów i pogorszenie plonów.
Okrywa roślinna działa jak bariera: przechwytuje krople deszczu, spowalnia odpływ i zwiększa szorstkość powierzchni. Korzenie poprawiają strukturę gleby i ułatwiają wsiąkanie, więc mniej wody płynie po powierzchni, a to bezpośrednio zmniejsza ryzyko rozmywania.
Gdy gleba jest mniej przepuszczalna, więcej wody nie wsiąka, tylko odpływa po powierzchni. Taki spływ na stoku łatwiej tworzy strużki i bruzdy erozyjne, a następnie transportuje cząstki gleby w dół. To klasyczny mechanizm nasilania erozji wodnej.
Tak, jeśli intensywność zraszania jest zbyt duża lub gleba ma słabą infiltrację, woda zaczyna spływać po powierzchni. Dodatkowo krople z deszczowni mogą rozbijać agregaty glebowe, podobnie jak ulewa. Nawadnianie wymaga więc doboru parametrów i kontroli odpływu.
Do typowych praktyk przeciwerozyjnych zalicza się utrzymywanie okrywy roślinnej (międzyplony, rośliny okrywowe), ograniczanie odsłaniania gleby oraz takie prowadzenie uprawy, aby nie koncentrować spływu. Dobór zabiegu zależy od nachylenia stoku, gleby i sposobu użytkowania.
Największe ryzyko występuje, gdy gleba jest odsłonięta, a opady są intensywne: po zabiegach uprawowych, w okresach nawalnych deszczy oraz podczas roztopów. Na terenach wyżynnych szczególnie niebezpieczne są krótkie, intensywne opady na glebę bez okrywy roślinnej.
Typowe objawy to zaskorupienie i rozmycie wierzchniej warstwy, drobne żłobienia po spływie (strużki), głębsze bruzdy erozyjne, odkładanie namułów u podnóża stoku oraz mętny odpływ do rowów. W melioracji ważne jest też zamulanie urządzeń odwadniających.
Spływ powierzchniowy to woda płynąca po powierzchni gruntu w dół stoku, zwykle wtedy, gdy opad przekracza możliwości wsiąkania. Infiltracja to wnikanie wody w glebę. Dla ograniczenia erozji korzystne jest zwiększanie infiltracji i zmniejszanie spływu po powierzchni.
Głęboka orka często rozluźnia i odsłania glebę, zmniejsza ochronę resztkami roślinnymi i może pogarszać stabilność struktury na powierzchni. Po ulewie łatwiej dochodzi wtedy do zaskorupienia i spływu. Bez dodatkowych działań ochronnych wzrasta ryzyko rozmywania na stokach.
Ucz się mechanizmu: opad → infiltracja/spływ → transport cząstek. Zapamiętaj, że okrywa roślinna zwykle zmniejsza erozję, a działania zwiększające spływ (mniejsza przepuszczalność, nadmiar wody) ją nasilają. W zadaniach szukaj odpowiedzi zmniejszającej prędkość odpływu.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Uprawa roślin utrudniających spływ powierzchniowy ogranicza erozję, bo okrywa roślinna przechwytuje krople deszczu, zwiększa szorstkość podłoża i sprzyja wsiąkaniu."

Źródła:

  • FAO, "Soil erosion by water", FAO Soils Portal (opis mechanizmów i metod ograniczania erozji) — https://www.fao.org/soils-portal/soil-degradation-restoration/erosion/en/ (dostęp: 2026-02-28)
  • USDA NRCS, "Cover Crops" (rola roślin okrywowych w ograniczaniu spływu i erozji) — https://www.nrcs.usda.gov/resources/guides-and-instructions/cover-crops (dostęp: 2026-02-28)
  • Encyklopedia PWN, hasło "erozja gleb" (definicja i ogólne ujęcie czynników oraz zapobiegania) — https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/erozja-gleb;3899606.html (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z gleboznawstwa oraz ochrony gleb przed erozją
  • Materiały szkoleniowe o rolnictwie przeciwerozyjnym (np. uprawa konturowa, rośliny okrywowe)
  • Publikacje instytucji zajmujących się ochroną gleb i gospodarowaniem wodą (poradniki, wytyczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego