KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 40.
Który sprawdzian przedstawiono na rysunku?
Który sprawdzian przedstawiono na rysunku?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na rysunku widać masywny element w formie pierścienia z gwintem wewnętrznym, służący do kontroli gwintu zewnętrznego na detalu metodą "przechodzi/nie przechodzi". Taki kształt i przeznaczenie odpowiada sprawdzianowi pierścieniowemu. Pozostałe typy mają inną konstrukcję (np. trzpień, szczęki).

Pełne wyjaśnienie:

Sprawdziany graniczne służą do szybkiej kontroli wyrobu bez wykonywania pomiaru liczbowego. Zamiast odczytu wartości sprawdza się, czy detal mieści się w tolerancji: jedna strona sprawdzianu powinna "przejść", a druga nie powinna.

Dlaczego "Pierścieniowy" jest poprawny?
Na ilustracji przedstawiono element o kształcie pierścienia (okrągły "krążek") z gwintem wewnętrznym. Taka budowa jest typowa dla sprawdzianu pierścieniowego do kontroli gwintów zewnętrznych (np. na śrubie lub trzpieniu z gwintem). Charakterystyczne cechy to: forma pierścienia, otwór z gwintem, często radełkowana powierzchnia zewnętrzna ułatwiająca chwyt.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Szczękowy – sprawdziany szczękowe mają postać widełek/szczęk i są stosowane typowo do kontroli wymiarów zewnętrznych (np. średnic wałków lub szerokości), a nie jako pierścień z gwintem.
  • Trzpieniowy – sprawdzian trzpieniowy (wtykowy) ma postać trzpienia i służy zwykle do kontroli otworów lub gwintów wewnętrznych w detalu. Na rysunku nie ma trzpienia, lecz pierścień z gwintem.
  • Tłoczkowy – nazwa kojarzy się z elementami ruchomymi (tłoczek) lub przyrządami o zupełnie innej konstrukcji; nie odpowiada widocznemu, stałemu pierścieniowi z gwintem używanemu jako sprawdzian.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na ilustracji widzisz "nakrętkę" o funkcji kontrolnej (pierścień z gwintem), zwykle chodzi o sprawdzian pierścieniowy; gdy widzisz "bolec/świecę" do wkładania w otwór – to najczęściej sprawdzian trzpieniowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprawdzian pierścieniowy to przyrząd kontrolny w formie pierścienia (często z gwintem wewnętrznym), używany do szybkiej kontroli elementów zewnętrznych, np. gwintów na śrubach. Działa zasadą "przechodzi/nie przechodzi", bez odczytu liczbowego.
Najczęściej ma kształt "nakrętki" lub grubego pierścienia: okrągła bryła z otworem, a w przypadku gwintów – z gwintem wewnętrznym. Często ma radełkowanie na obwodzie dla pewnego chwytu podczas nakręcania na kontrolowany gwint.
Sprawdzian trzpieniowy (wtykowy) ma postać trzpienia wkładanego do otworu lub gwintu wewnętrznego detalu. Jeśli na rysunku widzisz element w formie pierścienia z otworem, to konstrukcyjnie nie jest to trzpień, więc odpowiedź "trzpieniowy" zwykle jest błędna.
To kontrola graniczna: część sprawdzianu "GO" powinna dać się zastosować na detalu (np. nakręcić pierścień), a część "NO-GO" nie powinna. Dzięki temu weryfikuje się, czy wymiar lub gwint mieści się w tolerancji, bez mierzenia wartości.
Sprawdziany stosuje się do szybkiej kontroli międzyoperacyjnej i końcowej: gwintów, średnic, szerokości, otworów. Ułatwiają selekcję detali zgodnych/niezgodnych, ograniczają liczbę braków i przyspieszają kontrolę w produkcji seryjnej.
Najczęściej pierścieniowy sprawdza gwint zewnętrzny detalu, bo sam ma gwint wewnętrzny i jest nakręcany na kontrolowany element. Odwrotnie działa sprawdzian trzpieniowy do gwintów wewnętrznych: jest wkręcany do gwintu w otworze.
Częste pomyłki to wybór nazwy po skojarzeniu z gwintem (np. "trzpieniowy"), bez analizy kształtu, oraz mylenie sprawdzianów szczękowych z pierścieniowymi. Pomaga reguła: pierścień = kontrola przez nakręcanie; trzpień = kontrola przez włożenie/wkręcenie.
Nie w pełni. Sprawdzian daje wynik jakościowy (zgodne/niezgodne), a suwmiarka czy mikrometr dają wynik liczbowy. W praktyce sprawdziany przyspieszają kontrolę seryjną, a pomiary liczbowe stosuje się np. do ustawiania procesu, regulacji i analiz przyczyn niezgodności.
Trzeba je czyścić z wiórów i chłodziwa, chronić przed uderzeniami i korozją oraz przechowywać w etui. Zużyty lub uszkodzony sprawdzian może przepuszczać niezgodne detale albo odrzucać dobre, dlatego istotna jest okresowa kontrola i właściwe użytkowanie.
Warto przećwiczyć rozpoznawanie przyrządów na zdjęciach: pierścieniowy, trzpieniowy, szczękowy oraz ich zastosowania (gwinty zewn./wewn., wymiary zewn./otwory). Dobrą metodą jest robienie własnych fiszek z cechami: kształt, sposób użycia, co kontroluje.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Na rysunku widać masywny element w formie pierścienia z gwintem wewnętrznym, służący do kontroli gwintu zewnętrznego na detalu metodą "przechodzi/nie przechodzi"."

Źródła:

  • ISO 1502 — ISO metric screw threads — Gauges and gauging (standard dotyczący sprawdzianów do gwintów)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprawdzian - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii technicznej/metrologii warsztatowej dla branży mechanicznej
  • Instrukcje szkolne i karty technologiczne dotyczące kontroli gwintów w warsztacie
  • Normy i opracowania dotyczące sprawdzianów do gwintów metrycznych (np. ISO 1502)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego