Rozszerzalność liniowa opisuje, jak zmienia się długość próbki materiału pod wpływem temperatury. W praktyce materiałów ogniotrwałych jest to bardzo ważne, ponieważ elementy pracują w wysokich temperaturach, a niekontrolowane różnice rozszerzalności mogą prowadzić do pęknięć, odspojeń lub nadmiernych naprężeń w wykładzinach i kształtkach.
Do wyznaczania rozszerzenia liniowego wykorzystuje się dylatometr. Jest to przyrząd, który umożliwia pomiar małych zmian długości próbki w trakcie nagrzewania (lub chłodzenia) przy znanym przebiegu temperatury. Dzięki temu można otrzymać przebieg zmiany wymiaru w funkcji temperatury, a następnie wyznaczać parametry opisujące rozszerzalność.
Pozostałe propozycje nie pasują do mierzonej wielkości:
- Pipeta miarowa służy do odmierzania objętości cieczy, więc nie jest narzędziem do badania zmian długości próbki stałej pod wpływem temperatury.
- Przymiar milimetrowy umożliwia pomiar długości w warunkach pokojowych, ale nie zapewnia metodyki i dokładności pomiaru przy zmianach temperatury oraz rejestracji niewielkich przyrostów długości podczas nagrzewania.
- Naczynko wagowe i waga analityczna służą do pomiaru masy, co jest przydatne np. w analizach ubytków/zmian masy, ale nie odpowiada bezpośrednio na pytanie o rozszerzenie liniowe.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "rozszerzenie liniowe" lub "zmiana długości w temperaturze", szukaj aparatury badającej odkształcenia/zmiany wymiarów w funkcji temperatury, czyli rozwiązań z grupy dylatometrii, a nie sprzętu do objętości czy masy.
