KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 2.
Który środek spożywczy zawiera przyswajalne i nieprzyswajalne przez organizm człowieka węglowodany?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jabłko zawiera jednocześnie węglowodany przyswajalne (głównie cukry proste, np. glukozę i fruktozę) oraz nieprzyswajalne (błonnik pokarmowy, m.in. pektyny). Masło praktycznie nie dostarcza węglowodanów, jajo ma ich śladowe ilości, a mleko zawiera laktozę, ale nie stanowi typowego źródła błonnika.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest spełnienie dwóch warunków jednocześnie: produkt ma zawierać węglowodany przyswajalne (dające energię po trawieniu i wchłonięciu) oraz węglowodany nieprzyswajalne (niestrawione przez enzymy człowieka, pełniące głównie funkcję błonnika pokarmowego).

Odpowiedź "Jabłko." jest poprawna, ponieważ owoce są typowym źródłem cukrów prostych (m.in. glukozy i fruktozy) oraz błonnika. W jabłkach istotną część frakcji nieprzyswajalnej stanowią m.in. pektyny, które zalicza się do błonnika rozpuszczalnego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Masło." to przede wszystkim tłuszcz mleczny. Nie jest ono uznawane za źródło węglowodanów, a tym bardziej błonnika. Nie spełnia więc warunku obecności obu typów węglowodanów.
  • "Mleko." zawiera laktozę, czyli węglowodan przyswajalny, ale nie jest typowym źródłem błonnika (węglowodanów nieprzyswajalnych). Spełnia tylko część kryterium.
  • "Jajo." jest przede wszystkim źródłem białka i tłuszczu. Węglowodanów ma bardzo mało i nie stanowi źródła błonnika, więc również nie spełnia obu warunków.

W praktyce gastronomicznej warto pamiętać: owoce często "wnoszą" do potrawy zarówno cukry (smak, energia), jak i błonnik (konsystencja, sytość), natomiast tłuszcze (np. masło) i produkty białkowe (np. jaja) nie będą dobrym przykładem produktu z obiema frakcjami węglowodanów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To węglowodany trawione i wchłaniane w przewodzie pokarmowym, które dostarczają energii (np. glukoza, fruktoza, laktoza, skrobia). W praktyce kucharskiej odpowiadają m.in. za słodki smak owoców i wpływają na kaloryczność potraw.
To głównie składniki zaliczane do błonnika pokarmowego, których człowiek nie trawi enzymami (np. część polisacharydów ścian komórkowych roślin). Wpływają na pracę jelit, uczucie sytości oraz konsystencję surowców roślinnych w potrawach.
Jabłko ma cukry proste (przyswajalne), które nadają słodycz, oraz błonnik (nieprzyswajalny), który wynika z budowy roślinnej tkanki i ścian komórkowych. Dzięki temu owoc jednocześnie podnosi wartość energetyczną i zwiększa udział błonnika w daniu.
Tak. Mleko zawiera laktozę, czyli cukier mleczny będący węglowodanem przyswajalnym. Nie jest natomiast typowym źródłem błonnika (węglowodanów nieprzyswajalnych), dlatego zwykle nie spełnia warunku "przyswajalne i nieprzyswajalne jednocześnie".
Masło jest produktem wysokotłuszczowym, więc węglowodanów ma znikome ilości w porównaniu z owocami czy produktami zbożowymi. W zadaniach egzaminacyjnych masło traktuje się przede wszystkim jako źródło tłuszczu, a nie węglowodanów ani błonnika.
Jaja są głównie źródłem białka i tłuszczu. Węglowodanów mają bardzo mało, a błonnika nie zawierają. Dlatego w pytaniach o produkty z "dwoma typami węglowodanów" jaja zwykle są odpowiedzią niepoprawną.
Najczęściej będą to produkty roślinne: owoce, warzywa, rośliny strączkowe, pełne ziarna. Produkty odzwierzęce (jaja, masło) nie dostarczają błonnika. W pytaniach testowych błonnik często "ukrywa się" pod hasłem węglowodanów nieprzyswajalnych.
Typowo będą to inne owoce i warzywa oraz produkty zbożowe pełnoziarniste. Zawierają jednocześnie cukry lub skrobię (przyswajalne) oraz błonnik (nieprzyswajalny). Na egzaminie zwracaj uwagę, czy odpowiedź jest z grupy roślinnej.
Błonnik to w dużej mierze polisacharydy pochodzenia roślinnego, których człowiek nie rozkłada własnymi enzymami trawiennymi. Dlatego nie zwiększa on energii tak jak cukry, ale wpływa na pasaż jelitowy i właściwości technologiczne surowców.
Częsty błąd to wybór produktu z samymi cukrami (np. mleko) mimo warunku obecności także błonnika. Drugi błąd to przekonanie, że "każdy produkt ma węglowodany", co prowadzi do wskazania masła lub jaj. Pomaga reguła: błonnik = surowce roślinne.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Jabłko zawiera jednocześnie węglowodany przyswajalne (głównie cukry proste, np. glukozę i fruktozę) oraz nieprzyswajalne (błonnik pokarmowy, m.in. pektyny)."

Źródła:

  • FoodData Central (USDA) – wyszukiwarka produktów: Apple, raw (zapytanie), https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-search?query=apple (dostęp: 2026-03-05)
  • FoodData Central (USDA) – wyszukiwarka produktów: Butter (zapytanie), https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-search?query=butter (dostęp: 2026-03-05)
  • FoodData Central (USDA) – wyszukiwarka produktów: Milk (zapytanie), https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-search?query=milk (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw żywienia człowieka dla gastronomii
  • Materiały edukacyjne o błonniku pokarmowym i jego roli w diecie
  • Tabele składu i wartości odżywczej żywności (bazy danych żywności)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego