KWALIFIKACJA SPL5 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 37.
Który środek transportu wykonał największą pracę przewozową [tkm]?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi pracy przewozowej wykonanej przez różne środki transportu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Praca przewozowa w tkm to iloczyn masy przewiezionego ładunku (w tonach) i odległości przewozu (w km). Aby wskazać poprawną odpowiedź, dla każdego środka transportu oblicza się t·km na podstawie danych z tabeli/ilustracji i wybiera wynik największy. W tym zadaniu najwyższy wynik ma "Środek transportu 3".

Pełne wyjaśnienie:

"Praca przewozowa" wyrażona w tkm (tonokilometrach) jest miarą wykonanego przewozu: uwzględnia jednocześnie ile ładunku przewieziono oraz jak daleko go przetransportowano.

Definicja obliczenia:

  • tkm = masa ładunku [t] × odległość [km]

Aby odpowiedzieć na pytanie, należy dla każdego z czterech środków transportu wziąć z danych (zwykle z tabeli lub rysunku w zadaniu) masę w tonach i odległość w kilometrach, policzyć iloczyn i porównać wyniki. Ten krok porównania jest kluczowy: dopiero największa wartość tkm oznacza największą wykonaną pracę przewozową.

Odpowiedź "Środek transportu 3" jest poprawna, ponieważ po wykonaniu obliczeń t·km dla wszystkich wariantów daje najwyższą wartość pracy przewozowej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Każda z nich odpowiada środkowi transportu, dla którego iloczyn masa × odległość jest mniejszy. Typowe przyczyny pomyłek to: porównanie samej masy (np. "najcięższy ładunek") lub samej odległości ("najdłuższa trasa") zamiast iloczynu, a także błąd jednostek (np. kilogramy zamiast ton) albo błąd odczytu danych (przypisanie wartości do niewłaściwego numeru środka transportu).

Wskazówka egzaminacyjna: Zawsze zapisuj przy liczbach jednostki (t, km), a obok wyniku dopisz "tkm". To zmniejsza ryzyko pomyłki i ułatwia szybkie porównanie czterech wyników.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Praca przewozowa w tkm (tonokilometrach) to miara wielkości przewozu: uwzględnia jednocześnie masę ładunku i długość trasy. Liczy się ją jako masa w tonach × odległość w kilometrach. Dzięki temu da się porównywać przewozy o różnych ładunkach i dystansach.
Weź z danych dla każdego środka transportu: masę ładunku (w tonach) i odległość (w km). Następnie policz iloczyn: t × km. Powtórz dla wszystkich opcji i porównaj wyniki. Największa wartość oznacza największą pracę przewozową.
Bo praca przewozowa zależy od dwóch czynników: masy i odległości. Mniejszy ładunek przewieziony bardzo daleko może dać większe tkm niż ciężki ładunek przewieziony na krótkim odcinku. Dopiero iloczyn t × km daje poprawną podstawę porównania.
Najdłuższa trasa nie musi dać największej pracy przewozowej, jeśli przewożony ładunek jest mały. tkm rośnie wraz z masą i odległością jednocześnie. Dlatego trzeba liczyć iloczyn, a nie wybierać "najdłuższy dystans" jako automatycznie najlepszy.
Standardowo: t (tony) i km (kilometry). Jeśli w danych masa jest w kg, trzeba ją przeliczyć na t (dzieląc przez 1000). Jeżeli odległość jest w metrach, należy przeliczyć na km (dzieląc przez 1000). Dopiero wtedy wynik będzie w tkm.
W zadaniach egzaminacyjnych zwykle podaje się masę ładunku, którą należy przyjąć wprost (bez domysłów). W praktyce zależy to od celu raportowania (np. masa towaru, a nie masa pojazdu). Na egzaminie kluczowe jest trzymanie się danych z tabeli/ilustracji.
Najczęstsze błędy to: (1) porównanie tylko jednej wielkości (masa albo km), (2) brak przeliczenia jednostek (kg zamiast t), (3) pomylenie wiersza/kolumny w tabeli i przypisanie danych do złego środka transportu, (4) brak policzenia wszystkich opcji przed wyborem.
tkm stosuje się m.in. do porównywania wielkości pracy przewozowej w raportach transportowych, analizowania efektywności przewozów, planowania i rozliczania usług (na potrzeby analiz operacyjnych). To wygodny wskaźnik, bo łączy "ile" i "jak daleko".
Najprościej wykonać cztery krótkie mnożenia i zapisać wyniki w tej samej jednostce. Jeśli liczby są duże, można wstępnie porównać rząd wielkości (np. zaokrąglenia), ale w końcu i tak warto policzyć dokładnie, by uniknąć pomyłki w bliskich wynikach.
Nie, tkm dotyczy przewozu ładunku: jeśli nie ma ładunku, masa w tonach wynosi 0, więc tkm też będzie 0. Przejazdy puste analizuje się innymi wskaźnikami (np. przebiegiem km). Na egzaminie trzymaj się definicji tkm jako t × km dla ładunku.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Praca przewozowa w tkm to iloczyn masy przewiezionego ładunku (w tonach) i odległości przewozu (w km)."

Źródła:

  • Eurostat Statistics Explained – glossary: tonne-kilometre (tkm), https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Glossary:Tonne-kilometre_(tkm) - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (pl) – "Tonokilometr", https://pl.wikipedia.org/wiki/Tonokilometr - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (en) – "Tonne-kilometre", https://en.wikipedia.org/wiki/Tonne-kilometre - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Słowniki/encyklopedie transportu opisujące miary pracy przewozowej (tkm)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw spedycji i transportu dotyczące wskaźników przewozowych
  • Zbiory zadań z obliczeń w transporcie (masa, odległość, praca przewozowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego