KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 36.
Który syrop zawiera w swoim składzie efedryny chlorowodorek?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Efedryny chlorowodorek jest substancją czynną występującą w niektórych preparatach złożonych o działaniu przeciwkaszlowym/przeciwprzeziębieniowym. Spośród podanych nazw tylko "Tussipect." jest nazwą handlową syropu kojarzonego z obecnością tej substancji, a pozostałe to syropy roślinne (babka, prawoślaz, tymianek).

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie wymaga rozpoznania, w którym syropie znajduje się efedryny chlorowodorek (chlorowodorek efedryny). W praktyce aptecznej taka umiejętność oznacza kojarzenie nazw handlowych z substancjami czynnymi, a także odróżnianie preparatów o składzie syntetycznym od typowych syropów roślinnych.

Odpowiedź "Tussipect." jest właściwa, ponieważ jest to nazwa handlowa syropu, który w swoim składzie zawiera efedryny chlorowodorek. To właśnie identyfikacja nazwy preparatu względem substancji czynnej jest istotą zadania.

Pozostałe propozycje są niepoprawne, bo wskazują na syropy roślinne, które standardowo bazują na surowcach zielarskich i nie są kojarzone z obecnością chlorowodorku efedryny:

  • "Sirupus Plantaginis." – syrop z babki (Plantago), typowo łączony z działaniem łagodzącym w kaszlu, a nie z efedryną.
  • "Althaeae sirupus." – syrop prawoślazowy (Althaea), stosowany ze względu na składniki śluzowe; nie jest to preparat zawierający efedrynę.
  • "Thymi sirupus compositus." – syrop tymiankowy złożony, zwykle kojarzony z komponentami ułatwiającymi odkrztuszanie; nazwa wskazuje na komponent tymiankowy, a nie na efedrynę.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy wśród odpowiedzi pojawiają się łacińskie nazwy syropów roślinnych, często dotyczą one surowca (babka, prawoślaz, tymianek). Z kolei obecność konkretnej, syntetycznej substancji czynnej bywa częściej powiązana z nazwą handlową preparatu. Na egzaminie warto ćwiczyć mapowanie: nazwa handlowa ↔ substancja czynna ↔ zastosowanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Efedryna to substancja o działaniu sympatykomimetycznym, która może wpływać m.in. na drogi oddechowe i układ krążenia. W kontekście preparatów na przeziębienie/kaszel bywa kojarzona z łagodzeniem objawów, ale jej użycie wymaga ostrożności ze względu na możliwe działania niepożądane.
Syropy roślinne często mają w nazwie surowiec (np. babka, prawoślaz, tymianek) albo ich łacińskie odpowiedniki. Preparaty z substancją syntetyczną częściej są znane jako nazwy handlowe. Najpewniejsza metoda to sprawdzenie składu na opakowaniu/ulotce/ChPL.
Składy i nazwy handlowe mogą się zmieniać w czasie: producenci modyfikują receptury, rejestracje wygasają, a produkty znikają z rynku. Dlatego w nauce warto opierać się na aktualnych opisach produktów (ulotka/ChPL) oraz znać ogólne grupy leków i ich typowe substancje czynne.
Częsty błąd to wybór syropu "na kaszel" tylko dlatego, że jest popularny (heurystyka dostępności), albo wybór łacińsko brzmiącej nazwy roślinnej, bo wydaje się "bardziej lekowa". Kluczowe jest czytanie pytania: chodzi o konkretną substancję czynną, a nie ogólne działanie.
Nie są to preparaty kojarzone z efedryną. Nazwa wskazuje na surowiec roślinny (babka), a takie syropy typowo opierają działanie na składnikach roślinnych. Zawsze jednak należy potwierdzić skład na etykiecie lub w dokumentacji produktu, bo rynek i receptury mogą się zmieniać.
Dobrze działa metoda fiszek: na jednej stronie nazwa handlowa, na drugiej substancja czynna i postać. Warto też grupować produkty według surowca (babka/prawoślaz/tymianek) oraz według substancji syntetycznych. Regularne powtórki zmniejszają ryzyko interferencji podobnych nazw.
Najczęściej: substancję czynną, dawkę, postać (syrop, tabletki), wskazania, przeciwwskazania, interakcje i sposób stosowania. W pracy technika farmaceutycznego kluczowe jest też sprawdzenie, czy pacjent nie dubluje tej samej substancji w kilku preparatach OTC/Rx.
Zawsze, gdy masz wątpliwość lub gdy produkt jest rzadko spotykany. Skład preparatu może się zmienić, a nazwy bywają mylące. W praktyce bezpieczniej oprzeć się na wiarygodnym źródle (ulotka/ChPL, rejestr, opis produktu) niż na samym skojarzeniu.
Syrop prawoślazowy jest kojarzony z działaniem osłaniającym (śluz), a tymiankowy z działaniem ułatwiającym odkrztuszanie dzięki składnikom olejkowym. To ogólne rozróżnienie pomaga w testach, ale na egzaminie i w aptece zawsze liczy się konkretny skład i wskazania danego produktu.
Tak, bo nazewnictwo łacińskie pojawia się w recepturze i w tradycyjnych określeniach preparatów. Warto kojarzyć podstawowe surowce i ich łacińskie nazwy (np. Plantago, Althaea, Thymus). To ułatwia odróżnienie preparatów roślinnych od nazw handlowych.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że efedryny chlorowodorek jest substancją czynną występującą w niektórych preparatach złożonych o działaniu przeciwkaszlowym/przeciwprzeziębieniowym.

Źródła:

  • URPL – Rejestr Produktów Leczniczych (wyszukiwarka), https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Aktualne karty produktów/monografie (ChPL lub ulotki) dla leków z grupy przeciwkaszlowej i przeciwprzeziębieniowej
  • Podręczniki do farmakognozji (surowce: prawoślaz, babka, tymianek) – część o syropach roślinnych
  • Materiały do nauki asortymentu aptecznego i substancji czynnych (zestawienia: nazwa handlowa ↔ substancja czynna)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego