KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 30.
Który układ logiczny realizuje funkcję f(a, b, c) = a + b + c?
Ilustracja przedstawia cztery różne układy logiczne, które mogą być używane w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
f(a,b,c)=a+b+c oznacza sumę logiczną (OR) trzech zmiennych. Układ 1 najpierw neguje a, b, c bramkami NAND ze zwartymi wejściami, a potem używa trójwejściowego NAND: NOT(NOT(a)·NOT(b)·NOT(c)). Z prawa De Morgana wynik to a OR b OR c, więc poprawna jest odpowiedź "Układ 1."

Pełne wyjaśnienie:

Funkcja f(a,b,c)=a+b+c w algebrze Boole'a oznacza sumę logiczną, czyli OR trzech sygnałów: a OR b OR c. Zadanie polega na rozpoznaniu, który z pokazanych schematów bramek NAND daje na wyjściu właśnie taką funkcję.

Dlaczego Układ 1 jest poprawny?
Układ 1 ma dwa etapy:

  • Etap 1 (negacja wejść): trzy bramki NAND mają zwarte wejścia, więc każda działa jak negator: z a powstaje NOT(a), z b powstaje NOT(b), z c powstaje NOT(c).
  • Etap 2 (NAND trójwejściowy): sygnały NOT(a), NOT(b), NOT(c) trafiają na trójwejściową bramkę NAND, która realizuje: NOT( NOT(a) AND NOT(b) AND NOT(c) ).

Zgodnie z prawem De Morgana:
NOT( NOT(a) AND NOT(b) AND NOT(c) ) = a OR b OR c.
To dokładnie funkcja a+b+c, więc poprawna odpowiedź to Układ 1.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Układ 2: ma taką samą realizację jak Układ 1, ale dodany jest jeszcze negator na wyjściu (NAND ze zwartymi wejściami). To odwraca wynik, więc na wyjściu otrzymuje się NOT(a OR b OR c), a nie a OR b OR c.
  • Układ 3: pierwszy element to NAND trójwejściowy dający NOT(a AND b AND c), a następnie negator na wyjściu daje podwójną negację: NOT(NOT(a AND b AND c)) = a AND b AND c. To jest iloczyn logiczny (AND), nie suma (OR).
  • Układ 4: pojedyncza trójwejściowa bramka NAND realizuje NOT(a AND b AND c). To również nie jest a OR b OR c.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz OR zrealizowane na NAND, często pojawia się układ "negacje na wejściach + NAND na końcu". To bezpośrednie zastosowanie De Morgana i bardzo typowy schemat w technice cyfrowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W algebrze Boole'a znak + oznacza zwykle sumę logiczną OR, a nie dodawanie arytmetyczne. Zatem f(a,b,c)=a+b+c to funkcja, która ma wartość 1, gdy co najmniej jedno z wejść a, b, c ma wartość 1.
Bramka NAND daje na wyjściu negację iloczynu: NOT(A AND B). Jest "uniwersalna", bo z samych NAND można zbudować NOT, AND i OR, a więc dowolną funkcję logiczną. W praktyce upraszcza to projekt, gdy dostępny jest tylko jeden typ bramek.
Negator realizuje się przez zwarcie wejść bramki NAND (podanie tego samego sygnału na oba wejścia). Wtedy wyjście ma postać NOT(A AND A), czyli NOT(A). To typowy trik w schematach, gdzie wszystkie bramki są NAND.
Prawo De Morgana mówi, że NOT(X AND Y AND Z) = NOT(X) OR NOT(Y) OR NOT(Z) oraz odwrotnie: NOT(NOT(a) AND NOT(b) AND NOT(c)) = a OR b OR c. Dlatego układ "negacje wejść + NAND na końcu" daje funkcję OR.
Szukaj wzorca: inwertery na wejściach (NAND ze zwartymi wejściami dla a, b, c), a potem jedna bramka NAND łącząca te zanegowane sygnały. Taki układ realizuje NOT(NOT(a) AND NOT(b) AND NOT(c)), czyli OR.
Typowo nie. Pojedynczy NAND realizuje NOT(a AND b AND c) (dla wersji trójwejściowej), czyli negację iloczynu, a nie sumę logiczną. Aby uzyskać OR z NAND, zwykle potrzebujesz dodatkowych negacji na wejściach (wynik De Morgana).
Możesz zbudować tablicę prawdy dla wejść a, b, c (8 kombinacji) i policzyć wartości wyjścia dla danego schematu. Następnie porównujesz z funkcją OR: wynik ma być 1 dla wszystkich kombinacji poza a=b=c=0.
Najczęściej: (1) mylenie NAND z OR lub AND bez uwzględnienia negacji, (2) pomijanie inwerterów zrobionych jako NAND ze zwartymi wejściami, (3) błędne stosowanie De Morgana (zamiana AND/OR bez poprawnego przeniesienia negacji), (4) nieuważne śledzenie, gdzie jest dodatkowa negacja na wyjściu.
Dodatkowy negator (NAND ze zwartymi wejściami) odwraca całą funkcję na wyjściu. Jeśli wcześniej uzyskałeś a OR b OR c, to po negacji dostaniesz NOT(a OR b OR c). Na egzaminie to częsta pułapka: schemat wygląda podobnie, ale realizuje funkcję dopełnioną.
Opanuj trzy rzeczy: tabelę prawdy NAND, budowę NOT z NAND oraz prawa De Morgana. Ćwicz przekształcanie funkcji (np. OR/AND) do postaci z negacjami, a potem rozpoznawaj na schematach, gdzie pojawia się inwersja wejść i wyjścia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że f(a,b,c)=a+b+c oznacza sumę logiczną (OR) trzech zmiennych.

Źródła:

  • Wikipedia: "NAND gate" (sekcja o uniwersalności bramki i realizacji innych funkcji) - https://en.wikipedia.org/wiki/NAND_gate - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia: "De Morgan's laws" (opis praw i interpretacja w logice boolowskiej) - https://en.wikipedia.org/wiki/De_Morgan%27s_laws - accessed 2026-02-18
  • Texas Instruments: SN74LS00 Quadruple 2-Input Positive-NAND Gates, datasheet (opis działania bramki NAND i zastosowań) - https://www.ti.com/lit/ds/symlink/sn74ls00.pdf - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział: podstawy algebry Boole'a i prawa De Morgana
  • Noty katalogowe (datasheet) podstawowych bramek NAND (np. rodzina 74xx/74HCxx)
  • Ćwiczenia z przekształcania funkcji logicznych i realizacji funkcji na bramkach uniwersalnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego