KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2020 (test 2)

PYTANIE NR 30.
Który układ sterowania przedstawiono na schemacie?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z układem sterowania, który jest częścią egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
To układ pracy zależnej dwóch styczników.
Świadczą o tym styki rozwierne (NC) K1 i K2 włączone szeregowo w obwody cewek "przeciwnego" stycznika (blokada krzyżowa). Gdy K1 zadziała, rozwiera tor sterowania K2 i uniemożliwia jego jednoczesne załączenie; analogicznie w drugą stronę.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowa odpowiedź: Do pracy zależnej dwóch styczników.

Na schemacie widać dwa styczniki (K1 i K2) oraz dwie symetryczne gałęzie sterowania ich cewkami. Kluczowym elementem jest blokada krzyżowa (wzajemna): w obwodzie cewki K1 znajduje się styk pomocniczy rozwierny (NC) stycznika K2, a w obwodzie cewki K2 znajduje się styk pomocniczy rozwierny (NC) stycznika K1. Oznacza to, że gdy jeden stycznik jest załączony, jego styk NC w torze drugiej cewki zostaje otwarty i uniemożliwia jednoczesną pracę obu styczników.

Dodatkowo każda gałąź ma samopodtrzymanie: styk pomocniczy zwierny (NO) danego stycznika jest połączony równolegle z przyciskiem START (S1 dla K1 i S2 dla K2). Dzięki temu po krótkim naciśnięciu START stycznik pozostaje załączony, dopóki nie zostanie przerwany obwód (np. przez STOP S0).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Do załączenia silnika z opóźnieniem" – układ czasowy zwykle wymaga przekaźnika czasowego lub elementu realizującego zwłokę. W schemacie decydujące są styki NC realizujące blokadę wzajemną, a nie element czasu.
  • "Do rozruchu silnika pierścieniowego" – rozruch silnika pierścieniowego wiąże się z układem oporów w obwodzie wirnika i odpowiednimi stopniami rozruchu. Sam układ dwóch styczników z blokadą krzyżową nie opisuje tej funkcji.
  • "Do pracy równoległej dwóch styczników" – praca równoległa oznacza możliwość jednoczesnego załączenia obu styczników. Tu jest odwrotnie: blokada krzyżowa zapobiega ich jednoczesnej pracy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz styk NC jednego stycznika wpięty w szereg z cewką drugiego (i odwrotnie), to niemal zawsze jest to układ pracy zależnej (wzajemnego wykluczenia), często stosowany np. w układach nawrotnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Praca zależna to układ, w którym załączenie jednego stycznika blokuje możliwość załączenia drugiego. Realizuje się to zwykle przez włączenie styku NC K2 w obwód cewki K1 oraz styku NC K1 w obwód cewki K2. Zapobiega to jednoczesnej pracy.
Szukaj styków pomocniczych rozwiernych (NC) jednego stycznika wpiętych szeregowo w obwód cewki drugiego. Jeśli w gałęzi cewki K1 widzisz NC od K2, a w gałęzi cewki K2 widzisz NC od K1, to jest to blokada krzyżowa (wzajemna).
Po zadziałaniu stycznika jego styk NC w obwodzie drugiej cewki zmienia stan na "otwarty", przerywając zasilanie tej cewki. To prosta zależność elektryczna: aktywny K1 rozłącza tor K2, a aktywny K2 rozłącza tor K1. Dzięki temu układ wymusza wzajemne wykluczenie.
Styk samopodtrzymania (NO) jest włączony równolegle do przycisku START. Po krótkim naciśnięciu START cewka stycznika się załącza, a styk NO "przejmuje" podanie napięcia na cewkę. Stycznik pozostaje załączony aż do przerwania obwodu (np. STOP).
Nie. W pracy równoległej oba styczniki mogą być załączone jednocześnie (brak wzajemnej blokady). W pracy zależnej występuje blokada krzyżowa: styk NC jednego stycznika jest w torze cewki drugiego, więc jednoczesne załączenie jest uniemożliwione.
Najczęściej wtedy, gdy dwa stany są wzajemnie sprzeczne i nie mogą wystąpić jednocześnie, np. przy sterowaniu nawrotnym silnika (lewo/prawo) lub przy przełączaniu torów zasilania. W technice instalacyjnej spotyka się to też w układach, gdzie dwa urządzenia nie mogą pracować razem.
Najczęściej mylone są: (1) styk NC realizujący blokadę z "zwykłym" stykiem bezpieczeństwa, (2) praca zależna z pracą równoległą, bo w obu są dwa styczniki, oraz (3) układ blokady z układem czasowym, mimo że w schemacie nie ma przekaźnika czasowego.
Opóźnienie czasowe wymaga elementu wprowadzającego zwłokę (np. przekaźnika czasowego) albo specyficznego rozwiązania czasowego. Jeśli w schemacie widzisz przede wszystkim styki NC wzajemnie blokujące cewki K1 i K2 oraz samopodtrzymanie, to funkcją jest blokada, nie zwłoka.
STOP (styk NC) jest zwykle wspólny dla obu gałęzi sterowania. Naciśnięcie STOP rozwiera obwód sterowania i odcina zasilanie cewek, niezależnie od tego, który stycznik był załączony. To proste i skuteczne zatrzymanie całego układu sterowania.
Najpierw identyfikuj: cewki (K1, K2), potem sprawdź, jakie styki są wpięte szeregowo z cewką (NC = blokada), a jakie równolegle do START (NO = samopodtrzymanie). Na końcu oceń, czy oba styczniki mogą działać jednocześnie. To zwykle prowadzi do jednej poprawnej odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "To układ pracy zależnej dwóch styczników.Świadczą o tym styki rozwierne (NC) K1 i K2 włączone szeregowo w obwody cewek "przeciwnego" stycznika (blokada krzyżowa)."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektrotechniki/automatyki: schematy sterowania stycznikowego (samopodtrzymanie, blokady)
  • Materiały dydaktyczne o układach sterowania silników (nawrotny, gwiazda-trójkąt, czasowe)
  • Ćwiczenia: rysowanie i analiza schematów drabinkowych z dwoma stycznikami i blokadą elektryczną

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego