KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 22.
W przedstawionym na rysunku schemacie układu sterowania cewki przekaźników mają być załączane w kolejności: K2, K1, K3. Określ wymaganą kolejność naciskania przycisków sterowniczych.
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu sterowania cewkami przekaźników, który jest częścią egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby K3 zadziałał, w jego obwodzie muszą być zamknięte styki K1 i K2 połączone szeregowo. Dlatego najpierw trzeba załączyć K2 (S2), potem K1 (S1). Dopiero wtedy naciśnięcie S3 zasili cewkę K3 i zadziała podtrzymanie.

Pełne wyjaśnienie:

W układach przekaźnikowych o sterowaniu sekwencyjnym kolejność naciśnięcia przycisków wynika nie z numeracji, lecz z warunków logicznych wpisanych w tor zasilania cewek.

Na schemacie przekaźniki K1 i K2 mają klasyczne samopodtrzymanie: po naciśnięciu odpowiednio S1 lub S2 cewka zostaje zasilona, a jej własny styk zwierny podtrzymuje obwód po puszczeniu przycisku. Oznacza to, że po krótkim impulsie na S2 przekaźnik K2 pozostaje załączony, a analogicznie działa K1 po impulsie na S1.

Gałąź K3 jest inna: przed przyciskiem S3 znajduje się tor warunkowy, w którym styki K1 i K2 są połączone szeregowo. To znaczy, że K3 nie może się załączyć, jeśli choć jeden z przekaźników K1 lub K2 nie jest już wzbudzony (bo wtedy jego styk pozostaje otwarty i obwód do S3 jest przerwany). Dopiero po spełnieniu warunku "K1=ON i K2=ON" naciśnięcie S3 doprowadza zasilanie do cewki K3, a następnie styk K3 realizuje własne podtrzymanie.

Żądana kolejność zadziałania cewek to K2 → K1 → K3, więc poprawna sekwencja przycisków musi być: najpierw impuls uruchamiający K2 (S2), potem impuls uruchamiający K1 (S1), a na końcu impuls uruchamiający K3 (S3).

Dlaczego pozostałe sekwencje są błędne?

  • "S1, S2, S3" uruchamia najpierw K1, potem K2, więc nie spełnia wymagania K2 → K1 (kolejność dwóch pierwszych etapów jest odwrócona).
  • "S2, S3, S1" zawodzi w kroku drugim: przy S3 styk K1 jest jeszcze otwarty, więc tor do K3 jest przerwany i K3 nie zadziała.
  • "S3, S2, S1" zaczyna od S3, ale przy wyłączonych K1 i K2 oba styki w szeregu są otwarte, więc K3 nie ma możliwości załączenia; dodatkowo kolejność docelowa nie zostaje osiągnięta.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze szukaj, czy w torze elementu "ostatniego" nie ma styków innych przekaźników w szeregu – to typowy warunek blokady/sekwencji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Samopodtrzymanie (styk podtrzymujący) to rozwiązanie, w którym po krótkim naciśnięciu przycisku cewka przekaźnika nadal jest zasilana przez własny styk zwierny. Dzięki temu nie trzeba trzymać przycisku, a przekaźnik pozostaje załączony aż do przerwania obwodu (np. STOP lub awaria).
Bo w torze zasilania K3 znajduje się warunek: styki K1 i K2 są połączone szeregowo przed przyciskiem S3. Gdy K1 i K2 nie są wzbudzone, ich styki są otwarte, więc obwód do S3 i cewki K3 jest przerwany. Naciśnięcie S3 nic wtedy nie zmienia.
Wystarczy prześledzić przewód od L do cewki K3: jeśli po drodze widać styki innych przekaźników (np. K1 i K2) w szeregu, oznacza to warunek logiczny "muszą być załączone". Taki zapis jest typową blokadą sekwencyjną lub zabezpieczeniem przed niewłaściwą kolejnością.
Pełnią rolę blokady (interlocku) i realizują funkcję logiczną AND: aby prąd popłynął dalej, oba styki muszą być zamknięte jednocześnie. W praktyce wymusza to, by K1 i K2 były już załączone, zanim będzie możliwe uruchomienie K3 przyciskiem S3.
Najpierw ustal, który przekaźnik ma działać jako pierwszy i czy ma samopodtrzymanie. Potem sprawdź, jakie styki są włączone w tory kolejnych cewek. Jeżeli w torze cewki są styki innych przekaźników w szeregu, te przekaźniki muszą być uruchomione wcześniej. Na końcu dopasuj to do przycisków S1–S3.
Nie. Numeracja elementów na schemacie nie narzuca logiki działania. Poprawna kolejność wynika z połączeń styków i warunków w torach zasilania cewek. Częstym błędem jest wybieranie sekwencji "rosnącej", zamiast sprawdzenia, czy np. K3 ma blokadę wymagającą wcześniejszego załączenia K1 i K2.
Połączenie szeregowe oznacza, że prąd popłynie tylko wtedy, gdy wszystkie elementy w szeregu są "zamknięte" (np. styki zwierne są zwarte). To realizuje warunek logiczny AND. W sterowaniu przekaźnikowym często używa się tego do blokad, sekwencji startu i wymuszania spełnienia warunków bezpieczeństwa.
Najczęściej myli się: (1) kolejność przycisków z kolejnością zadziałania cewek, (2) pomija się styki warunkowe w gałęziach, (3) nie uwzględnia się samopodtrzymania i zakłada, że przekaźnik działa tylko podczas trzymania przycisku. Pomaga metoda: "od cewki do zasilania" i sprawdzenie każdego styku po drodze.
Sterowanie sekwencyjne jest typowe w prostych układach automatyki: rozruchy maszyn, linie technologiczne, uruchamianie kilku urządzeń w ustalonej kolejności, a także układy blokad. W instalacjach technicznych może odpowiadać np. za sekwencję dopuszczeń/załączeń elementów wykonawczych, choć często realizuje się to dziś sterownikami PLC.
Sprawdź, która cewka ma w swoim torze najwięcej warunków (np. styki innych przekaźników w szeregu). Taki element zwykle musi być uruchamiany na końcu, bo wymaga wcześniejszego spełnienia stanów pośrednich. Potem potwierdź to, śledząc obwód od L do cewki i identyfikując przerwy przy "wyłączonych" przekaźnikach.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że aby K3 zadziałał, w jego obwodzie muszą być zamknięte styki K1 i K2 połączone szeregowo.

Źródła:

  • Wikipedia: "Przekaźnik" (sekcja o przekaźniku elektromagnetycznym) https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeka%C5%BAnik (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Schemat drabinkowy" (logika sterowania, kontakty w szeregu/równolegle) https://pl.wikipedia.org/wiki/Schemat_drabinkowy (dostęp: 2026-02-27)
  • All About Circuits: "Seal-In (Holding) Circuit" https://www.allaboutcircuits.com/textbook/digital/chpt-7/seal-in-circuits/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały z elektrotechniki i automatyki: układy przekaźnikowe, schematy sterowania
  • Karty katalogowe przekaźników (pojęcia: cewka, styki NO/NC, podtrzymanie)
  • Materiały dydaktyczne o "seal-in circuit" / samopodtrzymaniu i blokadach międzyprzekaźnikowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego