KWALIFIKACJA INF1 - STYCZEŃ 2021 (test 2)

PYTANIE NR 40.
Który wykres prezentuje zależność rezystancji izolacji żył w kablach telekomunikacyjnych od temperatury R = f(T)?
Ilustracja przedstawia cztery wykresy oznaczone literami A, B, C i D, które pokazują różne zależności rezystancji izolacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rezystancja izolacji (dielektryka) w kablach telekomunikacyjnych maleje wraz ze wzrostem temperatury, bo rośnie ruchliwość nośników ładunku w materiale izolacyjnym. Zależność jest zwykle silnie nieliniowa (zbliżona do wykładniczej), więc poprawny jest wykres pokazujący gładki spadek R przy rosnącym T.

Pełne wyjaśnienie:

W kablach telekomunikacyjnych mierzy się m.in. rezystancję izolacji między żyłami (lub żyłą a ekranem/ziemią). Izolacja jest dielektrykiem (np. polietylen, PVC, polipropylen), a mechanizm przewodzenia w dielektrykach różni się od przewodzenia w metalach.

Dlaczego rezystancja izolacji maleje z temperaturą?
Wzrost temperatury zwiększa energię termiczną i ruchliwość nośników ładunku oraz ułatwia procesy przewodzenia w materiale izolacyjnym. Skutkiem jest wzrost przewodności, a więc spadek rezystancji izolacji. Zależność jest zazwyczaj nieliniowa i bywa opisywana prawem o charakterze wykładniczym w funkcji temperatury bezwzględnej.

Wybór właściwego wykresu
Szukany przebieg R=f(T) powinien więc przedstawiać: (1) spadek wartości R przy wzroście T oraz (2) spadek nieliniowy (nie prosta). Taki kształt odpowiada wykresowi, na którym krzywa startuje od dużych wartości przy niskiej temperaturze i stopniowo opada do niższych wartości wraz z ociepleniem.

Dlaczego pozostałe kształty są błędne?

  • Wykresy rosnące sugerują, że rezystancja zwiększa się z temperaturą. To jest typowe skojarzenie dla metali (rezystancja żyły metalowej rośnie z T), ale nie dla izolacji.
  • Wykres liniowo rosnący dodatkowo upraszcza zjawisko do proporcjonalności, podczas gdy wpływ temperatury na izolację bywa silny i nieliniowy.
  • Krzywa z "plateau" i nagłym, prawie pionowym spadkiem nie jest typową, gładką charakterystyką temperaturową samego materiału izolacyjnego; taki kształt bardziej pasowałby do zjawisk progowych lub zmiany stanu/warunków, a nie do standardowej zależności dielektryka.

Wskazówka egzaminacyjna
Jeśli w treści pojawia się słowo "izolacja" oraz jednostki rzędu megaomów (MΩ), myśl o dielektryku. Zapamiętaj kontrast: izolacja zwykle traci rezystancję przy wzroście temperatury, natomiast metalowa żyła zwykle zwiększa swoją rezystancję wraz z temperaturą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rezystancja izolacji to opór elektryczny materiału izolacyjnego między żyłami (lub żyłą a ekranem). Im jest większa (zwykle w MΩ), tym mniejsze prądy upływu i lepszy stan izolacji. Spadek rezystancji może wskazywać zawilgocenie, zabrudzenie albo uszkodzenie izolacji.
W dielektrykach wzrost temperatury zwiększa energię i ruchliwość nośników ładunku oraz ułatwia procesy przewodzenia w materiale. To podnosi przewodność izolacji, czyli powoduje większy prąd upływu. W efekcie mierzona rezystancja izolacji spada i zwykle dzieje się to nieliniowo.
Rezystancja żyły metalowej (miedź/aluminium) zwykle rośnie z temperaturą, bo drgania sieci krystalicznej utrudniają przepływ elektronów. Rezystancja izolacji (dielektryka) zwykle maleje z temperaturą, bo rośnie przewodność materiału izolacyjnego. To kluczowa różnica na egzaminie.
Typowe tworzywa izolacyjne stosowane w kablach, takie jak polietylen, PVC czy polipropylen, zachowują się jak dielektryki: wraz ze wzrostem temperatury rośnie ich przewodność, więc rezystancja izolacji maleje. Dokładna "stromość" zależy od składu i technologii, ale kierunek zmian jest ten sam.
Zwykle nie. Wpływ temperatury na rezystancję izolacji jest na ogół silnie nieliniowy (często opisywany zależnością o charakterze wykładniczym względem temperatury bezwzględnej). Dlatego na wykresie poprawna odpowiedź to najczęściej gładka krzywa malejąca, a nie prosta.
Pomiary wykonuje się m.in. przy odbiorach nowych odcinków, po naprawach, po uszkodzeniach mechanicznych oraz w ramach okresowej diagnostyki. Wynik pomaga wykryć zawilgocenie, zabrudzenia, starzenie izolacji i mikrouszkodzenia. Ważne jest porównywanie pomiarów w podobnych warunkach temperaturowych.
Jeśli kabel jest cieplejszy (np. na słońcu), rezystancja izolacji może być wyraźnie niższa bez realnego pogorszenia stanu. To może wyglądać jak "gorsza izolacja", choć przyczyną jest temperatura. Dlatego wyniki często odnosi się do temperatury odniesienia (np. około 20°C) lub wykonuje pomiar po stabilizacji warunków.
Najczęściej myli się izolację z metalem i wybiera wykres rosnący. Drugim błędem jest zakładanie zależności liniowej i wybór prostej zamiast krzywej. Trzecim jest ignorowanie jednostek (MΩ), które sugerują, że chodzi o izolację i prądy upływu, a nie o rezystancję przewodnika.
Ćwicz odczyt osi, jednostek i trendu (rośnie/maleje) oraz rozpoznawanie typowych kształtów: liniowy, nieliniowy, z nasyceniem. Zapamiętaj dwa "kontrasty": metal (rezystancja rośnie z temperaturą) oraz izolacja (rezystancja maleje z temperaturą). To szybko eliminuje błędne wykresy.
Tak. Wilgoć i zabrudzenia zwiększają prądy upływu i obniżają rezystancję izolacji, a ich wpływ może się nasilać wraz z temperaturą. W praktyce oznacza to, że ciepły i wilgotny kabel może mieć dużo gorsze wyniki niż suchy w tej samej temperaturze. Dlatego ocena powinna uwzględniać warunki środowiskowe.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Rezystancja izolacji (dielektryka) w kablach telekomunikacyjnych maleje wraz ze wzrostem temperatury, bo rośnie ruchliwość nośników ładunku w materiale izolacyjnym."

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw elektrotechniki i fizyki dielektryków (działy: przewodnictwo w dielektrykach, rezystywność, wpływ temperatury)
  • Instrukcje producentów mierników rezystancji izolacji (megomomierzy) – interpretacja wyników i czynniki wpływające
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji INF.1 dotyczące diagnostyki torów telekomunikacyjnych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026

Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego