KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2023 (test 2)

PYTANIE NR 30.
Który z diagramów czasowych przedstawia działanie instrukcji zegara TP?
Ilustracja przedstawia cztery diagramy czasowe, które są częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego działania instrukcji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Instrukcja zegara TP (timer impulsowy) ustawia wyjście Q na "1" na czas PT po zboczu narastającym sygnału IN, niezależnie od tego, czy IN wróci do "0" w trakcie impulsu. Poprawny diagram musi więc pokazywać impuls Q o stałej długości PT wyzwalany narastaniem IN.

Pełne wyjaśnienie:

Instrukcja zegara TP jest klasycznym timerem impulsowym (monostabilnym) znanym z biblioteki timerów IEC. Jej kluczową cechą jest to, że wyjście Q przyjmuje stan wysoki na z góry zadany czas PT po wystąpieniu zbocza narastającego na wejściu IN.

Jak rozpoznać poprawny diagram czasowy dla TP:

  • Na wejściu IN musi pojawić się moment wyzwolenia – typowo jest to przejście z 0 na 1 (zbocze narastające).
  • Na wyjściu Q powinien pojawić się impuls rozpoczynający się bezpośrednio po tym zboczu (w praktyce w tym samym cyklu/programowym ujęciu czasu).
  • Czas trwania stanu wysokiego Q powinien odpowiadać PT i nie powinien zależeć od tego, czy IN pozostaje w stanie 1 czy wróci do 0.

Dlatego poprawny jest ten diagram, który pokazuje pojedynczy impuls na Q o stałej długości PT, uruchamiany zboczem narastającym IN.

Dlaczego pozostałe diagramy bywają wybierane błędnie:

  • Diagramy przedstawiające opóźnione załączenie Q po czasie (typowe dla TON) są mylące, bo w TP nie chodzi o "czekanie" przed załączeniem, tylko o wygenerowanie impulsu.
  • Diagramy, w których Q jest wysokie tak długo jak IN (lub zanika natychmiast po zaniku IN), nie pasują do TP, ponieważ TP utrzymuje Q przez czas PT nawet, gdy IN zdąży opaść.
  • Diagramy pokazujące opóźnione wyłączenie (typowe dla TOF) również nie opisują TP, bo TOF reaguje na zbocze opadające i podtrzymuje Q po zaniku IN.

W praktyce egzaminacyjnej warto porównać trzy standardowe zachowania: TON (opóźnione załączenie), TOF (opóźnione wyłączenie) i TP (impuls o stałym czasie). Jeśli na wykresie widzisz impuls Q o długości PT po narastaniu IN, to jest to właśnie TP.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
TP to timer impulsowy (monostabilny): po wykryciu zbocza narastającego na wejściu IN ustawia wyjście Q na 1 na czas PT. Po upływie PT Q wraca do 0, nawet jeśli IN pozostaje w stanie wysokim.
Typowo timer TP uruchamia zbocze narastające sygnału IN (przejście 0→1). Właśnie ten moment jest "wyzwalaczem" impulsu na Q, dlatego na diagramie trzeba szukać impulsu startującego od narastania IN.
Wyjście Q jest pojedynczym impulsem: przechodzi na 1 po wyzwoleniu i pozostaje na 1 przez dokładnie PT, a następnie wraca do 0. Kluczowe jest, że długość impulsu Q nie zależy od długości stanu 1 na wejściu IN.
TON i TP oba dotyczą czasu, ale zachowują się inaczej: TON "czeka" PT i dopiero wtedy załącza Q, natomiast TP natychmiast generuje impuls Q trwający PT. Mylenie wynika z podobnych nazw i tego, że oba wykorzystują parametr PT.
TP generuje impuls po zboczu narastającym IN, natomiast TOF podtrzymuje Q po zaniku IN (zbocze opadające). Na wykresach TP to impuls o stałej długości, a TOF to opóźnione wyłączenie po przejściu IN z 1 na 0.
W typowej interpretacji TP wyzwala się od zbocza 0→1, więc jeśli IN już jest w stanie 1 i nie pojawi się nowe zbocze narastające, impuls nie zostanie ponownie uruchomiony. Do kolejnego impulsu potrzebny jest powrót IN do 0 i ponowne narastanie.
Najczęściej pomija się moment wyzwolenia (zbocze narastające), myli się PT jako "opóźnienie startu", albo zakłada się, że Q musi trwać tak długo jak IN. W TP Q ma stały czas trwania PT niezależny od tego, jak długo IN jest w 1.
Sprawdź, czy Q wraca do 0 po czasie PT nawet wtedy, gdy IN nadal jest w 1. Jeśli Q "kopiuje" IN (jest 1 tylko wtedy, gdy IN=1), to nie jest TP. TP powinien mieć wyraźny impuls o określonej długości.
TP stosuje się do generowania krótkich, powtarzalnych impulsów sterujących, np. przedmuch zaworu pneumatycznego, impuls startowy dla sekwencji, krótkie załączenie przekaźnika, sygnał resetu lub impuls testowy czujnika/aktuatora.
Najlepiej porównać na symulatorze trzy przebiegi: TON, TOF i TP. Rysuj własne diagramy dla różnych sytuacji IN (krótki impuls, długi stan 1, powtarzane zbocza). Na egzaminie zawsze szukaj: zbocze → impuls Q o długości PT.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że instrukcja zegara TP (timer impulsowy) ustawia wyjście Q na "1" na czas PT po zboczu narastającym sygnału IN, niezależnie od tego, czy IN wróci do "0" w trakcie impulsu.

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (timers TP/TON/TOF w bibliotece standardowej)
  • Siemens, "SIMATIC S7-1200/S7-1500, TIA Portal – dokumentacja funkcji instrukcji czasowych (TP / Pulse timer)" (opis działania bloku TP w systemach SIMATIC)
  • CODESYS GmbH, "CODESYS Development System / IEC 61131-3 Standard Function Blocks – Timers" (opis bloków czasowych, w tym TP)

Materiały:

  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w szkole (opis bloków czasowych TON/TOF/TP)
  • Materiały dydaktyczne z IEC 61131-3 dotyczące timerów
  • Zadania praktyczne: porównanie przebiegów TON vs TP na symulatorze PLC

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego