KWALIFIKACJA ELE10 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 6.
Który z kolektorów słonecznych, zastosowany w instalacji do wspomagania ogrzewania wody użytkowejoraz ogrzewania budynku, posiada największą sprawność w okresie wspomagania ogrzewania budynku?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W okresie wspomagania ogrzewania budynku (zima) występują duże różnice temperatur między absorberem a otoczeniem, więc rosną straty ciepła.
Kolektor rurowy typu heat-pipe utrzymuje najwyższą sprawność, bo próżnia ogranicza konwekcję, a rura cieplna zapewnia jednostronny transport energii i zmniejsza straty zwrotne.

Pełne wyjaśnienie:

W okresie wspomagania ogrzewania budynku instalacja solarna pracuje w trudniejszych warunkach niż latem dla samej c.w.u.: jest chłodniej, a oczekiwana temperatura czynnika grzewczego bywa wyższa. To oznacza dużą różnicę temperatur (ΔT) między kolektorem a otoczeniem, a wraz ze wzrostem ΔT rosną straty ciepła i spada sprawność.

Odpowiedź "Rurowy typu heat-pipe." jest poprawna, ponieważ konstrukcja heat-pipe łączy dwie kluczowe korzyści przy wysokich ΔT:

  • Izolacja próżniowa w rurach ogranicza straty konwekcyjne do otoczenia.
  • Jednostronny transport ciepła przez rurę cieplną (parowanie–skraplanie) ogranicza zjawiska strat zwrotnych, czyli "oddawania" ciepła w niekorzystnych warunkach pracy.

W praktyce powoduje to, że w okresie grzewczym (gdy kolektor musi utrzymać wyższą temperaturę roboczą mimo niskiej temperatury powietrza) heat-pipe zachowuje wyższą sprawność niż typowe kolektory płaskie i niż rurowe próżniowe z bezpośrednim przepływem czynnika.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Płaski cieczowy." – kolektory płaskie dobrze sprawdzają się przy mniejszych ΔT (np. latem dla c.w.u.), ale zimą ich straty rosną szybciej, więc sprawność wyraźnie spada.
  • "Rurowy próżniowy." – próżnia pomaga, jednak w wariancie z bezpośrednim przepływem nośnika przez rurki łatwiej o dodatkowe straty i gorsze zachowanie przy wysokich ΔT niż w rozwiązaniu heat-pipe.
  • "Płaski gazowy." – w typowych instalacjach solarnych do c.w.u./c.o. standardem jest czynnik ciekły (np. mieszanina wodno-glikolowa); odpowiedź z "gazowy" nie opisuje typowego rozwiązania zapewniającego najwyższą sprawność w warunkach zimowych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "wspomaganie ogrzewania budynku" lub "okres grzewczy", myśl o wysokim ΔT i o konstrukcjach minimalizujących straty – zwykle wygrywają rozwiązania próżniowe, a wśród nich heat-pipe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kolektor heat-pipe to odmiana kolektora rurowego próżniowego, w której w każdej rurze znajduje się zamknięta rura cieplna. Ciecz robocza odparowuje, para oddaje ciepło w kondensatorze, a skroplina wraca grawitacyjnie. Daje to sprawny, "jednostronny" transport ciepła.
Zimą rośnie różnica temperatur między kolektorem a otoczeniem, więc straty ciepła są większe. Heat-pipe korzysta z próżni (mniejsze straty konwekcyjne) oraz z transportu parowanie–skraplanie, który ogranicza straty zwrotne. Dzięki temu lepiej utrzymuje sprawność przy dużym ΔT.
W kolektorze rurowym próżniowym z bezpośrednim przepływem nośnik ciepła płynie przez rurki. W heat-pipe nośnik instalacji odbiera energię w kolektorze przez kondensator rury cieplnej, a sama rura cieplna przenosi energię w jedną stronę. To zwykle poprawia pracę przy wysokim ΔT.
Kolektor płaski cieczowy najczęściej sprawdza się w przygotowaniu c.w.u. przy mniejszych różnicach temperatur, typowych dla okresu letniego i przejściowego. W takich warunkach jego sprawność może być zbliżona do innych typów, a konstrukcja bywa tańsza i prostsza w serwisie.
ΔT to różnica między temperaturą pracy kolektora a temperaturą otoczenia. Im większe ΔT, tym większe straty ciepła do otoczenia (np. przez obudowę i promieniowanie), więc efektywna sprawność spada. Dlatego zimą, gdy trzeba uzyskać wyższą temperaturę, wybór konstrukcji o mniejszych stratach jest kluczowy.
Tak, ale głównie jako wspomaganie w okresach przejściowych oraz w instalacjach niskotemperaturowych (np. ogrzewanie podłogowe). W pełni zimy uzyski bywają ograniczone przez małe nasłonecznienie i duże straty. Dlatego do takich zastosowań częściej dobiera się kolektory o lepszej pracy przy wysokim ΔT.
Najczęściej myli się pojęcia: "rurowy próżniowy" traktuje się jako to samo co "heat-pipe". Drugi błąd to myślenie o warunkach letnich (c.w.u.), gdy pytanie dotyczy okresu grzewczego. Warto zapamiętać, że przy wspomaganiu c.o. liczy się zachowanie sprawności przy dużym ΔT.
Najbardziej użyteczne są krzywe sprawności i współczynniki strat ciepła (pokazujące, jak sprawność spada wraz ze wzrostem ΔT). W praktyce porównuje się też powierzchnię apertury, izolację, konstrukcję rur oraz deklarowane warunki badań. Na egzaminie szukaj informacji o pracy przy wysokim ΔT.
W typowych instalacjach solarnych jako nośnik ciepła stosuje się ciecz (najczęściej roztwór wodno-glikolowy), bo łatwo ją pompować i ma korzystne własności cieplne. Rozwiązania "gazowe" nie są standardem dla klasycznych kolektorów do c.w.u. i wspomagania c.o., więc taka odpowiedź zwykle jest dystraktorem.
Sygnały to sformułowania typu "wspomaganie ogrzewania budynku", "okres grzewczy" lub konieczność uzyskania wyższych temperatur pracy. To oznacza duże ΔT i większe straty, więc zwykle poprawna jest konstrukcja, która lepiej je ogranicza (np. warianty próżniowe, zwłaszcza heat-pipe).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • PN-EN 12975 (kolektory słoneczne – badania i wymagania; norma przywołana w kontekście) – brak danych o wydaniu/wariantach w dostarczonych materiałach
  • PN-EN 12976 (systemy słoneczne – wymagania i badania; norma przywołana w kontekście) – brak danych o wydaniu/wariantach w dostarczonych materiałach

Materiały:

  • Dokumentacja techniczna producentów kolektorów (krzywe sprawności, współczynniki strat)
  • Materiały szkoleniowe doboru instalacji solarnych dla c.w.u. i wspomagania c.o.
  • Podręczniki/opracowania z zakresu termodynamiki i wymiany ciepła w instalacjach OZE

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego