KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2008

PYTANIE NR 10.
Który z leków jest stosowany w leczeniu cukrzycy typu I?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cukrzyca typu 1 wynika z bezwzględnego niedoboru insuliny spowodowanego zniszczeniem komórek β trzustki, dlatego podstawą leczenia jest podawanie insuliny. Metformina oraz pochodne sulfonylomocznika (glimepiryd, gliklazyd) są typowo lekami doustnymi stosowanymi głównie w cukrzycy typu 2.

Pełne wyjaśnienie:

W cukrzycy typu 1 dochodzi do znacznego, a zwykle całkowitego niedoboru własnej insuliny, ponieważ układ immunologiczny niszczy komórki β trzustki odpowiedzialne za jej wydzielanie. Skutkiem jest hiperglikemia oraz ryzyko rozwinięcia kwasicy ketonowej. Z tego powodu leczenie musi uzupełniać brakujący hormon, czyli opiera się na insulinoterapii (różne schematy: intensywna insulinoterapia, pompy insulinowe, dawki bazalne i posiłkowe).

Odpowiedź "Insulina" jest poprawna, ponieważ w typie 1 nie da się skutecznie prowadzić leczenia wyłącznie lekami doustnymi: kluczowy problem to brak insuliny, a nie tylko insulinooporność. Podanie insuliny umożliwia transport glukozy do tkanek, hamuje lipolizę i ketogenezę oraz pozwala kontrolować glikemię.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w kontekście klasycznego leczenia cukrzycy typu 1:

  • "metformina" zmniejsza wytwarzanie glukozy w wątrobie i poprawia wrażliwość tkanek na insulinę; to lek pierwszego wyboru w cukrzycy typu 2, gdy dominuje insulinooporność.
  • "Glimepiryd" jest pochodną sulfonylomocznika, która stymuluje trzustkę do wydzielania insuliny; w typie 1, gdy komórki β są zniszczone, mechanizm działania jest niewystarczający.
  • "Gliklazyd" również należy do pochodnych sulfonylomocznika i działa podobnie jak glimepiryd, zwiększając wydzielanie insuliny; typowo wykorzystuje się go w cukrzycy typu 2.

W przygotowaniu do egzaminu warto zapamiętać prostą regułę: typ 1 = insulinoterapia (bezwzględny niedobór), natomiast typ 2 = najczęściej leki doustne (insulinooporność), choć w części przypadków typ 2 także wymaga insuliny na pewnym etapie choroby.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cukrzyca typu 1 to choroba, w której organizm przestaje wytwarzać insulinę (zwykle z powodu autoimmunologicznego uszkodzenia trzustki). Bez insuliny glukoza nie może być prawidłowo wykorzystywana przez tkanki, a rośnie ryzyko kwasicy ketonowej. Dlatego podstawą leczenia jest podawanie insuliny.
W typie 1 kluczowy jest bezwzględny niedobór insuliny, więc leczenie opiera się na insulinoterapii. W typie 2 dominuje insulinooporność i początkowo częściej stosuje się leki doustne oraz modyfikację stylu życia, a insulinę włącza się zwykle później lub w szczególnych sytuacjach.
Metformina działa głównie poprzez zmniejszenie produkcji glukozy w wątrobie i poprawę wrażliwości tkanek na insulinę. W cukrzycy typu 1 problemem jest brak własnej insuliny, więc bez jej podawania nie da się skutecznie kontrolować gospodarki węglowodanowej. Dlatego metformina nie zastępuje insulinoterapii.
Pochodne sulfonylomocznika (np. glimepiryd, gliklazyd) pobudzają komórki β trzustki do wydzielania insuliny. To działa wtedy, gdy trzustka zachowała zdolność produkcji insuliny. W cukrzycy typu 1 komórki β są zwykle zniszczone, więc mechanizm ten jest niewystarczający jako leczenie podstawowe.
Insulina w cukrzycy typu 2 bywa potrzebna, gdy leki doustne przestają wystarczać, w okresach dużego stresu metabolicznego (np. ciężkie infekcje), w ciąży, okołooperacyjnie lub gdy występują bardzo wysokie glikemie. To nie zmienia faktu, że w typie 1 insulina jest terapią podstawową od początku.
Najczęstsze pomyłki wynikają z utożsamiania "leków na cukrzycę" z metforminą albo z wybierania leków doustnych, bo są popularne. Uczniowie czasem nie łączą typu 1 z bezwzględnym niedoborem insuliny. Pomaga zasada: typ 1 → insulina; typ 2 → często leki doustne.
Wskazówkami są sformułowania: "cukrzyca typu 1", "bezwzględny niedobór insuliny", "ryzyko kwasicy ketonowej", "komórki β trzustki". Jeśli w odpowiedziach są leki doustne (np. metformina, sulfonylomoczniki), a pytanie dotyczy typu 1, zwykle właściwa będzie insulina.
Tak, oba należą do pochodnych sulfonylomocznika. Ich wspólną cechą jest pobudzanie wydzielania insuliny przez trzustkę, co zwiększa ryzyko hipoglikemii. Są typowo wykorzystywane w cukrzycy typu 2, gdy trzustka nadal wydziela insulinę, choć w niewystarczającej ilości.
Dobór leku wynika z tego, co jest "przyczyną" hiperglikemii. Gdy problemem jest brak insuliny (typ 1), trzeba ją podać. Gdy dominuje insulinooporność (typ 2), pomocne są leki poprawiające wrażliwość na insulinę lub wpływające na gospodarkę glukozą. Mechanizm prowadzi do właściwej terapii.
Stosuj dwie fiszki: typ 1 = insulina (brak hormonu) i typ 2 = leki doustne + styl życia (insulinooporność), z dopiskiem, że typ 2 też czasem przechodzi na insulinę. Uporządkuj nazwy leków w grupy (metformina, sulfonylomoczniki) i przypisz im typowe wskazania.
info

Około 70% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że cukrzyca typu 1 wynika z bezwzględnego niedoboru insuliny spowodowanego zniszczeniem komórek β trzustki, dlatego podstawą leczenia jest podawanie insuliny.

Źródła:

  • Goodman & Gilman’s The Pharmacological Basis of Therapeutics, rozdział: Drugs Used in Diabetes Mellitus (wydanie współczesne)
  • Harrison’s Principles of Internal Medicine, rozdział dotyczący cukrzycy (Type 1 diabetes: pathogenesis and treatment; wydanie współczesne)
  • Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę – opracowanie towarzystwa diabetologicznego (rozdziały: cukrzyca typu 1, insulinoterapia; aktualne wydanie)

Materiały:

  • Podręcznik farmakologii (rozdział: leki przeciwcukrzycowe)
  • Podręcznik diabetologii lub chorób wewnętrznych (rozdział: cukrzyca typu 1 i 2)
  • Charakterystyki Produktów Leczniczych wybranych insulin (sekcje: wskazania, dawkowanie, ostrzeżenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego