KWALIFIKACJA EKA2 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 39.
Który z obowiązków nie należy do archiwisty likwidowanej jednostki?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odtajnienie dokumentacji z klauzulą "tajne" nie jest typowym obowiązkiem archiwisty likwidowanej jednostki, bo wymaga odrębnych uprawnień i decyzji właściwego podmiotu. Zadania archiwisty dotyczą organizacji prac archiwalnych: planu uporządkowania, przekazań materiałów kat. A oraz informowania likwidatora o zasadach postępowania z dokumentacją.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza rozróżnienie między czynnościami archiwalnymi wykonywanymi w toku likwidacji jednostki a czynnościami z zakresu ochrony informacji niejawnych, które mają odrębny reżim uprawnień i odpowiedzialności.

Odpowiedź "Odtajnienie dokumentacji objętej klauzulą "tajne"." jest właściwa jako wskazanie obowiązku, który nie należy do archiwisty. Odtajnienie (zniesienie lub zmiana klauzuli tajności) nie jest zwykłą czynnością ewidencyjno-porządkową. To działanie o charakterze decyzyjnym, powiązane z systemem ochrony informacji niejawnych, i co do zasady wymaga kompetencji oraz trybu określonego dla informacji chronionych. Archiwista może natomiast zapewniać prawidłowe przechowywanie i porządek, ale nie "odtajnia" dokumentów samodzielnie.

Pozostałe propozycje mieszczą się w realnych zadaniach archiwisty podczas likwidacji:

  • "Opracowanie i przedłożenie likwidatorowi planu uporządkowania archiwum." – dotyczy przygotowania prac porządkowych i organizacji postępowania z zasobem, co jest typowe dla archiwisty.
  • "Powiadomienie likwidatora o przekazaniu akt kat. A do archiwum państwowego." – przekazywanie materiałów archiwalnych do właściwego archiwum jest elementem zakończenia obiegu dokumentacji, a informowanie likwidatora porządkuje odpowiedzialność i rozliczalność czynności.
  • "Powiadomienie likwidatora o prawnych aspektach postępowania z dokumentacją likwidowanej jednostki." – archiwista w praktyce często wspiera likwidatora informacyjnie (w granicach swoich kompetencji), wskazując wymagania dotyczące kwalifikacji, brakowania i przekazywania dokumentacji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się sformułowania związane z klauzulami ("tajne", "poufne" itp.), warto zadać sobie pytanie, czy chodzi o czynność archiwalną (porządkowanie, ewidencja, przekazanie), czy o decyzję z obszaru bezpieczeństwa informacji. To często jest klucz do wyboru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Archiwista koncentruje się na uporządkowaniu i zabezpieczeniu dokumentacji: przygotowuje plan prac, porządkuje akta, dba o ewidencję oraz organizuje przekazanie materiałów archiwalnych (np. kat. A) do właściwego archiwum. Wspiera też likwidatora informacyjnie w zakresie zasad postępowania z dokumentami.
Odtajnienie ma charakter decyzji dotyczącej klauzuli tajności i zwykle wymaga odrębnych uprawnień oraz trybu właściwego dla informacji niejawnych. Archiwista zajmuje się czynnościami archiwalnymi (porządkowanie, ewidencja, przekazywanie), a nie samodzielnym znoszeniem klauzul ochronnych.
Kategoria A oznacza materiały archiwalne przeznaczone do trwałego przechowywania. W praktyce wymaga to szczególnej dbałości o kompletność, porządek i ewidencję, a w określonych sytuacjach (np. likwidacja jednostki) także przygotowania ich do przekazania do archiwum państwowego.
Najczęściej przekazuje się materiały archiwalne, czyli dokumentację o trwałej wartości historycznej i dowodowej (zwykle oznaczaną kat. A). Przekazanie obejmuje uporządkowanie, przygotowanie spisów i formalne potwierdzenie odbioru, tak aby zapewnić ciągłość przechowywania i dostępność dla przyszłych potrzeb.
Wtedy, gdy decyzje likwidatora wpływają na los dokumentacji: harmonogram porządkowania, warunki przechowywania, przekazania do archiwum oraz ewentualne procedury brakowania. Informacja powinna być na tyle konkretna, by likwidator mógł podjąć działania organizacyjne i zapewnić zgodność z obowiązującymi zasadami.
To zwięzły dokument organizacyjny: określa zakres prac, kolejność działań, osoby odpowiedzialne, sposób ewidencjonowania i przygotowania akt do przekazania lub dalszego przechowywania. Powinien uwzględniać także ryzyka (np. braki w opisach) i terminy, aby likwidacja nie spowodowała utraty kontroli nad dokumentacją.
Zazwyczaj nie. Zmiana lub zniesienie klauzuli tajności to czynność wymagająca odpowiednich kompetencji i procedur związanych z ochroną informacji niejawnych. Archiwista może natomiast dbać o prawidłowe przechowywanie takich akt, ich ewidencję i ograniczenie dostępu zgodnie z wymogami bezpieczeństwa.
Częsty błąd to mieszanie kompetencji: przypisywanie archiwiście decyzji, które należą do innych ról (np. dotyczących tajności). Drugi błąd to utożsamianie przekazania akt z ich zniszczeniem. Warto pamiętać, że porządkowanie, ewidencja i przekazanie materiałów archiwalnych to inne czynności niż brakowanie.
Najlepiej w dokumentacji wewnętrznej jednostki (instrukcje kancelaryjne i archiwalne, regulaminy) oraz w materiałach dydaktycznych i podręcznikach z archiwistyki zakładowej. Na egzaminie przydaje się też znajomość standardowego podziału zadań między archiwistę, kierownika komórki i likwidatora.
Ucz się przez scenariusze: likwidacja jednostki, porządkowanie akt, przekazanie kat. A, zasady ewidencji. Ćwicz odróżnianie czynności archiwalnych od decyzji prawnych i bezpieczeństwa informacji. Pomaga lista kontrolna: kto odpowiada, jaki dokument powstaje, jaki jest cel i jaki skutek prawny ma dana czynność.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Odtajnienie dokumentacji z klauzulą "tajne" nie jest typowym obowiązkiem archiwisty likwidowanej jednostki, bo wymaga odrębnych uprawnień i decyzji właściwego podmiotu."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z archiwistyki zakładowej (procedury porządkowania i kwalifikacji dokumentacji)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji EKA.2 dotyczące likwidacji jednostki i przekazywania materiałów archiwalnych
  • Instrukcje kancelaryjne i archiwalne stosowane w jednostkach (dla ćwiczeń z planu uporządkowania i spisów zdawczo-odbiorczych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego