KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 33.
Który z odczynników może posłużyć do oznaczenia skrobi?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do wykrywania skrobi stosuje się roztwór jodu w jodku potasu (płyn Lugola). Jod tworzy z amylozą kompleks o charakterystycznym granatowym zabarwieniu. Pozostałe roztwory nie dają swoistej reakcji barwnej dla skrobi. W praktyce jest to szybka próba jakościowa w analizie żywności i surowców roślinnych.

Pełne wyjaśnienie:

Skrobię oznacza się jakościowo najczęściej próbą jodową, czyli użyciem roztworu jodu I2 w obecności jodku potasu KI (często nazywanego płynem Lugola). Obecność jodków zwiększa rozpuszczalność jodu w wodzie i umożliwia uzyskanie roztworu reagującego ze skrobią.

Istota reakcji polega na tym, że składnik skrobi – głównie amyloza – tworzy z cząsteczkami jodu (oraz formami jodu obecnymi w takim roztworze) kompleks, który daje charakterystyczne granatowe/niebieskofioletowe zabarwienie. Jest to reakcja swoista i bardzo szybka, dlatego nadaje się do prostego potwierdzenia obecności skrobi w próbce.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • Br2(aq): woda bromowa jest typowym odczynnikiem do wykrywania wiązań nienasyconych (odbarwianie) lub do reakcji utleniania w określonych warunkach. Nie stanowi standardowej, charakterystycznej próby barwnej na skrobię.
  • CuSO4(aq): siarczan miedzi(II) występuje w różnych reakcjach (np. związanych z kompleksowaniem lub z próbami na związki redukujące w obecności zasady), ale sam wodny roztwór CuSO4 nie jest klasycznym odczynnikiem identyfikującym skrobię.
  • NaCl(aq): chlorek sodu w roztworze pełni zwykle rolę elektrolitu, nie daje specyficznej reakcji wskaźnikowej pozwalającej rozpoznać skrobię.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "oznaczenie skrobi" i odpowiedzi zawierają jod, najczęściej chodzi o próbę jodową. Warto też pamiętać, że jest to reakcja jakościowa (barwna), a nie typowe miareczkowanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próba jodowa to szybka reakcja jakościowa, w której do próbki dodaje się roztwór jodu w jodku potasu (płyn Lugola). Jeśli w próbce jest skrobia (szczególnie amyloza), pojawia się charakterystyczne granatowe zabarwienie kompleksu.
Jod słabo rozpuszcza się w wodzie, dlatego dodatek KI zwiększa jego rozpuszczalność i stabilność roztworu. Dzięki temu powstaje odczynnik, który łatwo reaguje ze skrobią i daje wyraźną zmianę barwy, przydatną w analizie jakościowej.
Typowy wynik dodatni to granatowe lub niebieskofioletowe zabarwienie. Intensywność może zależeć od stężenia skrobi i sposobu przygotowania próbki. Brak zmiany barwy zwykle oznacza brak skrobi lub zbyt małe jej stężenie.
Nie. Roztwór NaCl jest elektrolitem i nie tworzy ze skrobią charakterystycznego kompleksu barwnego. W praktyce laboratoryjnej NaCl(aq) nie jest traktowany jako odczynnik identyfikacyjny skrobi, więc nie nadaje się do próby jakościowej.
Woda bromowa jest kojarzona głównie z wykrywaniem wiązań nienasyconych (odbarwianie) lub z reakcjami utleniania, a nie z identyfikacją skrobi. Nie daje klasycznej, swoistej reakcji barwnej potwierdzającej obecność skrobi w próbce.
Siarczan miedzi(II) występuje w różnych reakcjach analitycznych, ale sam roztwór CuSO4(aq) nie daje charakterystycznej, jednoznacznej reakcji barwnej ze skrobią. Do skrobi używa się odczynnika jodowego, bo zapewnia szybki i specyficzny efekt.
Próby barwne często służą do szybkiej identyfikacji wybranych grup związków, np. skrobi (próba jodowa), niektórych związków nienasyconych (odbarwianie wody bromowej) czy jonów metali (reakcje strąceniowe/kompleksowe). To typowe testy wstępne.
Oznaczanie skrobi stosuje się m.in. w analizie żywności, surowców roślinnych i półproduktów technologicznych. Próba jodowa jest przydatna jako szybka kontrola obecności skrobi przed wykonaniem bardziej szczegółowych analiz lub oceny jakości surowca.
Najczęściej przygotowuje się wodny wyciąg lub zawiesinę próbki i dodaje kilka kropli odczynnika jodowego. Ważne jest, aby próbka była dobrze wymieszana i możliwie jednorodna. Zabarwienie granatowe świadczy o wyniku dodatnim.
Częsty błąd to mylenie odczynników: wybór wody bromowej lub soli metalu, bo "też zmieniają barwę" w innych testach. Pomaga zapamiętać, że skrobia jest klasycznie wykrywana odczynnikiem jodowym (I2 w KI), dając granatowy kompleks.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Do wykrywania skrobi stosuje się roztwór jodu w jodku potasu (płyn Lugola)."

Źródła:

  • Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Iodine_test (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%B3ba_jodowa (dostęp: 2026-02-28)
  • Encyclopaedia Britannica: https://www.britannica.com/science/iodine-test (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki z analizy jakościowej (reakcje charakterystyczne, próby barwne)
  • Materiały dydaktyczne o węglowodanach (skrobia, reakcje identyfikacyjne)
  • Karty charakterystyki i opisy zastosowań płynu Lugola w laboratorium

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego