KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 33.
Który z podanych fragmentów programu obróbkowego opisuje tor ruchu freza z punktu P1 do P3?
Ilustracja przedstawia schemat toru ruchu freza na płaszczyźnie kartezjańskiej w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tor P1→P3 przebiega przez punkt pośredni P2, więc w programie muszą wystąpić dwa kolejne bloki: najpierw z współrzędnymi P2, a potem P3. Fragment X50 Y60 opisuje dojazd do P2, a X75 Y25 przejście do P3, więc odpowiada ruchowi P1–P2–P3.
To typowy zapis toru w układzie XY.

Pełne wyjaśnienie:

Tor ruchu narzędzia w programie NC/CNC jest opisywany sekwencją kolejnych punktów docelowych. Każdy blok zawierający adresy X i Y wskazuje, do jakich współrzędnych ma dojechać narzędzie w płaszczyźnie obróbki (np. przy ruchu liniowym G01 albo przy pozycjonowaniu G00 – sama zasada punktów docelowych pozostaje taka sama).

Na rysunku tor jest jednoznaczny: P1 → P2 → P3, gdzie P2 jest punktem pośrednim. Oznacza to, że poprawny fragment programu musi zawierać co najmniej dwa kolejne bloki:

  • blok z współrzędnymi P2 (najpierw przejście z P1 do P2),
  • następny blok z współrzędnymi P3 (potem przejście z P2 do P3).

Właśnie dlatego prawidłowa odpowiedź to taka, która zawiera kolejno X50 Y60 (punkt P2) oraz X75 Y25 (punkt P3). Taki zapis odzwierciedla dwa odcinki toru widoczne na wykresie.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • N... X28 Y15; N... X25 Y-15 – oba punkty mają inne współrzędne niż P2 i P3, więc nie opisują zadanego toru.
  • N... X28 Y-15; N... X25 Y-4 – również nie trafia w punkt pośredni P2 ani w punkt końcowy P3; dodatkowo wartości Y są ujemne, a tor na rysunku przebiega w dodatnich współrzędnych.
  • N... X22 Y45; N... X75 Y25 – zawiera P1 i P3, ale pomija P2. To typowy błąd: poprawny punkt startu i końca nie wystarczą, gdy tor ma wymagany punkt pośredni.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach "z P1 do P3" zawsze sprawdź, czy na rysunku nie ma punktów pośrednich. Jeśli są, w programie powinny pojawić się w tej samej kolejności jako kolejne bloki współrzędnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Adresy X i Y określają współrzędne punktu docelowego ruchu narzędzia w płaszczyźnie obróbki. Każdy kolejny blok z X/Y wyznacza następny punkt toru, do którego ma dojechać frez (w zależności od użytego trybu ruchu, np. pozycjonowanie lub ruch roboczy).
Jeśli na rysunku/wykresie tor jest narysowany jako dwa odcinki ze strzałkami P1→P2 i P2→P3, to P2 jest punktem pośrednim wymaganym w trajektorii. W programie NC powinien się pojawić osobny blok dojazdu do P2, a dopiero potem blok do P3.
P1 jest punktem startu (narzędzie już w nim jest), a program musi zadać kolejne punkty docelowe. Dla toru wieloodcinkowego potrzeba więc bloku dojazdu do P2 oraz następnego bloku dojazdu do P3. Każdy blok opisuje kolejny odcinek ruchu pomiędzy punktami.
Najczęstsze błędy to: pomijanie punktu pośredniego, wybór poprawnych współrzędnych w złej kolejności, oraz zamiana osi (odczytanie wartości Y jako X). Zdarza się też mylenie znaków (np. wpisanie ujemnego Y), co przenosi tor w inną ćwiartkę układu.
W wielu sterowaniach numer bloku N nie jest obowiązkowy, ale jest bardzo pomocny organizacyjnie: ułatwia czytanie programu, odnajdywanie miejsca edycji i diagnostykę. W zadaniach egzaminacyjnych często zapisuje się go jako "N..." jako element przykładowego formatu bloku.
Najpierw identyfikujesz osie X i Y oraz ich kierunki, a potem odczytujesz wartości z podziałki (np. co 10 jednostek) i wymiarowania. Ważne jest sprawdzenie, czy podane współrzędne są w tym samym układzie odniesienia (punkt zerowy) co program. W zadaniu punkty są podane bezpośrednio przez wymiary.
W trybie absolutnym (idea G90) każda wartość X/Y oznacza położenie względem punktu zerowego, a nie przyrost względem aktualnej pozycji. Dzięki temu łatwiej porównać program z rysunkiem: współrzędne punktów z rysunku powinny pojawić się w blokach dokładnie w tej samej postaci.
Najbezpieczniej użyć symulacji (w sterowaniu lub w oprogramowaniu CAM/NC) i porównać wyświetloną ścieżkę z rysunkiem technologicznym. Dodatkowo można "na sucho" prześledzić kolejne bloki z X/Y i sprawdzić, czy przechodzą przez wymagane punkty pośrednie oraz nie wychodzą poza obszar detalu.
Sterowanie realizuje ruch od aktualnej pozycji do punktu zadanego w kolejnym bloku. Jeśli zamienisz kolejność (np. najpierw P3, potem P2), to narzędzie pojedzie inną trasą, często przecinając obszar, którego nie powinno. W obróbce może to dać zły kształt, a nawet doprowadzić do kolizji.
Ćwicz schemat: rysunek → lista punktów → bloki programu. Zapisuj współrzędne punktów po kolei i sprawdzaj, czy w odpowiedzi występują jako kolejne bloki. Warto też trenować wykrywanie typowych pułapek: brak punktu pośredniego, zamiana osi X/Y oraz błędne znaki współrzędnych.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Tor P1→P3 przebiega przez punkt pośredni P2, więc w programie muszą wystąpić dwa kolejne bloki: najpierw z współrzędnymi P2, a potem P3."

Źródła:

  • LinuxCNC Documentation: G-code quick reference (RS274/NGC), https://linuxcnc.org/docs/html/gcode/overview.html (dostęp: 2026-02-18)
  • NIST: RS274/NGC Interpreter – Version 3 (opis języka G-code), https://www.nist.gov/publications/rs274ngc-interpreter-version-3 (dostęp: 2026-02-18)
  • Haas Automation: Mill Programming Workbook (sekcje o współrzędnych i blokach programu), https://www.haascnc.com/service/troubleshooting-and-how-to/how-to/mill-programming-workbook.html (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Dokumentacja sterowania CNC (sekcja dot. bloków programu i adresów X/Y)
  • Materiały dydaktyczne o podstawach kodu G i torach ruchu (G00/G01)
  • Ćwiczenia: dopasowanie listy punktów P1/P2/P3 do fragmentów programu NC

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego