Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2016



PYTANIE NR 38.
Który z podanych scalonych stabilizatorów napięcia należy zastosować do zasilania układów wykonanych w technologii TTL?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układy TTL są standardowo zasilane napięciem 5 V.
Stabilizator LM7805 należy do serii 78xx, która daje dodatnie napięcie wyjściowe, a liczba "05" oznacza 5 V. LM7812 daje 12 V, a LM7908 i LM7915 są stabilizatorami napięć ujemnych, więc nie pasują do typowego zasilania TTL.

Pełne wyjaśnienie:

Układy wykonane w technologii TTL (Transistor-Transistor Logic) są projektowane do pracy z pojedynczym dodatnim zasilaniem 5 V. W praktyce oznacza to, że zasilacz dla takich układów powinien dostarczać stabilne 5 V w dopuszczalnym zakresie tolerancji przewidzianym przez producenta rodziny TTL.

Rodzina scalonych stabilizatorów liniowych o oznaczeniu 78xx to stabilizatory dodatnich napięć wyjściowych. Dwie ostatnie cyfry zwykle wskazują wartość napięcia: "05" odpowiada 5 V, "12" odpowiada 12 V itd. Dlatego odpowiedź "LM7805" jest właściwa: to stabilizator zapewniający dodatnie napięcie 5 V, typowo używany do zasilania logiki TTL i podobnych układów cyfrowych.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne z następujących powodów:

  • "LM7812" stabilizuje na 12 V. Takie napięcie jest zbyt wysokie dla standardowych układów TTL i mogłoby doprowadzić do ich uszkodzenia.
  • "LM7908" należy do serii 79xx, czyli stabilizatorów ujemnych napięć (tu: −8 V). Nie jest to typowe zasilanie dla TTL, które korzysta z dodatnich 5 V.
  • "LM7915" również jest stabilizatorem ujemnym (−15 V). Taki dobór nie spełnia wymagania uzyskania dodatnich 5 V dla logiki TTL.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz serię 78xx, myśl "plus", a przy 79xx myśl "minus". Następnie dopasuj końcówkę "xx" do oczekiwanego napięcia wyjściowego układu cyfrowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest stabilizator napięcia 7805?
7805 to popularny liniowy stabilizator napięcia, który zapewnia stałe dodatnie 5 V na wyjściu. Stosuje się go, gdy z wyższego napięcia (np. 9–12 V) trzeba uzyskać stabilne 5 V do układów cyfrowych. W praktyce wymaga też dobrania kondensatorów przy wejściu i wyjściu.
Dlaczego układy TTL najczęściej zasilane są napięciem 5 V?
Rodziny TTL zostały zaprojektowane do pracy z pojedynczym dodatnim zasilaniem około 5 V, co wynika z budowy wewnętrznych tranzystorów i poziomów logicznych. Zasilanie znacząco wyższe może prowadzić do przekroczenia dopuszczalnych parametrów, a zbyt niskie powoduje błędy przełączania.
Jak rozpoznać, jakie napięcie daje stabilizator z serii 78xx?
W serii 78xx dwie ostatnie cyfry zwykle odpowiadają napięciu wyjściowemu w woltach, np. 7805 → 5 V, 7812 → 12 V. Dodatkowo 78xx to stabilizatory dodatnie. W zadaniach egzaminacyjnych ta reguła pozwala szybko dopasować stabilizator do wymaganego zasilania.
Jaka jest różnica między 78xx a 79xx?
Seria 78xx stabilizuje napięcia dodatnie (np. +5 V, +12 V), a seria 79xx stabilizuje napięcia ujemne (np. −5 V, −12 V). To kluczowe w doborze zasilania: logika TTL typowo potrzebuje dodatniego 5 V, więc wybiera się 78xx, a nie 79xx.
Czy LM7812 może zasilić układy TTL?
Nie, ponieważ LM7812 daje około 12 V, a typowe układy TTL wymagają zasilania około 5 V. Podanie 12 V na zasilanie TTL zwykle oznacza przekroczenie dopuszczalnych parametrów i ryzyko trwałego uszkodzenia. Do TTL dobiera się stabilizator 5 V, np. 7805.
Kiedy stosuje się stabilizatory ujemne 79xx?
Stabilizatory 79xx stosuje się, gdy urządzenie potrzebuje ujemnej szyny zasilania, np. w części analogowej wymagającej zasilania symetrycznego (±). Przykładowo −12 V lub −15 V bywa używane w układach wzmacniaczy operacyjnych. Do typowego zasilania logiki TTL (pojedyncze +5 V) seria 79xx nie pasuje.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy doborze stabilizatora do TTL?
Najczęstsze pomyłki to: wybór stabilizatora o złym napięciu (np. 12 V zamiast 5 V), przeoczenie, że 79xx daje napięcie ujemne, oraz traktowanie "dowolnego stabilizatora" jako właściwego bez sprawdzenia wartości wyjściowej. Warto zawsze odczytać końcówkę "xx" i znak napięcia.
Jak sprawdzić w nocie katalogowej, czy stabilizator jest dodatni czy ujemny?
Najpewniej sprawdza się to w nocie katalogowej w tabeli parametrów i w opisie funkcji: napięcie wyjściowe będzie podane ze znakiem + lub −. Dodatkowo nazwa serii pomaga: 78xx to zwykle dodatnie, a 79xx ujemne. W praktyce warto też zweryfikować pinout, bo różni się między seriami.
Czy do zasilania TTL można zamiast 7805 użyć przetwornicy?
Tak, w nowoczesnych urządzeniach często używa się przetwornic impulsowych do uzyskania 5 V, zwłaszcza gdy prąd jest większy lub różnica napięć powodowałaby duże straty mocy na stabilizatorze liniowym. Jednak w prostych zadaniach egzaminacyjnych 7805 jest typowym, klasycznym wyborem dla 5 V.
Jakie elementy dodatkowe są zwykle potrzebne przy stabilizatorze 7805?
Zwykle stosuje się kondensatory przy wejściu i wyjściu stabilizatora (zgodnie z notą katalogową), aby zapobiec oscylacjom i poprawić stabilność. W praktyce dochodzi też radiator, jeśli wydzielana moc jest znaczna (duża różnica napięć i duży prąd). Te detale są częstym kontekstem zadań montażowych.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że układy TTL są standardowo zasilane napięciem 5 V.Stabilizator LM7805 należy do serii 78xx, która daje dodatnie napięcie wyjściowe, a liczba "05" oznacza 5 V.

Źródła:

  • Texas Instruments, "LM7805 5-V, 1-A Linear Voltage Regulator", datasheet (PDF): https://www.ti.com/lit/ds/symlink/lm7805.pdf - dostęp 2026-03-02
  • STMicroelectronics, "L7805CV / L7805 Series Voltage Regulators", datasheet (PDF): https://www.st.com/resource/en/datasheet/l7805.pdf - dostęp 2026-03-02
  • Texas Instruments, "SN74LS00 Quadruple 2-Input Positive-NAND Gates", datasheet (sekcja o zasilaniu 5 V), https://www.ti.com/lit/ds/symlink/sn74ls00.pdf - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Noty katalogowe stabilizatorów 78xx/79xx (parametry, pinout, warunki pracy)
  • Noty katalogowe typowych układów TTL (wymagania zasilania, dopuszczalne zakresy napięć)
  • Podstawy elektroniki: zasilacze liniowe, straty mocy na stabilizatorze, wymagane kondensatory filtrujące
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego