Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2024



PYTANIE NR 34.
Który z programów realizuje funkcję logiczną OR?
Ilustracja przedstawia schematy logiczne w formie drabinkowej, które są typowe dla programowania sterowników PLC.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Funkcja OR (suma logiczna) przyjmuje stan 1 na wyjściu, gdy co najmniej jedno z wejść ma stan 1; stan 0 pojawia się tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są równe 0. Dlatego poprawny jest ten program, który realizuje warunek "wejście1 LUB wejście2" dla załączenia wyjścia.

Pełne wyjaśnienie:

Funkcja logiczna OR (alternatywa, suma logiczna) opisuje zależność: wyjście ma stan 1, jeżeli co najmniej jedno wejście ma stan 1. Tylko w sytuacji, gdy wszystkie wejścia są równe 0, wyjście jest równe 0. W praktyce automatyki i mechatroniki OR stosuje się wtedy, gdy wystarczy spełnienie jednego z kilku warunków, aby uruchomić działanie.

Najprostsza tablica prawdy dla OR dwóch wejść wygląda tak:

0 OR 0 = 0

0 OR 1 = 1

1 OR 0 = 1

1 OR 1 = 1

W zadaniu należy wskazać program, który dokładnie odpowiada tej tablicy prawdy. Niezależnie od użytej notacji (np. zapis schematowy/kontaktowy lub blokowy), kluczowe jest to, aby sygnał wyjściowy był aktywny w trzech przypadkach (01, 10, 11), a nie był aktywny tylko w przypadku (00).

Odpowiedź "Program 1." jest poprawna, ponieważ odpowiada właśnie warunkowi alternatywy: wyjście zostaje ustawione, gdy aktywne jest przynajmniej jedno z wejść.

Pozostałe odpowiedzi są typowymi pomyłkami:

  • "Program 2." zwykle odpowiada funkcji AND (koniunkcja), gdzie wyjście jest 1 tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są 1. To częsta zamiana OR z AND.
  • "Program 3." często odpowiada negacji lub funkcji z negowanymi wejściami/wyjściem (np. NOR/NAND), co zmienia przypadki, w których pojawia się 1.
  • "Program 4." bywa funkcją XOR (różnica logiczna), gdzie 1 jest tylko dla wejść różnych (01 i 10), a dla (11) jest 0, więc nie spełnia OR.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy masz wątpliwości, nie zgaduj po "wyglądzie" programu. Zrób szybką weryfikację na 2–3 przypadkach wejść (np. 00, 01, 11) i sprawdź, czy zachowanie zgadza się z OR.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest funkcja logiczna OR w automatyce?
OR to suma logiczna (alternatywa): wyjście ma stan 1, gdy co najmniej jedno wejście ma stan 1. Stan 0 pojawia się tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są 0. W sterowaniu oznacza to "wystarczy jeden warunek, aby zadziałać".
Jak wygląda tablica prawdy dla OR dwóch wejść?
Dla wejść A i B: 0 OR 0 = 0, 0 OR 1 = 1, 1 OR 0 = 1, 1 OR 1 = 1. To szybki sposób sprawdzenia, czy program realizuje OR: wyjście ma być aktywne w trzech z czterech kombinacji.
Jak odróżnić OR od AND na schemacie programu?
W praktyce odróżniasz je po warunku załączenia wyjścia: OR zadziała, gdy aktywne jest dowolne wejście, a AND dopiero, gdy aktywne są wszystkie. Najpewniej jest przetestować mentalnie przypadki 01 i 10: OR da 1, AND da 0.
Dlaczego OR jest nazywane sumą logiczną?
Nazwa "suma logiczna" wynika z analogii do dodawania w algebrze Boole’a: OR "sumuje" warunki, dopuszczając spełnienie dowolnego z nich. To nie jest suma arytmetyczna, tylko operacja na wartościach 0/1 opisująca alternatywę.
Jakie zastosowanie OR ma w układach mechatronicznych?
OR spotkasz np. przy uruchamianiu napędu z kilku źródeł (przycisk, sygnał z HMI, tryb automatyczny) albo przy alarmach z wielu czujników. Gdy dowolny czujnik wykryje stan niebezpieczny, OR pozwala natychmiast wygenerować wspólny sygnał alarmu.
Czy OR działa tak samo dla więcej niż dwóch wejść?
Tak. Dla wielu wejść OR daje 1, jeśli którekolwiek wejście jest 1. Wynik jest 0 tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są 0. W programach sterowników często łączy się wiele warunków OR w jeden "łańcuch" alternatyw.
Jakie błędy najczęściej robi się przy rozpoznawaniu OR w zadaniach?
Najczęstsze to automatyczne pomylenie OR z AND oraz nieuwzględnienie przypadku 11 (oba wejścia aktywne). Część osób myli też OR z XOR, bo kojarzy "jedno albo drugie"; w OR przypadek 11 nadal daje 1, a w XOR już nie.
Jak szybko sprawdzić, czy program realizuje OR na egzaminie?
Wybierz trzy kombinacje wejść i sprawdź wynik: dla 00 wyjście ma być 0, dla 01 i 10 ma być 1. Jeśli to się zgadza, bardzo prawdopodobne, że jest to OR. Potem upewnij się jeszcze dla 11, że wyjście pozostaje 1.
Kiedy OR nie jest dobrym wyborem w sterowaniu?
Gdy wymagasz spełnienia wszystkich warunków jednocześnie (np. osłona zamknięta i ciśnienie w normie i brak awarii), wtedy stosuje się AND. OR mogłoby zbyt łatwo uruchomić układ, bo wystarczyłby pojedynczy spełniony warunek.
Jakie są różnice między OR a XOR w logice binarnej?
OR daje 1 dla 01, 10 i 11, czyli także wtedy, gdy oba wejścia są 1. XOR daje 1 tylko wtedy, gdy wejścia są różne (01 lub 10), a dla 00 i 11 daje 0. W zadaniach egzaminacyjnych to kluczowy test rozróżniający.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że funkcja OR (suma logiczna) przyjmuje stan 1 na wyjściu, gdy co najmniej jedno z wejść ma stan 1; stan 0 pojawia się tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są równe 0.

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (definicje i semantyka funkcji logicznych w językach sterowników)
  • Ronald J. Tocci, Neal S. Widmer, Gregory L. Moss, "Digital Systems: Principles and Applications", rozdziały o bramkach logicznych i tablicach prawdy (OR, AND, XOR)
  • Thomas L. Floyd, "Digital Fundamentals", rozdziały o podstawowych funkcjach logicznych i tablicach prawdy (OR i funkcje pokrewne)

Materiały:

  • Materiały do logiki cyfrowej: tablice prawdy, bramki logiczne
  • Wprowadzenie do standardu IEC 61131-3 (języki programowania sterowników)
  • Ćwiczenia z interpretacji prostych programów binarnych (LD/FBD) i weryfikacji ich działania na przypadkach testowych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego