KWALIFIKACJA TKO5 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 38.
Który z przedstawionych mierników służy do bezdotykowego pomiaru temperatury?
Ilustracja przedstawia cztery różne mierniki, które mogą być używane do pomiaru temperatury.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bezdotykowy pomiar temperatury wykonuje pirometr (termometr na podczerwień).
Nie wymaga on przyłożenia sondy do badanego elementu, ponieważ rejestruje promieniowanie IR emitowane przez powierzchnię. Mierniki z sondą lub cęgami realizują pomiary kontaktowe lub elektryczne, a nie bezdotykową temperaturę.

Pełne wyjaśnienie:

Do bezdotykowego pomiaru temperatury używa się pirometru, nazywanego też termometrem na podczerwień (IR). Taki przyrząd nie potrzebuje fizycznego kontaktu z obiektem, ponieważ mierzy energię promieniowania podczerwonego emitowaną przez badaną powierzchnię i przelicza ją na temperaturę.

W praktyce pirometr rozpoznaje się po "pistoletowej" obudowie, optyce/czujniku IR oraz często po wskaźniku laserowym, który pomaga celować, ale nie jest elementem dokonującym pomiaru. Zaletą jest szybkość i bezpieczeństwo: można sprawdzić nagrzewanie elementów bez dotykania gorących części.

Dlaczego pozostałe typowe mierniki bywają błędnie wybierane?

  • Multimetr służy głównie do pomiaru wielkości elektrycznych (napięcie, prąd, rezystancja). Nawet jeśli ma funkcję temperatury, zwykle wymaga podłączenia sondy (pomiar kontaktowy).
  • Termometr z sondą (np. przewodową) wymaga przyłożenia czujnika do obiektu, więc nie jest bezdotykowy. Jest dobry do cieczy lub miejsc, gdzie kontakt jest możliwy i bezpieczny.
  • Mierniki cęgowe są przeznaczone do pomiaru prądu (i czasem innych parametrów) bez rozłączania obwodu, ale nie służą do bezdotykowego pomiaru temperatury powierzchni.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy bezdotykowej temperatury, szukaj przyrządu opisanego jako IR, pirometr albo wyglądającego jak "pistolet" do pomiaru z odległości. Pamiętaj też o ograniczeniach: wynik zależy m.in. od emisyjności i stanu powierzchni.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pirometr (termometr IR) to miernik temperatury wykonujący pomiar bezdotykowo, na podstawie promieniowania podczerwonego emitowanego przez obiekt. Umożliwia szybkie sprawdzenie nagrzewania elementów bez przykładania sondy, co zwiększa bezpieczeństwo i skraca diagnostykę.
Miernik IR rejestruje promieniowanie podczerwone emitowane przez powierzchnię i przelicza je na temperaturę. Wynik zależy od parametrów powierzchni (np. emisyjności) oraz od odległości i pola pomiaru. Laser, jeśli występuje, zwykle tylko ułatwia celowanie.
Multimetr jest przeznaczony głównie do pomiarów elektrycznych. Funkcja temperatury (jeśli jest) zwykle działa z sondą lub termoparą, czyli wymaga kontaktu z badanym elementem. To inny sposób pomiaru niż pirometr, który mierzy temperaturę z odległości.
Najczęściej ma kształt "pistoletu", duży wyświetlacz, spust/przycisk pomiaru oraz okienko czujnika IR z przodu. Często ma też wskaźnik laserowy. Brak przewodowej sondy kontaktowej bywa dodatkową wskazówką, że pomiar jest realizowany z odległości.
Gdy trzeba szybko sprawdzić, czy elementy (np. zasilacze, przekaźniki, złącza, obudowy) nie przegrzewają się podczas pracy. Bezdotykowy pomiar jest przydatny przy gorących powierzchniach i w miejscach trudno dostępnych, bo ogranicza ryzyko poparzenia i skraca czas kontroli.
Emisyjność to zdolność powierzchni do emitowania promieniowania podczerwonego. Różne materiały i wykończenia (matowe, błyszczące, utlenione) mogą dawać różne wyniki dla tej samej temperatury. Dlatego przy pirometrze ważne jest ustawienie emisyjności lub stosowanie zaleceń producenta.
Nie. Laser w większości pirometrów służy jako wskaźnik celu, żeby pokazać, w które miejsce celuje miernik. Sam pomiar temperatury wykonuje czujnik IR, który "widzi" obszar pomiarowy. Błędem jest utożsamianie lasera z elementem pomiarowym.
Częsty błąd to wybór multimetru lub miernika cęgowego tylko dlatego, że mają wyświetlacz i wyglądają "uniwersalnie". Drugi błąd to pomylenie termometru kontaktowego z sondą z pirometrem. Na egzaminie warto szukać cech IR/"pistoletu" oraz braku sondy.
Trzeba zwrócić uwagę na tzw. stosunek odległości do plamki (pole pomiaru rośnie z odległością). Jeśli badany element jest mniejszy niż obszar pomiarowy, wynik będzie uśredniony i może być zaniżony lub zawyżony przez tło. Wtedy należy podejść bliżej.
Nie zawsze. Pirometr jest szybki i bezpieczny, ale jego dokładność zależy od emisyjności, refleksów i warunków otoczenia. Pomiar kontaktowy sondą bywa lepszy dla cieczy lub gdy można zapewnić dobry kontakt cieplny. Dobór metody zależy od obiektu i warunków pomiaru.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że bezdotykowy pomiar temperatury wykonuje pirometr (termometr na podczerwień).Nie wymaga on przyłożenia sondy do badanego elementu, ponieważ rejestruje promieniowanie IR emitowane przez powierzchnię.

Materiały:

  • Podręczniki/poradniki z metrologii i miernictwa elektrycznego (działy: pomiar temperatury, pirometria)
  • Instrukcje obsługi termometrów IR/pirometrów (opis zasady działania, ograniczenia emisyjności)
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące bezpiecznego wykonywania pomiarów w utrzymaniu infrastruktury kolejowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego